Việt Nam định hình chiến lược AI dựa trên 3 trụ cột cốt lõi, sẵn sàng cho Năm APEC 2027
Không chỉ củng cố quan hệ hợp tác chiến lược thông qua các cuộc tiếp xúc song phương cấp cao với Nhật Bản và Trung Quốc, Việt Nam còn khẳng định tầm nhìn dài hạn bằng việc tuyên bố "Ba trụ cột chiến lược AI" trước cộng đồng quốc tế.
Làn sóng AI và bước chuyển chiến lược của Việt Nam
Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC về Số và AI diễn ra ở Trung Quốc mới đây, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã chia sẻ thông điệp mạnh mẽ về tầm nhìn công nghệ của Việt Nam.
Với chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) dựa vững chắc trên 3 trụ cột: Thể chế, nhân tài và hạ tầng/dữ liệu, Việt Nam không chỉ chủ động nắm bắt làn sóng công nghệ toàn cầu mà còn khẳng định vị thế sẵn sàng kết nối khu vực khi đảm nhận vai trò chủ nhà APEC 2027.
Trí tuệ nhân tạo đang bước vào giai đoạn bùng nổ chưa từng có, chuyển mình từ một công cụ hỗ trợ thành động lực cốt lõi tái thiết kế nền kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh các quốc gia thuộc Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi số, việc xây dựng một hành lang phát triển AI an toàn, bền vững và bao trùm đã trở thành ưu tiên hàng đầu.
Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng APEC về Số và AI diễn ra ngày 23/7/2026 tại Trung Quốc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định Việt Nam không đứng ngoài dòng chảy thời đại mà đang chủ động kiến tạo một chiến lược AI bài bản, rõ ràng và có tính đột phá. Chiến lược này được ví như "kiềng ba chân", tạo tiền đề vững chắc giúp Việt Nam bứt phá trong kỉ nguyên số.
Ba trụ cột cốt lõi định hình chiến lược AI Việt Nam
Thứ nhất là thể chế và chính sách: Bệ phóng cho đổi mới sáng tạo
Trong kỉ nguyên công nghệ biến đổi theo từng ngày, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển đôi khi không nằm ở kĩ thuật, mà ở sự chậm chân của hành lang pháp lí.
Nhận diện rõ thách thức này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Pháp luật không được là rào cản, mà phải là nền tảng vững chắc để kiến tạo sự phát triển.
Việt Nam tập trung xây dựng các khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát, tạo không gian an toàn cho các doanh nghiệp và viện nghiên cứu thử nghiệm các mô hình, ứng dụng AI mới trước khi thương mại hóa rộng rãi.
Ngoài ra, chính sách phát triển AI của Việt Nam hướng tới việc bảo vệ quyền riêng tư, an toàn dữ liệu và tính minh bạch của thuật toán, nhưng không làm triệt tiêu tinh thần đổi mới sáng tạo của cộng đồng công nghệ.
Khung pháp lí được thiết kế nhằm khuyến khích đầu tư tư nhân, mở đường cho việc thương mại hóa các sản phẩm AI gắn liền với nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế.
Thứ hai là nguồn nhân lực và nhân tài: Hạt nhân quyết định thành bại
Nếu thể chế là bệ phóng thì con người chính là nhiên liệu vận hành cỗ máy AI. Bộ trưởng khẳng định: Nhân tài là yếu tố quan trọng nhất, là hạt nhân quyết định thành bại của công cuộc phát triển AI.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao cả chất và lượng của nguồn nhân lực công nghệ. Đó là đổi mới giáo dục và đào tạo, đưa khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào chương trình giảng dạy ở các cấp học, đặc biệt là nâng cao chất lượng đào tạo chuyên sâu tại các trường đại học trọng điểm.
Thắt chặt mối liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp nhằm đảm bảo nguồn nhân lực sinh ra đáp ứng đúng và trúng bài toán của thị trường.
Xây dựng chính sách ưu đãi vượt trội để thu hút các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế cũng như lực lượng chuyên gia kiều bào gốc Việt về nước làm việc, truyền cảm hứng và dẫn dắt các dự án nghiên cứu quy mô lớn.
Thứ ba là hạ tầng, dữ liệu và khởi nghiệp: Hệ sinh thái AI toàn diện
Một mô hình AI dù ưu việt đến đâu cũng không thể hoạt động nếu thiếu "nhiên liệu" dữ liệu và "máy tính" hạ tầng. Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, lấy hạ tầng, dữ liệu và cộng đồng startup làm trung tâm phục vụ sự phát triển.
Hạ tầng tính toán hiệu năng cao (HPC): Đầu tư mở rộng các trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế, trang bị hệ thống siêu máy tính nhằm đáp ứng nhu cầu huấn luyện các mô hình AI lớn.
Dữ liệu mở và chất lượng cao: Xây dựng kho dữ liệu dùng chung quốc gia, tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp tiếp cận nguồn dữ liệu sạch, giàu tính bản địa để huấn luyện các sản phẩm AI dành riêng cho người Việt và khu vực.
Ươm mầm cộng đồng Startup AI: Tạo dựng môi trường khởi nghiệp năng động thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm, chương trình tăng tốc khởi nghiệp và các bài toán thực tế từ chính phủ, giúp cộng đồng sáng tạo trẻ nhanh chóng biến ý tưởng thành sản phẩm thực tiễn.
Hướng tới APEC 2027: Việt Nam khẳng định vị thế Nước chủ nhà
Một điểm nhấn quan trọng trong phát biểu của Bộ trưởng Vũ Hải Quân tại hội nghị là thông điệp hướng tới tương lai hợp tác khu vực. Năm 2027, Việt Nam sẽ chính thức đảm nhận vai trò nước Chủ nhà APEC.
Nhân diễn đàn trọng thể này, Bộ trưởng đã gửi lời mời trân trọng tới các Bộ trưởng cùng các nhà lãnh đạo phụ trách Bộ Số và AI của các nền kinh tế thành viên APEC đến Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao APEC năm 2027.
Sự kiện APEC 2027 không chỉ là cơ hội để Việt Nam thể hiện trách nhiệm và đóng góp vào sự phát triển chung của khu vực, mà còn là diễn đàn để các nền kinh tế APEC cùng nhau định hình tương lai số, nơi AI được phát triển vì con người, vì sự phát triển bền vững và thịnh vượng chung
Việc chủ động đưa ra chiến lược AI rõ ràng chính là lời khẳng định mạnh mẽ của Việt Nam: Không chỉ là một thị trường tiêu thụ công nghệ đầy tiềm năng, Việt Nam đang vươn lên trở thành một mắt xích quan trọng, một trung tâm đổi mới sáng tạo đáng tin cậy trong bản đồ AI của châu Á - Thái Bình Dương.
Chiến lược AI 3 trụ cột mà Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ tại APEC không chỉ dừng lại ở tầm nhìn lí thuyết, mà là kim chỉ nam cho hành động thực tiễn của Việt Nam trong những năm tới.
Khi thể chế mở đường, nhân tài dẫn dắt và hạ tầng - dữ liệu - startup làm bệ đỡ, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tự tin bước vào Năm Chủ nhà APEC 2027 với một thế và lực mới trên bản đồ công nghệ số toàn cầu.
