TP.HCM số hóa dữ liệu dân số, 100% xã cập nhật trực tuyến
TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ xã, phường, đặc khu cập nhật dữ liệu dân số trực tuyến, phục vụ quản lý, quy hoạch và phát triển kinh tế xã hội.
UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình củng cố và phát triển hệ thống thông tin chuyên ngành dân số giai đoạn 2026 đến 2030. Trọng tâm của kế hoạch là hiện đại hóa dữ liệu dân số, tăng khả năng kết nối giữa các cơ quan và đưa dữ liệu vào phục vụ trực tiếp công tác quản lý, dự báo, quy hoạch của thành phố.
100% xã cập nhật dữ liệu dân số trực tuyến
Theo kế hoạch, đến năm 2030, 100% xã thực hiện cập nhật thông tin, số liệu chuyên ngành dân số trực tiếp vào hệ thống.
Toàn bộ cấp xã cũng phải có khả năng tổng hợp, xử lý và khai thác trực tuyến các chỉ tiêu về dân số và phát triển để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.
TP.HCM đặt mục tiêu 100% hệ thống thông tin chuyên ngành dân số bảo đảm an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và quyền truy cập, khai thác dữ liệu.
Không chỉ phục vụ ngành y tế, thành phố kỳ vọng ít nhất 80% ngành, lĩnh vực sử dụng dữ liệu dân số khi xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và các chương trình phát triển kinh tế xã hội.
Ít nhất 5 ứng dụng trên thiết bị di động thông minh cũng sẽ được triển khai để hỗ trợ cơ quan, tổ chức khai thác dữ liệu dân số thuận tiện hơn.
Một thay đổi đáng chú ý là cán bộ và cộng tác viên dân số có thể sử dụng ứng dụng trên điện thoại để thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu trực tuyến.
Dữ liệu sau khi nhập lên hệ thống phải được kiểm tra thường xuyên. Các thông tin thiếu, sai lệch hoặc trùng lặp phải được phát hiện và xử lý kịp thời.
Thành phố đồng thời sẽ đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, gồm máy chủ, máy trạm và đường truyền, nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định và an toàn.
Kế hoạch cũng đề cập việc triển khai bản đồ điện tử dân số. Bản đồ nền và số liệu chuyên ngành sẽ được cập nhật theo danh mục hành chính mới và đồng bộ với hệ thống thông tin dân số. Khi dữ liệu dân số được thể hiện theo từng địa bàn, cơ quan chức năng có thể theo dõi rõ hơn biến động dân cư, từ đó có thêm cơ sở khi xây dựng quy hoạch hoặc phân bổ nguồn lực.
Dữ liệu dân số vì vậy không chỉ là những con số phục vụ báo cáo. Nếu được cập nhật chính xác và kịp thời, đây có thể là nguồn dữ liệu quan trọng khi thành phố tính toán nhu cầu trường học, bệnh viện, nhà ở, giao thông và nhiều loại hạ tầng khác.
TP.HCM cũng sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới, khai thác dữ liệu mở và tăng khả năng phân tích, dự báo dân số.
Các công cụ trích xuất dữ liệu, lập báo cáo định kỳ hoặc báo cáo theo yêu cầu sẽ tiếp tục được nâng cấp nhằm hỗ trợ công tác tham mưu, hoạch định chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội.
Như vậy, thành phố muốn biến dữ liệu dân số thành một công cụ hỗ trợ điều hành và ra quyết định.
Kết nối dữ liệu dân số giữa các ngành
Để hệ thống vận hành đồng bộ, Sở Y tế được giao chủ trì thực hiện kế hoạch, phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương.
Sở Khoa học và Công nghệ cùng Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM sẽ phối hợp hướng dẫn về tiêu chuẩn kỹ thuật, chia sẻ và kết nối hệ thống thông tin dân số với cơ sở dữ liệu của các ngành liên quan.
Đáng chú ý, Công an TP.HCM và Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ phối hợp với Sở Y tế xây dựng chương trình kết nối, chia sẻ và trao đổi thông tin, dữ liệu về dân số.
Thống kê Thành phố cũng tham gia rà soát, thống nhất tiêu chí thu thập và lập báo cáo để bảo đảm số liệu giữa các cơ quan được thống nhất, đầy đủ và kịp thời.
Việc liên thông dữ liệu có thể giúp giảm tình trạng mỗi ngành sử dụng một bộ số liệu khác nhau hoặc cùng một thông tin nhưng phải thu thập nhiều lần.
Tuy nhiên, khi phạm vi chia sẻ dữ liệu được mở rộng, yêu cầu về bảo mật cũng tăng lên.
Kế hoạch xác định việc hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh dữ liệu là một nhiệm vụ quan trọng. Việc khai thác dữ liệu phải bảo đảm tính bảo mật, độ tin cậy và quyền truy cập theo quy định.
Bên cạnh đó, cán bộ và cộng tác viên dân số sẽ được đào tạo về thống kê, nhân khẩu học, công nghệ thông tin, kỹ năng nhập liệu, khai thác dữ liệu, phân tích và dự báo dân số.
Đây là mắt xích quan trọng bởi chất lượng hệ thống phụ thuộc trước hết vào chất lượng dữ liệu đầu vào. Dữ liệu cập nhật chậm hoặc sai lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phân tích, dự báo.
UBND các phường, xã, đặc khu có trách nhiệm bố trí nhân sự, kinh phí và trực tiếp thực hiện nhập, kiểm tra, giám sát dữ liệu trên địa bàn. Khi phát hiện thông tin thiếu hoặc sai, địa phương phải kịp thời xử lý.
Đáng chú ý, dữ liệu dân số được đặt trong bài toán quản trị thành phố rộng hơn, thay vì chỉ phục vụ một ngành. Khi dữ liệu được cập nhật từ cơ sở, kết nối giữa các ngành và có khả năng phân tích theo thời gian thực, thành phố sẽ có thêm công cụ để nhận diện nơi dân số tăng nhanh, nơi thiếu hạ tầng hoặc khu vực cần ưu tiên đầu tư.
Bài toán còn lại là làm sao bảo đảm dữ liệu đủ chính xác, cập nhật thường xuyên và được chia sẻ đúng mục đích. Đây sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả của hệ thống dân số số hóa trong giai đoạn 2026 đến 2030.