Trung Quốc hoàn tất ca cấy ghép giao diện não - máy tính thương mại đầu tiên thế giới
Trung Quốc vừa ghi dấu mốc mới trong lĩnh vực công nghệ thần kinh khi thực hiện thành công ca phẫu thuật thương mại đầu tiên trên thế giới sử dụng thiết bị giao diện não - máy tính (Brain-Computer Interface - BCI) xâm lấn.
Thành tựu này không chỉ mở ra hy vọng cho hàng triệu bệnh nhân bị liệt mà còn cho thấy tham vọng của Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ với Neuralink của tỉ phú Elon Musk.
Bước ngoặt của công nghệ giao diện não - máy tính của Trung Quốc
Theo Ủy ban Khoa học và Công nghệ thành phố Thượng Hải, ca phẫu thuật được thực hiện hôm 14/7 tại Bệnh viện Hoa Sơn (Huashan Hospital) trên một bệnh nhân bị suy giảm khả năng vận động bàn tay do chấn thương tủy sống sau một vụ tai nạn ô tô xảy ra cách đây 10 năm.
Các bác sĩ đã cấy thành công một thiết bị BCI có kích thước tương đương đồng xu lên bề mặt não của bệnh nhân. Sau ca mổ, hệ thống thu nhận được các tín hiệu thần kinh ngoài màng cứng với chất lượng ổn định, trong khi sức khỏe và các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân đều bình thường.
Thiết bị mang tên NEO, do công ty khởi nghiệp Neuracle Medical Technology có trụ sở tại Thượng Hải phát triển, hoạt động bằng cách thu nhận tín hiệu thần kinh từ não rồi chuyển đổi thành lệnh điều khiển giúp hỗ trợ vận động bàn tay.
Điểm khác biệt của NEO là điện cực được đặt trên bề mặt não thay vì xuyên sâu vào mô não như nhiều hệ thống BCI xâm lấn khác. Thiết kế này giúp giảm nguy cơ tổn thương mô não, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng thu nhận tín hiệu thần kinh có độ chính xác cao.
Đặc biệt, ngày 13/3, Cục Quản lí Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc đã cấp phép lưu hành cho NEO. Nhờ đó, thiết bị trở thành sản phẩm BCI xâm lấn đầu tiên trên thế giới được phê duyệt để sử dụng thương mại, thay vì chỉ giới hạn trong các phòng thí nghiệm hoặc thử nghiệm lâm sàng.
Chỉ trong bốn tháng kể từ khi được cấp phép, Neuracle đã nhanh chóng triển khai sản xuất hàng loạt, đưa sản phẩm vào các bệnh viện, tiến hành sàng lọc bệnh nhân phù hợp và thậm chí tích hợp thiết bị vào một số chương trình bảo hiểm y tế thương mại tại địa phương.
Tốc độ thương mại hóa này được xem là rất hiếm trong lĩnh vực công nghệ thần kinh, vốn thường mất nhiều năm để hoàn tất các thủ tục kiểm định và triển khai thực tế.
Trung Quốc tăng tốc trong cuộc đua với Neuralink
Thành công của NEO phản ánh chiến lược dài hạn của Trung Quốc nhằm trở thành cường quốc hàng đầu về giao diện não - máy tính, lĩnh vực được đánh giá sẽ tạo ra cuộc cách mạng mới trong y học và trí tuệ nhân tạo.
Trong quy hoạch phát triển các ngành công nghiệp tương lai, Bắc Kinh xác định BCI là một trong những công nghệ chiến lược có khả năng tạo động lực tăng trưởng kinh tế mới. Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành từ hai đến ba doanh nghiệp dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực này.
Một bản kế hoạch được công bố vào tháng 7 năm ngoái cũng đặt mục tiêu đến năm 2027 phải đạt những đột phá quan trọng về công nghệ cốt lõi, đồng thời xây dựng hệ sinh thái công nghiệp và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh cho ngành BCI.
Neuracle đang nổi lên như một trong những doanh nghiệp được kì vọng sẽ dẫn dắt tham vọng đó. Tháng 2 năm nay, công ty đã khởi động quá trình niêm yết trên sàn Star Market của Sở Giao dịch chứng khoán Thượng Hải nhằm huy động thêm nguồn vốn phục vụ nghiên cứu, phát triển và mở rộng sản xuất.
Thành tựu mới cũng khiến cuộc cạnh tranh với Neuralink của tỉ phú Elon Musk trở nên hấp dẫn hơn.
Neuralink là doanh nghiệp nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực giao diện não - máy tính. Thiết bị đầu tiên của hãng, mang tên Telepathy, được thiết kế để giúp những người bị liệt có thể điều khiển máy tính, điện thoại thông minh hoặc cánh tay robot chỉ bằng suy nghĩ.
Tuy nhiên, khác với Neuracle, Neuralink hiện vẫn chưa được Cơ quan Quản lí Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép thương mại hoàn toàn. Công ty mới đang triển khai các thử nghiệm lâm sàng trên hơn 20 bệnh nhân nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của hệ thống.
Việc Trung Quốc đưa một thiết bị BCI xâm lấn ra thị trường trước Mỹ được xem là bước tiến đáng chú ý trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây không chỉ là cuộc đua về năng lực nghiên cứu mà còn về tốc độ hoàn thiện khung pháp lí, sản xuất quy mô lớn và khả năng ứng dụng thực tế.
Các chuyên gia nhận định giao diện não - máy tính sẽ trở thành một trong những công nghệ mang tính đột phá nhất trong thập niên tới. Ngoài việc hỗ trợ người bị liệt phục hồi khả năng vận động, BCI còn được kì vọng có thể điều trị các bệnh thần kinh như Parkinson, động kinh, trầm cảm hay phục hồi chức năng sau đột quỵ.
Trong tương lai, công nghệ này thậm chí có thể mở rộng sang các lĩnh vực như điều khiển robot từ xa, tương tác trực tiếp với trí tuệ nhân tạo hoặc tạo ra những phương thức giao tiếp hoàn toàn mới giữa con người và máy tính.
Với việc hoàn tất ca cấy ghép thương mại đầu tiên trên thế giới và nhanh chóng đưa sản phẩm vào hệ thống y tế, Trung Quốc đang phát đi thông điệp rõ ràng rằng họ không chỉ muốn theo kịp mà còn đặt mục tiêu dẫn đầu cuộc cách mạng giao diện não - máy tính toàn cầu. Trong khi Neuralink vẫn tiếp tục hoàn thiện thử nghiệm, NEO đã bước những bước đầu tiên trên con đường thương mại hóa, mở ra một chương mới cho ngành công nghệ thần kinh và cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt giữa Trung Quốc và Mỹ.
