Từ mã giám định PNJ-Lab đến PNJ: Niềm tin bị tẩy xóa khiến vốn hóa 'bốc hơi' ngàn tỉ
Cổ phiếu của Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) đã lao dốc không phanh trong phiên giao dịch ngày 3/7 sau khi có thông tin giám đốc của một công ty con – PNJ-Lab - bị bắt trước đó trong đường dây buôn lậu kim cương quy mô lớn.
Tẩy xóa niềm tin và vốn hóa “bốc hơi”
PNJ-Lab chiếm tới 70% thị phần giám định đá quý, hợp kim… trên thị trường. Với quyền giám định và chứng nhận của mình, giám đốc Đặng Ngọc Thảo không khó trong việc mài xóa mã số giám định GIA trên kim cương lậu để đắp lên mã số giám định của PNJ-Lab. Việc này càng trở nên dễ dàng thực hiện đối với một người không liêm chính, hay nói đúng hơn là sử dụng quyền hành vào việc làm gian lận vì “vừa đá bóng vừa thổi còi”.
Cho dù bước đầu hành vi phạm pháp này được cơ quan chức năng công bố xuất phát từ một cá nhân, nhưng một cá nhân có quyền định đoạt trong vận hành bộ máy PNJ-Lab hoàn toàn khác một cá nhân ở vị trí nhân viên. Sai phạm của Giám đốc PNJ-Lab, không thể không gây ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu của cả công ty con và công ty mẹ PNJ.
Điều này được chứng minh một cách sống động trên sàn giao dịch chứng khoán HoSE. Ngay từ thời điểm mở cửa phiên giao dịch ngày 3/7, giá cổ phiếu PNJ đã giảm sàn (- 4.400 đồng, tương ứng giảm 7%), khối ngoại bán ròng hơn 300.000 cổ phiếu PNJ. Vốn hóa của PNJ bị “thổi bay” hơn 2.200 tỉ đồng.
“May” cho PNJ, phiên giao dịch hôm nay cũng là phiên cuối tuần. Tiếp theo là 2 ngày nghỉ, thông tin về PNJ-Lab có thể phần nào bị “đè” bởi những thông tin khác, bớt đi sự hiện diện trên Internet từ đó mức lan truyền sự ảnh hưởng có thể giảm xuống. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán chưa chắc đã khôi phục được niềm tin nhanh chóng với cổ phiếu PNJ trong những phiên giao dịch đầu tuần tới. Bởi xì-căng-đan tại PNJ-Lab là một trong những vụ sai phạm nghiêm trọng nhất của một doanh nghiệp kiểm định vàng bạc và đá quý từ trước tới nay.
Khoanh vùng rủi ro có cứu vãn được niềm tin?
Trong thông cáo báo chí phát hành đề cập về vụ việc ông Đặng Ngọc Thảo bị khởi tố và bắt giam, PNJ-Lab đã có động thái “khoanh vùng rủi ro” cho thương hiệu công ty mẹ PNJ.
“Đây là vụ việc thuộc trách nhiệm pháp lý của cá nhân, đang được cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định của pháp luật. P-Lab tôn trọng quá trình điều tra và không đưa ra nhận định nào ngoài những thông tin đã được cơ quan chức năng công bố. Công ty sẵn sàng phối hợp đầy đủ khi có yêu cầu.
P-Lab khẳng định hoạt động kiểm định vẫn được thực hiện theo đúng quy trình nghiệp vụ, hệ thống quản lý chất lượng khách quan và cơ chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Để bảo đảm vận hành liên tục, công ty đã triển khai phân công nhân sự điều hành phù hợp để mọi dịch vụ tiếp tục được cung cấp bình thường”, thông cáo có đoạn.
Tuy nhiên, chính câu nhấn mạnh “P-Lab khẳng định hoạt động kiểm định vẫn được thực hiện theo đúng quy trình nghiệp vụ, hệ thống quản lý chất lượng khách quan và cơ chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ” lại là “gậy ông đập lưng ông”. Câu hỏi đặt ra là: Nếu PNJ-Lab/PNJ kiểm soát nội bộ chặt chẽ thì sao lại để xảy ra tình trạng gian lận về mã số giám định bằng cách mài tẩy mã số giám định GIA và đắp lên mã số giám định của PNJ-Lab?
Cần nhắc lại, trong đường dây buôn lậu kim cương vừa bị triệt phá có đến 28.000 viên kim cương đã được nhập vào thị trường Việt Nam tiêu thụ với tổng giá trị khoảng 280 tỉ đồng. Riêng tang vật thu giữ đã có tới 1.100 viên kim cương các loại. Và từ vụ việc cho thấy, đường dây buôn lậu có tính hệ thống từ năm 2024 tới thời điểm phá án, chứ không phải mới diễn ra một thời gian ngắn.
Vì sao người tiêu dùng có thể lo lắng, cẩn trọng với sản phẩm bày bán của PNJ?
“Trong nhiều năm qua, mỗi kết quả kiểm định của P-Lab đều được thực hiện trên sự chính xác, khách quan và trách nhiệm và đó cũng chính là điều làm nên niềm tin mà khách hàng, đối tác đã dành cho chúng tôi. Niềm tin ấy là tài sản quý giá nhất của P-Lab và cũng là điều chúng tôi cam kết gìn giữ trọn vẹn. P-Lab sẽ tiếp tục hoạt động minh bạch, tuân thủ pháp luật, và đặt quyền lợi chính đáng của khách hàng, đối tác lên hàng đầu trong mọi việc mình làm”, trích từ thông cáo báo chí.
Có thể nói, PNJ đã từng tạo dựng được niềm tin rộng rãi trong cộng đồng người tiêu dùng. Tuy nhiên, niềm tin đó đã bị đổ vỡ trước một vụ việc sai phạm nghiêm trọng liên quan tới PNJ-Lab. Chính vì thế, việc người tiêu dùng nếu có thể hiện sự lo lắng, cẩn trọng trước sản phẩm bày bán tại các cửa hàng của PNJ hiện nay, cũng là một phản ứng tâm lý dễ hiểu.
Bởi những khẳng định, cam kết của PNJ-Lab/PNJ được đưa ra sau sự “việc đã rồi”. Trong trường hợp này, người tiêu dùng có khuynh hướng ít tin (hoặc ít dám tin) vào lời khẳng định, cam kết trong thông cáo từ doanh nghiệp. Người tiêu dùng sẽ tin hơn vào sự kiểm chứng và thực chứng, đặc biệt là từ các cơ quan kiểm định độc lập bên thứ ba. Trong trường hợp này, điều cần thiết chính là sự kiểm định lại một ông ty kiểm định đã có một cá nhân sai phạm vì “rửa” mã giám định đã có trước đó để gian lận và trục lợi.