Hàn Quốc muốn miễn phí AI cho 52 triệu dân, liệu có khả thi?
Bộ Khoa học - Công nghệ và Thông tin Hàn Quốc vừa công bố chương trình "AI cho tất cả", hướng tới cung cấp chatbot AI miễn phí, không giới hạn cho toàn bộ công dân từ cuối năm 2026.
Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên một quốc gia coi AI tạo sinh như hạ tầng số công cộng, ngang hàng với Internet băng thông rộng hay dịch vụ chính phủ điện tử. Nhưng giữa tầm nhìn và hiện thực còn một khoảng trống lớn. Đó là chi phí token, năng lực GPU, và mô hình tài chính dài hạn đều chưa được trả lời rõ ràng.
Tham vọng "phổ cập" AI trong thời gian cực ngắn
Chương trình "AI cho Tất cả" gồm 2 lớp dịch vụ, bao gồm chatbot đa năng để người dân sử dụng tự do, và trợ lý dịch vụ công giúp tra cứu, đăng ký các chương trình phúc lợi của chính phủ.
Phó thủ tướng kiêm Bộ Khoa học - Công nghệ và Thông tin Hàn Quốc Bae Kyung-hoon phát biểu: "Ngoài dịch vụ chatbot AI đa năng, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng dịch vụ AI agent công. Từ năm 2027, chúng tôi sẽ nâng cấp thành mô hình 'một tác tử cho mỗi công dân'".
Đáng chú ý, chương trình không chỉ nhằm phổ cập AI mà còn mang tham vọng xây dựng hệ sinh thái AI nội địa. Điều kiện tham gia quy định tối thiểu 50% mô hình AI phải là mô hình nền tảng do doanh nghiệp Hàn Quốc tự phát triển và huấn luyện độc lập, cộng thêm 30% dung lượng sử dụng dành cho mô hình nội địa từ công ty khác. Đây được đánh giá là cách vừa ngăn độc quyền, vừa giữ toàn bộ chuỗi giá trị trong nước.
Chính phủ Hàn Quốc sẽ cấp 256 GPU Nvidia B200 cho mỗi nhà vận hành. Việc ước tính lượng người dùng sẽ do doanh nghiệp tự làm, bên cạnh tự đầu tư phần hạ tầng còn lại.
Lộ trình được đặt ra rất gấp. Chính phủ Hàn Quốc sẽ bắt đầu chọn nhà cung cấp vào tháng 8, sau đó là chạy thử vào tháng 9 tới. Tuy nhiên Seoul tin lộ trình này là có thể hoàn thành được, bởi các doanh nghiệp hàng đầu nước này đã phát triển chatbot trên nền mô hình riêng trong khuôn khổ chương trình mô hình AI nền tảng quốc gia, một dự án riêng biệt cũng do nhà nước dẫn dắt.
Một quan chức ngành AI xác nhận với Korea Times: "Dự án đã được biết đến trong giới trước khi công bố chính thức, và vì các công ty đã phát triển dịch vụ chatbot trên mô hình riêng, lộ trình biến chúng thành sản phẩm thực tế có vẻ khả thi".
Xét trong bối cảnh rộng hơn, Hàn Quốc không phải nước duy nhất theo đuổi tự chủ AI. Nhiều quốc gia đang đầu tư vào mô hình ngôn ngữ lớn nội địa và hạ tầng AI riêng. Nhưng cam kết "miễn phí, không giới hạn, cho toàn dân" đặt chương trình này ở một mức tham vọng cao hơn nhiều.
Càng dùng, càng tốn
Chính người trong cuộc cũng thừa nhận câu hỏi lớn nhất không phải công nghệ, mà là kinh phí. "Điều chưa rõ là chi phí token sẽ được trang trải như thế nào, và tính bền vững về mặt tài chính của dịch vụ sẽ được duy trì ra sao", vị quan chức ngành AI bày tỏ nghi vấn.
Theo dữ liệu benchmark của Nvidia, một GPU B200 có thể sinh khoảng 10.000 output token mỗi giây khi chạy mô hình 70 tỷ tham số Llama 3.3. Với tốc độ phản hồi 50 token/giây cho mỗi người dùng, một GPU phục vụ khoảng 200 người đồng thời; 256 GPU nghĩa là khoảng 51.000 người dùng cùng lúc.
Giả định mỗi người hỏi chatbot 4 câu/ngày, mỗi câu trả lời trung bình 500 token, năng lực phục vụ sẽ rơi vào khoảng 18,4 triệu người dùng/ngày.
Con số đó nghe có vẻ đủ cho giai đoạn đầu. Hàn Quốc ước tính khoảng 23 triệu người (44,5% dân số) đang sử dụng AI tạo sinh, phần lớn qua ChatGPT, Gemini và Claude. Nhưng phép tính này dựa trên một giả định then chốt: mô hình được dùng phải nhỏ gọn và tối ưu cao.
Đây là chỗ hai mục tiêu của chương trình bắt đầu mâu thuẫn. Yêu cầu 50% mô hình nội địa tự phát triển nghĩa là nhà vận hành không thể đơn giản dùng mô hình mã nguồn mở của nước ngoài để giảm chi phí.
Trong khi đó, các mô hình Hàn Quốc đang phát triển không hề nhỏ. SK Telecom đã ra mắt A.X K1 với 500 tỷ tham số, hơn 7 lần Llama 3.3. Với mô hình cỡ đó, số lượng người dùng mà mỗi GPU phục vụ đồng thời sẽ giảm mạnh, và con số 18,4 triệu người/ngày trở nên xa vời.
SK Telecom cũng có mô hình nhẹ 7 tỷ tham số, và đó có lẽ là lựa chọn thực tế cho dịch vụ đại trà. Nhưng mô hình nhẹ lại yếu ở truy vấn phức tạp, không đủ cho mục tiêu tích hợp dịch vụ công mà chính phủ đặt ra. Nhà vận hành rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: dùng mô hình lớn để đảm bảo chất lượng thì không đủ năng lực GPU, dùng mô hình nhỏ để phục vụ đại trà thì không đáp ứng kỳ vọng.
Nói cách khác, so sánh AI miễn phí với Internet băng thông rộng phổ cập nghe có vẻ hấp dẫn về mặt tuyên truyền, nhưng đang che đi một khác biệt cơ bản. Internet ngày càng rẻ đi sau khi hạ tầng đã được xây xong. AI tạo sinh lại ngược lại, tốn năng lực tính toán và có chi phí tăng tuyến tính theo lượng sử dụng.
"Miễn phí, không giới hạn" trong bối cảnh AI có nghĩa là chi phí vận hành tăng theo đúng mức độ thành công của chương trình. Càng nhiều người dùng sẽ càng tốn kém.
Câu hỏi ngân sách còn bỏ ngỏ
Chính phủ cho biết sẽ bắt đầu hỗ trợ chi phí GPU và vận hành từ năm 2027, nhưng quy mô ngân sách chưa được xác định. Phương án thu hồi chi phí dự kiến là để nhà vận hành tự xây dựng mô hình doanh thu, ví dụ qua quảng cáo. Song giới chuyên gia đặt nghi vấn liệu quảng cáo có phù hợp trong một dịch vụ AI mang danh nghĩa chính phủ? Liệu doanh thu quảng cáo có đủ bù chi phí cho hàng triệu người dùng mỗi ngày?
Một rủi ro ít được nhắc đến khác là làn sóng những người đang trả phí cho ChatGPT hay Claude có thể sẽ chuyển tác vụ nặng sang dịch vụ miễn phí, đẩy chi phí vận hành lên nhanh hơn dự tính. Kế hoạch nâng cấp AI tạo sinh thành AI tác tử từ 2027 sẽ nhân chi phí token tăng lên nhiều lần nữa.
Hàn Quốc vừa công bố ngân sách kỷ lục 530 tỷ USD cho năm 2027, với nguồn thu tăng nhờ bùng nổ chip AI. Nếu một phần nguồn lực đó được chuyển hướng vào "AI cho Tất cả", chương trình ít nhất sẽ có cơ sở để duy trì trong giai đoạn đầu. Nhưng từ giai đoạn đầu đến bền vững dài hạn là chặng đường chưa có bức tranh nào diễn tả một cách thỏa đáng.
