Đồng Nai xây dựng hệ sinh thái công nghệ hạt nhân
Đồng Nai đang lựa chọn hướng đi mang tính dài hạn khi xây dựng hệ sinh thái công nghệ hạt nhân, gắn phát triển năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình với khoa học – công nghệ, y tế, giáo dục và logistics. Địa phương hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư chất lượng cao.
Đồng Nai hướng tới trung tâm năng lượng sạch
Thực hiện Quyết định số 438/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai đang xây dựng lộ trình phát triển toàn diện, hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghệ hạt nhân gắn với đổi mới sáng tạo, kinh tế tri thức và chuyển đổi xanh.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, Đồng Nai sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ hạt nhân tại Hàng Gòn; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, nước, hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật phục vụ nghiên cứu và ứng dụng. Tỉnh cũng xây dựng hệ thống quan trắc phóng xạ tự động kết nối dữ liệu liên thông, đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ hạt nhân trong y tế, giáo dục và một số lĩnh vực công nghiệp.
Đến năm 2035, Đồng Nai tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực kỹ thuật bức xạ, y học hạt nhân, công nghệ an toàn phóng xạ; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, cảnh báo và quản lý an toàn bức xạ. Địa phương cũng đặt mục tiêu trở thành một trong những nơi đầu tiên được Trung ương xem xét lựa chọn thí điểm nhà máy điện hạt nhân sử dụng lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
Tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai hướng tới trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ hạt nhân hàng đầu cả nước, đồng thời hình thành trung tâm năng lượng sạch của vùng Đông Nam Bộ trên cơ sở kết hợp điện hạt nhân với các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và các giải pháp lưu trữ năng lượng.
Người dân và doanh nghiệp kỳ vọng
Anh Đoàn Ngọc Đức - người dân phường Trấn Biên cho rằng, nếu công nghệ hạt nhân được nghiên cứu, triển khai đúng hướng, an toàn và minh bạch, người dân sẽ là đối tượng thụ hưởng rõ rệt nhất. Theo anh, trong lĩnh vực y tế, ứng dụng kỹ thuật hạt nhân có thể giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị, rút ngắn thời gian phát hiện bệnh và tăng hiệu quả chữa trị, đặc biệt với các bệnh lý phức tạp.
Trong nông nghiệp, công nghệ này được kỳ vọng hỗ trợ bảo quản nông sản tốt hơn, kéo dài thời gian sử dụng, giảm hao hụt sau thu hoạch và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Anh Đức cho rằng việc phát triển hệ sinh thái công nghệ hạt nhân sẽ mở ra nhiều cơ hội việc làm chất lượng cao, tạo điều kiện để đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học và lao động trẻ được đào tạo và làm việc ngay tại Đồng Nai.
.jpg)
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Đình - chủ doanh nghiệp tại Đồng Nai cho biết, định hướng phát triển năng lượng sạch, trong đó có các dự án điện hạt nhân quy mô nhỏ và hệ thống hạ tầng năng lượng hiện đại, là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất. Theo ông, điều doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là tính ổn định, liên tục của nguồn điện và khả năng đáp ứng lâu dài cho các ngành công nghệ cao, vốn có mức tiêu thụ năng lượng lớn và yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn môi trường.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Đồng Nai sẽ đầu tư đồng bộ hệ thống an toàn hạt nhân, nâng cấp mạng lưới quan trắc phóng xạ kết nối với Trung ương và Trung tâm Điều hành thông minh (IOC), đồng thời hoàn thiện phương án ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân và tổ chức diễn tập định kỳ nhằm nâng cao năng lực xử lý tình huống.
TP. Đồng Nai chú trọng đầu tư các thiết bị y tế hiện đại như PET/CT, máy gia tốc tuyến tính phục vụ chẩn đoán và điều trị; mở mới các ngành đào tạo về kỹ thuật bức xạ, y học hạt nhân, pháp chế môi trường; đồng thời ban hành cơ chế thu hút chuyên gia trong và ngoài nước. Công tác cải cách thủ tục hành chính, chuẩn bị quỹ đất sạch và hạ tầng kỹ thuật cũng được đẩy mạnh nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư các trung tâm chiếu xạ phục vụ bảo quản nông sản, khử trùng thiết bị y tế, logistics và công nghiệp công nghệ cao.
Đồng Nai bứt phá cạnh tranh bằng SMR
Theo TS. Bùi Quang Xuân - Trường Đại học Công nghệ miền Đông, mục tiêu tiên phong ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình thể hiện tầm nhìn dài hạn của Đồng Nai trong bối cảnh nhu cầu năng lượng cho nền kinh tế số ngày càng gia tăng. Không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, chiến lược này còn tạo động lực thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong khu vực.
Ông cho rằng điểm nhấn quan trọng là định hướng phát triển công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). So với nhà máy điện hạt nhân truyền thống, SMR có ưu điểm về quy mô linh hoạt, mức độ an toàn cao nhờ các hệ thống an toàn thụ động, thời gian xây dựng ngắn và phù hợp với nhu cầu phát triển theo từng giai đoạn.
“Khi AI, trung tâm dữ liệu và sản xuất bán dẫn phát triển mạnh, nhu cầu về nguồn điện nền ổn định 24/7 trở thành điều kiện tiên quyết. SMR không thay thế mà bổ sung cho điện gió, điện mặt trời, góp phần hình thành hệ thống năng lượng sạch và bền vững”, ông nhận định.
Trong khi đó, TS. Trần Đức Thuận - Trường Đại học Công Thương cho rằng, giá trị của công nghệ hạt nhân không chỉ nằm ở sản xuất điện mà còn mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và logistics. Với lợi thế Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng mạng lưới hạ tầng liên vùng, Đồng Nai có điều kiện phát triển các trung tâm chiếu xạ phục vụ bảo quản nông sản xuất khẩu, khử trùng thiết bị y tế, kiểm dịch hàng hóa và logistics hiện đại.
Ông nhấn mạnh, khi kết hợp hiệu quả giữa hạ tầng công nghiệp, sân bay Long Thành và chính sách thu hút đầu tư, Đồng Nai có thể hình thành chuỗi dịch vụ logistics ứng dụng công nghệ hạt nhân, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thu hút FDI và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
TS. Trần Đức Thuận cũng lưu ý, cùng với hạ tầng và công nghệ, địa phương cần đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ thống quản trị an toàn hiện đại và tăng cường ứng dụng AI trong giám sát phóng xạ. Đây sẽ là nền tảng để Đồng Nai từng bước trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ hạt nhân của cả nước, đồng thời tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng Đông Nam Bộ.
Với lộ trình phát triển từ trung tâm nghiên cứu, đào tạo nhân lực đến thí điểm công nghệ SMR và mở rộng ứng dụng trong y tế, công nghiệp và logistics, Đồng Nai đang từng bước định hình hệ sinh thái công nghệ hạt nhân gắn với mục tiêu phát triển kinh tế tri thức và chuyển đổi năng lượng xanh.
Dù vậy, để hiện thực hóa chiến lược này, địa phương vẫn cần vượt qua nhiều thách thức về vốn đầu tư, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và đặc biệt là các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn hạt nhân. Nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững không chỉ cho Đồng Nai mà còn cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
.jpg)
.jpg)