Tin vũ khí hôm nay 15/7: Mỹ đưa ‘mắt thần’ lên quỹ đạo để săn tên lửa siêu vượt âm
Tin vũ khí hôm nay, Mỹ đưa “mắt thần” lên quỹ đạo để săn tên lửa siêu vượt âm; Pháp và Ukraine kí lộ trình mua 16 tiêm kích Rafale để tấn công tầm xa; Máy bay "ngày tận thế" Tu-214PU của Nga bay từ Tehran sang Trung Quốc ngay trước đòn không kích của Mỹ.
Mỹ đưa “mắt thần” lên quỹ đạo để săn tên lửa siêu vượt âm
Interesting Engineering tiết lộ hãng L3Harris Technologies vừa nhận hợp đồng từ Cơ quan Phát triển không gian (SDA) thuộc Lực lượng Không gian Mỹ để chế tạo 18 vệ tinh theo dõi tên lửa thế hệ mới. Loạt vệ tinh mang tên AMDT3 sẽ bổ sung năng lực trên quỹ đạo cho dự án phòng thủ tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng), với nhiệm vụ phát hiện và bám các mối đe dọa tên lửa tiên tiến.
Điểm cốt lõi về mặt kĩ thuật là loại tải trọng (payload) mà các vệ tinh này mang theo. Theo L3Harris, mỗi vệ tinh AMDT3 được trang bị tải trọng trường nhìn trung bình, thiết kế để cung cấp dữ liệu đạt "chất lượng điều khiển hỏa lực", tức mức độ chính xác đủ để dẫn bắn cho hệ thống đánh chặn, chứ không chỉ dừng ở cảnh báo sớm. Đây là yêu cầu then chốt khi đối phó vũ khí siêu vượt âm: khác đầu đạn đạn đạo bay theo quỹ đạo hình vòng cung có thể dự đoán, phương tiện lướt siêu vượt âm cơ động liên tục ở tầng khí quyển thấp, khiến radar mặt đất khó bám liên tục do giới hạn đường chân trời. Mạng lưới cảm biến đặt trên quỹ đạo giúp lấp khoảng trống đó bằng cách theo dõi mục tiêu từ trên cao xuống.
Golden Dome là hệ thống phòng thủ nhiều tầng thế hệ mới mà Mỹ đang xây dựng để bảo vệ lãnh thổ trước tên lửa đạn đạo, siêu vượt âm, tên lửa hành trình tiên tiến và các đòn tấn công đường không khác. Kiến trúc dự kiến kết hợp công nghệ trên bộ, trên biển và trên không gian gồm cả cảm biến lẫn hệ thống đánh chặn đặt trên quỹ đạo, tích hợp vào một mạng phòng thủ tên lửa rộng hơn. Nhóm 18 vệ tinh của L3Harris đảm nhận phần theo dõi (tracking) trong kiến trúc đó, cung cấp dữ liệu về mục tiêu từ vũ trụ.
Hợp đồng này nối tiếp chương trình Cảm biến không gian theo dõi vũ khí siêu vượt âm và đạn đạo (HBTSS) mà L3Harris từng thực hiện cho Cơ quan Phòng thủ tên lửa (MDA). Hãng còn phát triển một vệ tinh HBTSS cùng tải trọng cảm biến hồng ngoại và hoàn tất trình diễn thành công trên quỹ đạo. Hiện L3Harris có hơn 70 vệ tinh theo dõi và phòng thủ tên lửa trong đơn đặt hàng, trong đó năm chiếc đã lên quỹ đạo. Việc Mỹ liên tục rót đơn hàng cho thấy năng lực theo dõi từ không gian đang trở thành trụ cột ngày càng trung tâm trong ưu tiên phòng thủ tên lửa của nước này.
Pháp và Ukraine kí lộ trình mua 16 tiêm kích Rafale để tấn công tầm xa
Pháp và Ukraine vừa kí lộ trình quốc phòng song phương khởi động chương trình dài hạn trang bị tiêm kích Rafale cho Không quân Ukraine, theo Army Recognition. Thỏa thuận chốt việc mua lô đầu 16 chiếc Rafale đa nhiệm, giao hàng trong giai đoạn 2028 - 2029, kèm các tổ hợp phòng không thế hệ mới SAMP/T NG, hệ thống radar bổ sung và giấy phép sản xuất nội địa tên lửa SCALP-EG, đạn đánh chặn Aster 30 cùng bom dẫn đường AASM.
Khác các đợt chuyển giao tiêm kích phương Tây trước đây vốn nhằm đáp ứng nhu cầu tác chiến tức thời, chương trình Rafale đi theo chu trình mua sắm thông thường dựa trên sản xuất mới, phát triển hạ tầng, tích hợp vũ khí và đào tạo nhân lực. Vì kế hoạch giao hàng của Dassault đã kín đơn cho Pháp, Indonesia, Serbia, UAE và các khách hàng khác, việc chuyển ngay máy bay từ kho sẵn có của Pháp gần như không khả thi. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết huấn luyện phi công và kĩ thuật viên sẽ bắt đầu trong vài tháng tới, song song quá trình chế tạo. Lộ trình này hiện thực hóa tuyên bố ý định kí tháng 11/2025, đặt mục tiêu dài hạn mua tới 100 chiếc Rafale.
Về năng lực, 16 chiếc đầu tương ứng quy mô một phi đội tiêm kích chiến thuật sau khi tính cả máy bay huấn luyện chuyển loại và dự phòng. Rafale mang lại năng lực khác hẳn Mirage 2000-5F mà Pháp từng chuyển giao: nếu Mirage chủ yếu tăng cường đánh chặn tên lửa hành trình và mục tiêu trên không, thì Rafale đảm nhận cả giành ưu thế trên không, tấn công tầm xa, chế áp phòng không đối phương (SEAD), trinh sát chiến thuật và tấn công trên biển bằng một loại máy bay duy nhất. Lô cho Ukraine dự kiến theo chuẩn F4, tích hợp radar mảng quét điện tử chủ động RBE2, cảm biến hồng ngoại và bộ tác chiến điện tử. Hai động cơ Safran M88-2 (lực đẩy 75kN mỗi chiếc khi đốt tăng lực) cho trọng lượng cất cánh tối đa 24,5 tấn, mang hơn 4,7 tấn nhiên liệu trong và tới 9,5 tấn vũ khí trên 14 giá treo, vượt xa F-16AM/BM (dưới 20 tấn) hay Gripen E về tải trọng.
Dù vậy, Rafale vẫn phải hoạt động trước lưới phòng không nhiều tầng của Nga gồm S-300, S-400, Buk-M3, Tor-M2 và Pantsir-S1. Thành công tác chiến do đó tiếp tục phụ thuộc vào vũ khí tầm xa, tác chiến điện tử, hỗ trợ tình báo và các gói tập kích nhiều máy bay phối hợp, thay vì đột nhập trực diện không phận được bảo vệ. Về lâu dài, Rafale sẽ nằm ở phân khúc hạng nặng trong đội hình hỗn hợp cùng 75-98 chiếc F-16, 15-40 chiếc Mirage 2000-5F và đội Gripen dự kiến mở rộng, đảm nhận mảng tấn công chính xác tầm xa, đánh biển và chế áp phòng không.
Máy bay "ngày tận thế" Tu-214PU của Nga bay từ Tehran sang Trung Quốc trước đòn không kích
Theo Militarnyi, một máy bay Nga làm nhiệm vụ sở chỉ huy trên không đã bay tới Tehran ngay trước khi Mỹ không kích các mục tiêu ở Iran. Theo hệ thống theo dõi bay AirNav, chiếc Tu-214PU mang số đăng kí RA-64531 hạ cánh xuống Tehran sáng 13/7 (giờ địa phương), lưu lại ngắn rồi cất cánh từ sân bay quốc tế Imam Khomeini lúc 19 giờ 08 phút, bay về hướng đông tới Bắc Kinh và hạ cánh rạng sáng 14/7.
Chỉ vài giờ sau khi chiếc máy bay rời Tehran, Mỹ mở đòn không kích. Theo tuyên bố chính thức của CENTCOM, lực lượng Mỹ khởi động chiến dịch quân sự tối 13/7, kéo dài hơn năm tiếng, đánh vào các mục tiêu quân sự tại Bushehr, Chabahar, Jask, Konarak, Abu Musa và Bandar Abbas nhằm giảm khả năng Iran tấn công tàu thương mại. Nguồn cơn đợt leo thang là các vụ tập kích ở eo biển Hormuz. Bộ Quốc phòng UAE cho biết tên lửa hành trình Iran đã đánh trúng hai tàu chở dầu của nước này trong lãnh hải Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng và tám người bị thương. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã bắn hai tàu dầu vì bị cho là phớt lờ cảnh báo.
Tu-214PU là máy bay sở chỉ huy, được giới quan sát gọi không chính thức là máy bay "ngày tận thế" nhờ vai trò bảo đảm liên lạc chính phủ trong tình huống khẩn cấp. Chiếc RA-64531 xuất xưởng tại nhà máy hàng không Kazan mang tên S.P. Gorbunov, bay lần đầu cuối tháng 12/2018 và được biên chế cho Phi đội bay đặc biệt Rossiya vào mùa hè 2019. Máy bay trang bị hệ thống chuyển tiếp tín hiệu, khối mã hóa chuyên dụng và ăng-ten liên lạc vệ tinh, cho phép chỉ huy - kiểm soát lực lượng liên tục từ bất cứ đâu trên thế giới.
