Đau bụng nhiều ngày, người đàn ông phát hiện căn bệnh có tỉ lệ tử vong hơn 80%
Đau bụng âm ỉ suốt nhiều ngày, người đàn ông 67 tuổi nghĩ mình chỉ bị rối loạn tiêu hóa. Chỉ đến khi cơn đau trở nên dữ dội, ông mới nhập viện và phát hiện đang mang trong mình một "quả bom nổ chậm" có thể cướp đi tính mạng bất cứ lúc nào.
Thông tin được PGS.TS.BS Trần Minh Bảo Luân, Phó khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), chia sẻ sáng 3/7. Theo ông, phình động mạch chủ bụng được xem là một trong những bệnh lý mạch máu nguy hiểm nhất bởi diễn tiến âm thầm nhưng có thể gây tử vong trong thời gian rất ngắn nếu khối phình bị vỡ.
Ca mổ đối mặt hàng loạt thách thức vì bệnh nền chồng chất
Ông N.T.N. (67 tuổi, ngụ TP.HCM) nhiều ngày liên tục xuất hiện tình trạng đau bụng âm ỉ, đầy hơi nên nghĩ đây chỉ là vấn đề tiêu hóa thường gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, cơn đau bất ngờ tăng dữ dội khiến gia đình phải đưa ông đến cấp cứu tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
Ngay tại Khoa Cấp cứu, các bác sĩ nhận thấy biểu hiện của người bệnh không đơn thuần là bệnh lý đường tiêu hóa mà có thể liên quan đến tổn thương mạch máu nguy hiểm. Sau khi khẩn trương thực hiện các xét nghiệm và chụp CT scanner có cản quang, kết quả cho thấy người bệnh bị phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận với kích thước lớn, thành mạch rất mỏng và đã xuất hiện dấu hiệu dọa vỡ.
Đây là tình huống đặc biệt nguy hiểm bởi chỉ cần khối phình vỡ, bệnh nhân có thể mất máu ồ ạt và tử vong trong thời gian rất ngắn nếu không được can thiệp kịp thời.
Khó khăn không chỉ đến từ khối phình động mạch chủ bụng mà còn bởi người bệnh mắc nhiều bệnh lý nền nghiêm trọng như hẹp động mạch cảnh hai bên trên 50%, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và suy thận mạn giai đoạn 4.
Những yếu tố này khiến nguy cơ gây mê, phẫu thuật và hồi sức tăng lên đáng kể. Đặc biệt, chức năng thận suy giảm khiến việc sử dụng thuốc cản quang cũng như kiểm soát huyết động trong quá trình mổ trở nên vô cùng phức tạp.
Sau cuộc hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các bác sĩ Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Tim mạch, Nội thận, Nội hô hấp, Nội thần kinh và Gây mê hồi sức, phương pháp can thiệp nội mạch đặt stent graft (EVAR) từng được cân nhắc vì ít xâm lấn.
Tuy nhiên, hình ảnh dựng mạch cho thấy toàn bộ hệ thống động mạch của người bệnh bị vôi hóa nặng, lòng mạch nhỏ và gập góc, khiến việc đưa stent lên có nguy cơ thất bại hoặc gây biến chứng nghiêm trọng. Ê-kíp buộc phải lựa chọn phương pháp khó hơn là mổ mở để cắt bỏ đoạn động mạch bị phình và thay bằng ống ghép nhân tạo.
Mỗi mũi khâu đều quyết định sự sống của người bệnh
PGS.TS.BS Trần Minh Bảo Luân, người trực tiếp tham gia phẫu thuật, cho biết đây là một trong những ca mổ có độ khó rất cao.
Theo ông, thử thách lớn nhất nằm ở việc kiểm soát động mạch chủ bụng ngay dưới động mạch thận. Thành mạch đã bị xơ vữa nặng, vôi hóa nhiều vị trí và rất dễ rách trong quá trình thao tác.
"Mỗi mũi khâu đều phải đạt độ chính xác tuyệt đối. Chỉ cần sai lệch rất nhỏ hoặc đường khâu không kín, máu có thể chảy ồ ạt, gây mất kiểm soát và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh", bác sĩ Luân chia sẻ.
Ông cũng nhấn mạnh, thành công của ca mổ không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật ngoại khoa mà còn là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên, bác sĩ gây mê hồi sức cùng nhiều chuyên khoa nhằm duy trì huyết áp ổn định, hạn chế tối đa tổn thương thận và đảm bảo tưới máu cho các cơ quan trong suốt gần 4 giờ phẫu thuật.
Sau khi hoàn tất thay đoạn động mạch bằng ống ghép nhân tạo, dòng máu được tái lưu thông thuận lợi. Hai chân người bệnh nhanh chóng hồng trở lại, mạch ngoại vi bắt rõ và toàn bộ vùng tổn thương được xử lý thành công. Chỉ sau 7 ngày hậu phẫu, bệnh nhân hồi phục tốt và được xuất viện.
Phình động mạch chủ bụng có thể âm thầm cướp đi sinh mạng
Theo ThS.BS Nguyễn Hưng Trường, Khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, động mạch chủ bụng là mạch máu lớn nhất đưa máu từ tim đến nuôi các cơ quan trong ổ bụng và hai chi dưới.
Khi thành động mạch yếu dần và giãn phình, người bệnh thường gần như không có triệu chứng rõ rệt trong thời gian dài. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khối phình đã rất lớn hoặc đang trong tình trạng dọa vỡ.
"Nếu phình động mạch chủ bụng bị vỡ, người bệnh sẽ mất máu cực kỳ nhanh. Tỉ lệ tử vong có thể vượt quá 80%, đặc biệt khi máu tràn vào ổ bụng. Không ít bệnh nhân tử vong trước khi kịp đến phòng mổ", ThS.BS Nguyễn Hưng Trường cảnh báo.
Theo bác sĩ, những người trên 50 tuổi, đặc biệt có tiền sử hút thuốc lá, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh lý mạch máu nên chủ động tầm soát bằng siêu âm ổ bụng định kỳ. Đây là phương pháp đơn giản, không xâm lấn nhưng có giá trị rất lớn trong việc phát hiện sớm phình động mạch chủ bụng.
Ngoài ra, người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như đau âm ỉ vùng bụng, đau quanh rốn kéo dài hoặc sờ thấy khối đập theo nhịp tim trong bụng. Khi có biểu hiện đau bụng dữ dội đột ngột kèm vã mồ hôi, tụt huyết áp, choáng hoặc ngất, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật mạch máu để tận dụng "thời gian vàng" cứu sống.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo việc bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì chế độ ăn lành mạnh và vận động thường xuyên không chỉ giúp phòng ngừa phình động mạch chủ bụng mà còn giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm khác.
