Công nghệ mở thêm cơ hội trả lại tên liệt sĩ
Từ những di vật được tìm thấy dưới lòng đất ở xã Minh Đức (TP. Đồng Nai), Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) đến công tác giám định ADN và số hóa dữ liệu, hành trình tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính liệt sĩ đang được các lực lượng Quân khu 7 đẩy mạnh.
Mỗi manh mối được phát hiện hôm nay đều mở thêm hi vọng đưa những người lính đã ngã xuống trở về với gia đình bằng chính tên tuổi của mình.
Mỗi di vật là một manh mối
Ngày 30/7, trong quá trình làm sạch các di vật thu được tại hố chôn tập thể ở xã Minh Đức, Đội K72 - Bộ Chỉ huy quân sự TP. Đồng Nai phát hiện thêm một bức ảnh chân dung còn khá nguyên vẹn.
Sau hơn nửa thế kỉ nằm dưới lòng đất đỏ bazan, bức ảnh đã không còn nguyên vẹn. Bề mặt giấy bị ẩm mốc, loang màu nâu xám. Nhiều vị trí bong tróc, rạn nứt. Một phần hậu cảnh gần như biến mất. Nhưng đó là manh mối quý giá trên hành trình xác định danh tính liệt sĩ.
Sau khi phục dựng, khuôn mặt người đàn ông trong ảnh vẫn hiện rõ. Gương mặt vuông, đôi mắt sáng, hàng lông mày đậm và bờ môi khép chặt. Thần thái toát lên sự điềm tĩnh và kiên cường. Anh mặc chiếc áo cổ bẻ giản dị, kiểu trang phục phổ biến của nhiều chiến sĩ và thanh niên thời chiến.
Đây là bức ảnh thứ hai được phát hiện tại khu vực này. Trước đó, Đội K72 tìm thấy một bức ảnh tập thể gồm 6 thanh niên trong chiếc ví da cũ. Sau khi được phục dựng bằng công nghệ số, ba chàng trai và ba cô gái hiện lên với nụ cười tuổi trẻ giữa núi rừng. Từ một bức ảnh gần như mục nát, kí ức của cả một thế hệ như được đánh thức.
Trong khi đó, dưới lớp đất đỏ bazan, các cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài bóc tách từng lớp đất. Bên cạnh những mảnh xương đã hòa vào đất mẹ là khẩu súng AK hoen gỉ, chiếc bình tông nhôm bạc màu cùng nhiều di vật chiến tranh. Mỗi thao tác đều được thực hiện chậm rãi, chính xác để không làm hư hại những chứng tích còn sót lại.
Theo Thượng tá Vũ Văn Thọ - Đội trưởng Đội K72, đến nay đơn vị đã cất bốc được 26 hài cốt liệt sĩ tại khu vực xã Minh Đức. Hơn một nửa số hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN. Việc phát hiện thêm bức ảnh có ý nghĩa đặc biệt. Bởi mỗi di vật đều có thể là một mảnh ghép giúp xác định đơn vị chiến đấu hoặc danh tính liệt sĩ.
Còn tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước, các tổ chuyên môn đang khẩn trương lấy mẫu sinh phẩm từ những hài cốt chưa xác định danh tính. Công việc được thực hiện trong điều kiện vô trùng, dưới sự giám sát của lực lượng quân y và Bộ Chỉ huy quân sự TP. Đồng Nai.
Trong ngày 30/7, Đại tá Nguyễn Thanh Phong - Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đến kiểm tra và động viên lực lượng làm nhiệm vụ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước. Ông ghi nhận tinh thần vượt khó của cán bộ, chiến sĩ và đội ngũ y, bác sĩ trong suốt hơn một tháng qua và đề nghị các lực lượng tiếp tục đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu, sớm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ.
Khoa học nối dài hành trình tìm kiếm
Cùng ngày, Ban Chỉ đạo Quân khu 7 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tổ chức Hội nghị sơ kết nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.
Theo báo cáo, Quân khu 7 đã tìm kiếm, quy tập được 814 hài cốt liệt sĩ, gồm 211 hài cốt trong nước và 603 hài cốt tại Campuchia. Riêng Chiến dịch 500 ngày đêm, từ ngày 15/3 đến 29/7/2026, các lực lượng đã quy tập được 584 hài cốt. Cùng với đó, hàng nghìn nguồn tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ được tiếp nhận, xác minh, tạo thêm cơ sở để mở rộng khảo sát tại nhiều khu vực trọng điểm.
Phát biểu tại hội nghị sơ kết, Trung tướng Trần Vinh Ngọc - Chính ủy Quân khu 7 khẳng định, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Bên cạnh các phương pháp truyền thống, các đơn vị cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong thu thập, xử lí và đối chiếu dữ liệu để nâng cao hiệu quả xác định danh tính.
.jpg)
Quân khu 7 yêu cầu các đơn vị tiếp tục nghiên cứu những trận đánh lớn, rà soát hệ thống bệnh viện, bệnh xá dã chiến trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Đồng thời huy động cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, bảo tàng, hội khoa học lịch sử và người dân tham gia cung cấp thông tin.
Đối với các địa bàn trọng điểm như Công viên Lê Thị Riêng và xã Minh Đức, việc khảo sát sẽ tiếp tục được mở rộng trên cơ sở tài liệu lịch sử và căn cứ khoa học. Mọi di vật phát hiện cùng hài cốt đều được bảo quản cẩn trọng để phục vụ công tác xác định đơn vị và danh tính liệt sĩ.
Theo Trung tướng Trần Vinh Ngọc, hiện trên địa bàn Quân khu 7 vẫn còn hơn 9.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. "Ngày nào các anh hùng liệt sĩ chưa trở về với đồng đội và gia đình thì ngày đó trách nhiệm của chúng ta vẫn còn", ông nhấn mạnh.
Để rút ngắn hành trình ấy, Quân khu 7 đang đẩy mạnh lấy mẫu sinh phẩm, số hóa dữ liệu và giám định ADN đối với các hài cốt chưa xác định danh tính. Đến ngày 29/7, hơn 74,7% khối lượng công việc đã hoàn thành. Mục tiêu đặt ra là hoàn tất 100% trong tháng 9/2026, sớm hơn kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia. Quân khu 7 đặt mục tiêu trong 6 tháng cuối năm sẽ quy tập khoảng 900 hài cốt liệt sĩ.
Và có thể nói, mỗi cuộc khai quật, mẫu ADN được giải mã, di vật được gìn giữ cẩn trọng đều có thể trở thành một mảnh ghép của lịch sử. Khi khoa học đồng hành cùng sự kiên trì của những người lính thời bình, hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình bằng chính tên tuổi của mình sẽ có thêm nhiều hi vọng.
