Đồng Nai xây 'xương sống số' cho đô thị thông minh
Từ một trung tâm công nghiệp lớn của vùng Đông Nam Bộ, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và đô thị thông minh.
Đằng sau những khái niệm về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay các nền tảng công nghệ là những thay đổi rất cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Đó là người dân làm thủ tục thuận tiện hơn, doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, còn chính quyền có thêm công cụ để điều hành hiệu quả.
Đồng Nai - đặt nền móng cho chính quyền số
Xây dựng đô thị thông minh không chỉ là việc đầu tư thêm máy móc, phần mềm hay những trung tâm điều hành hiện đại. Điều quan trọng là tạo ra một cách quản trị mới, nơi dữ liệu được kết nối để phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Với ông Đỗ Duy Vũ (người dân phường Trấn Biên), những thay đổi từ quá trình xây dựng "xương sống số" thể hiện qua những tiện ích gần gũi trong đời sống. Khi dữ liệu được kết nối, người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục hành chính trực tuyến, giảm thời gian đi lại. Đồng thời, người dân thuận lợi hơn khi tiếp cận các dịch vụ công, y tế, giáo dục và các tiện ích đô thị.
“Điều chúng tôi mong muốn không phải là những công nghệ phức tạp. Đó là các dịch vụ hằng ngày trở nên đơn giản, nhanh chóng hơn”, ông Vũ chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Huy Thắng - Giám đốc Công ty Tư vấn thiết kế các công trình xây dựng (phường Biên Hoà) cho rằng, hệ thống dữ liệu dùng chung sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc tiếp cận thông tin quy hoạch, đầu tư, hạ tầng. Từ đó sẽ rút ngắn thời gian xử lí thủ tục và giảm chi phí trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Trong quá trình chuyển đổi số, nhiều địa phương gặp khó khăn không phải vì thiếu công nghệ, mà vì dữ liệu chưa được tổ chức thống nhất. Mỗi ngành, mỗi đơn vị xây dựng một hệ thống riêng khiến dữ liệu bị phân tán, khó chia sẻ. Điều này dẫn đến việc quản lí và cung cấp dịch vụ chưa đạt hiệu quả cao.
Đồng Nai lựa chọn giải quyết bài toán này bằng việc xây dựng khung kiến trúc số. Đây được xem là "bộ khung" định hướng quá trình phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và đô thị thông minh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Theo UBND TP. Đồng Nai, khung kiến trúc số được xây dựng trên cơ sở kế thừa Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia số 1.0. Điểm mới là, lần đầu tiên kiến trúc số tổng thể và kiến trúc dữ liệu được tích hợp trong một hệ thống thống nhất.
Điều này giúp thành phố quản lí, đầu tư và giám sát các dự án công nghệ thông tin hiệu quả hơn. Qua đó tránh tình trạng mỗi nơi phát triển một hệ thống riêng nhưng không thể kết nối với nhau.
Một thay đổi quan trọng trong kiến trúc số của Đồng Nai là phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gồm thành phố và phường, xã. Theo đó, cấp thành phố giữ vai trò trung tâm quản trị số, xây dựng hạ tầng công nghệ, quản lí kho dữ liệu dùng chung, vận hành Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và Trung tâm giám sát an toàn thông tin (SOC).
Ở cấp phường, xã, cán bộ không phải tự xây dựng những phần mềm riêng lẻ mà sử dụng các nền tảng chung do thành phố cung cấp. Cách làm này giúp tiết kiệm nguồn lực, đồng thời bảo đảm dữ liệu được thống nhất từ cơ sở đến thành phố.
Đồng Nai - xây dựng "bản thiết kế" cho đô thị số
Đồng Nai có nhiều lợi thế để phát triển đô thị thông minh. Đây là địa phương công nghiệp lớn của cả nước với hơn 50 khu công nghiệp, nằm trên các hành lang giao thương quan trọng của vùng Đông Nam Bộ. Cùng với sân bay quốc tế Long Thành, hệ thống cảng và các tuyến giao thông liên vùng, nhu cầu quản trị bằng dữ liệu ngày càng trở nên cấp thiết.
Theo Công ty CP Tư vấn Quang Trung, khung kiến trúc số là một kế hoạch về công nghệ, "bản thiết kế" cho quá trình thay đổi phương thức quản trị đô thị. Đến năm 2030, Đồng Nai hướng tới mô hình chính quyền dữ liệu số. Khi đó, các quyết định điều hành có thể dựa trên dữ liệu thời gian thực, thay vì chỉ dựa vào báo cáo thủ công. Người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công theo mô hình "một chạm", không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Xa hơn đến năm 2045, thành phố đặt mục tiêu xây dựng mô hình quản trị dự báo, với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và bản sao số đô thị (Urban Digital Twin).
Kiến trúc số Đồng Nai được xây dựng trên 4 lớp nền tảng. Trong đó, lớp dữ liệu và nền tảng lõi giữ vai trò trung tâm, tập trung vào các nhóm dữ liệu quan trọng như dân cư, tổ chức, tài sản, đất đai, địa chỉ và dữ liệu không gian GIS.
Trên nền tảng dữ liệu đó là các ứng dụng phục vụ quản lý, điều hành như hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, Trung tâm điều hành thông minh, các ứng dụng chuyên ngành và nền tảng trí tuệ nhân tạo. Lớp kết nối với người dân, doanh nghiệp được triển khai thông qua môi trường làm việc số, bảng điều hành trực tuyến và các nền tảng dịch vụ số, giúp tăng khả năng tương tác giữa chính quyền với cộng đồng.
Điểm đáng chú ý trong mô hình này là mỗi địa phương không phát triển một hệ thống công nghệ riêng, mà cùng sử dụng nền tảng chung do thành phố xây dựng. Tuy nhiên, hệ thống vẫn có khả năng điều chỉnh theo đặc thù từng khu vực.
Tại khu vực đô thị, Đồng Nai có thể triển khai các tiện ích như Wi-Fi công cộng, camera thông minh. Ở khu vực nông thôn, các giải pháp như truyền thanh thông minh sẽ được chú trọng. Với khu vực miền núi, ưu tiên là mở rộng kết nối di động và ứng dụng y tế từ xa.
Để triển khai, Đồng Nai dự kiến bố trí nguồn lực đầu tư khoảng 1.500-3.000 tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Trong giai đoạn đầu 2026-2027, nguồn lực tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu, chuyển đổi hạ tầng công nghệ sang điện toán đám mây, triển khai IOC, nền tảng chia sẻ dữ liệu, chuyển đổi số cấp xã và hệ thống SOC.
Trong đó, 6 dự án được xem là “xương sống” gồm: nền tảng dữ liệu tập trung, hạ tầng điện toán đám mây, Trung tâm điều hành thông minh, nền tảng tích hợp dữ liệu, chuyển đổi số cấp xã và Trung tâm giám sát an toàn thông tin. Yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở cách quản trị. Vì vậy, mọi dự án số cần tuân thủ nguyên tắc dùng chung nền tảng, chia sẻ dữ liệu mặc định và được kiểm soát bằng các chỉ số đánh giá tự động.
Với định hướng "dữ liệu là tài nguyên chiến lược, thu thập một lần, sử dụng nhiều lần", Đồng Nai đang đặt nền móng cho một đô thị số hiện đại. Nơi công nghệ trở thành công cụ giúp người dân sống thuận tiện hơn, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và chính quyền phục vụ tốt hơn.
.jpg)