TP.HCM tạo cú hích mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Lần đầu tiên lọt tốp 100 hệ sinh thái khởi nghiệp năng động toàn cầu, tăng 12 bậc so với năm 2025 và về đích sớm 4 năm, TP.HCM đang khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, sẵn sàng đón làn sóng đầu tư công nghệ mới.
TP.HCM mở rộng Khu Công nghệ cao
Hiện TP.HCM đứng thứ 2 cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương. Thành phố sở hữu hệ sinh thái khởi nghiệp lớn nhất Việt Nam với quy mô khoảng 7,5 tỉ USD. Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM đã hỗ trợ ươm tạo 195 dự án. Hơn 8.500 đơn đăng kí xác lập quyền sở hữu trí tuệ được ghi nhận, đứng thứ hai cả nước.
Để tạo nền tảng phát triển dài hạn, thành phố triển khai chương trình phát triển công nghệ chiến lược với 9 nhóm công nghệ và 26 nhóm sản phẩm ưu tiên. Cơ sở dữ liệu về năng lực nghiên cứu, nhu cầu ứng dụng và nguồn nhân lực chất lượng cao cũng đang được xây dựng, tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, robot, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, y sinh và an ninh mạng.
Song song đó, TP.HCM thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình công ty cổ phần với vốn điều lệ ban đầu 500 tỉ đồng, hướng tới quy mô 5.000 tỉ đồng. Phiên bản mới của Sàn giao dịch công nghệ đã đi vào hoạt động, góp phần kết nối các hợp đồng chuyển giao công nghệ. Thành phố cũng thu hút hơn 1,4 tỉ USD vốn đầu tư quốc tế vào lĩnh vực công nghệ cao, nổi bật là các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn.
Một trong những quyết sách quan trọng là việc Chính phủ chấp thuận mở rộng Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP) thêm 195 ha. Đây được xem là bước chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới của trung tâm công nghệ cao lớn nhất cả nước.
Theo GS.TS. Nguyễn Kỳ Phùng - Trưởng Ban Quản lí SHTP, sau hơn 20 năm phát triển, khu công nghệ cao hiện hữu gần như đã khai thác hết quỹ đất dành cho các dự án quy mô lớn. Việc mở rộng không chỉ giải quyết bài toán hạ tầng mà còn tạo không gian để chuyển đổi mô hình phát triển.
Mục tiêu của SHTP không còn dừng ở thu hút các nhà máy sản xuất công nghệ cao mà sẽ hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, kết nối nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nhân lực, khởi nghiệp sáng tạo và sản xuất tiên tiến. Không gian mới sẽ là nền tảng để xây dựng một không gian đổi mới thông minh đạt chuẩn quốc tế. Đồng thời trở thành vườn ươm cho các ngành công nghiệp mới nổi và các công nghệ chiến lược.
Theo ông, khu mở rộng tại phường Long Phước cũng là tiền đề để hình thành Công viên Khoa học - Công nghệ của TP.HCM. Đây sẽ là nơi thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp. Đến nay, SHTP có 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư khoảng 13,75 tỉ USD. Trong đó, vốn đầu tư nước ngoài chiếm hơn 11 tỉ USD, còn doanh nghiệp trong nước đóng góp hơn 2,7 tỉ USD.
Riêng 6 tháng đầu năm 2026, SHTP đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 4 dự án chiến lược với tổng vốn hơn 1,23 tỉ USD, đạt gần 90% kế hoạch cả năm. Hai trong số đó là các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn với tổng vốn gần 1 tỉ USD, được kì vọng trở thành nền tảng cho AI và điện toán đám mây của TP.HCM.
Bên cạnh đó, việc Tập đoàn Techtronic Industries (TTI) tăng vốn hơn 730 triệu USD để phát triển các sản phẩm điện tử thông minh tích hợp IoT tiếp tục cho thấy sức hút của SHTP đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Theo GS.TS. Nguyễn Kỳ Phùng, mục tiêu lâu dài là đưa SHTP trở thành hệ sinh thái khoa học - công nghệ hoàn chỉnh, nơi hình thành các trung tâm R&D tiên tiến trong lĩnh vực bán dẫn, AI, tự động hóa và năng lượng xanh. Không chỉ tạo ra giá trị xuất khẩu, SHTP còn hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và đóng vai trò đầu tàu triển khai các chiến lược quốc gia về bán dẫn, chuyển đổi số.
Thể chế và nhân lực tạo sức bật cho đổi mới sáng tạo
Theo TS. Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Nghị định 260/2026/NĐ-CP mở ra cơ hội để TP.HCM tạo bước đột phá trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Điểm quan trọng nhất không chỉ nằm ở các chính sách ưu đãi mà ở sự thay đổi tư duy phát triển. Khi Nhà nước chuyển từ vai trò quản lý sang kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà khoa học và các cơ sở nghiên cứu.
Trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, Nghị định 260 tạo nền tảng để thành phố hoàn thiện hệ sinh thái khoa học - công nghệ theo hướng đồng bộ hơn. Từ ưu đãi về thuế, tín dụng, đầu tư đến cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển nhân lực và thương mại hóa kết quả nghiên cứu đều hướng tới mục tiêu đưa công nghệ nhanh hơn vào sản xuất và thị trường.
Theo TS. Trần Đình Lý, TP.HCM cần tận dụng các cơ chế mới để tạo lợi thế cạnh tranh trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới và công nghệ số. Đây là những ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, đồng thời giúp thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Ông cho rằng các chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, hỗ trợ lãi suất và cải cách thủ tục sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn lớn của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM. Khi thu hút được chuyên gia giỏi, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), còn các thủ tục được rút ngắn, quá trình chuyển giao và thương mại hóa công nghệ sẽ diễn ra nhanh hơn.
"Muốn đổi mới sáng tạo phải chấp nhận đầu tư và chấp nhận rủi ro. TP.HCM cần tạo môi trường để doanh nghiệp và nhà khoa học yên tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ mới", TS. Trần Đình Lý nhấn mạnh.
Theo ông, lợi thế của TP.HCM không chỉ đến từ quy mô thị trường hay hạ tầng công nghệ, mà còn ở mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ lớn nhất cả nước. Nếu kết nối hiệu quả ba chủ thể này, thành phố sẽ hình thành chuỗi đổi mới sáng tạo khép kín, từ nghiên cứu, đào tạo đến ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.
Đồng thời cho rằng, các trường Đại học tại TP.HCM cần chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, trở thành trung tâm nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ chiến lược.
Theo TS. Trần Đình Lý, cùng với việc mở rộng Khu SHTP, Nghị định 260 sẽ tạo thêm động lực để thành phố thu hút nhân tài, doanh nghiệp công nghệ và các dự án R&D quy mô lớn.
Khi hạ tầng, thể chế và nguồn nhân lực được đầu tư đồng bộ, TP.HCM sẽ có điều kiện bứt phá, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đổi mới sáng tạo và khoa học - công nghệ hàng đầu của Việt Nam, hướng tới vai trò trung tâm công nghệ của khu vực.
