Bản hit Billboard của Fenix Flexin bị nghi do AI tạo
Ca khúc Rubberz lên hạng 58 Billboard Hot 100 nhưng tiếp tục bị nghi có sự can thiệp sâu của trí tuệ nhân tạo (AI).
Tranh cãi quanh Rubberz được khơi lại sau một loạt phân tích mới về cấu trúc âm thanh, ca từ và giọng hát trong bản thu.
Ca khúc do rapper Fenix Flexin cùng nhà sản xuất Purps On The Beat phát hành đầu tháng 6. Rubberz nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và lên vị trí 58 Billboard Hot 100. Thành tích này giúp Fenix Flexin có bước tiến đáng kể trong sự nghiệp solo.
Tuy nhiên, thành công của bài hát đi kèm nghi vấn: giọng hát, phần hòa âm và cả ca từ có thể đã được tạo hoặc can thiệp bằng AI.
Fenix Flexin nhiều lần phủ nhận. Nam rapper khẳng định bài hát được thu âm như các sản phẩm trước đây. Sự khác biệt đến từ Auto-Tune, hiệu ứng vang và cách anh cố tình hát bằng giọng Anh.
Chưa có bằng chứng độc lập đủ sức kết luận Rubberz hoàn toàn do AI tạo. Tuy nhiên, cách Fenix Flexin phản hồi vẫn chưa dập tắt được nghi ngờ.
Những dấu hiệu khiến Rubberz bị nghi do AI tạo
Fenix Flexin được biết đến qua Shoreline Mafia, nhóm rap gắn với âm thanh đường phố miền Tây nước Mỹ. Rubberz lại chuyển hẳn sang synth-pop, mang ảnh hưởng âm nhạc Anh những năm 1980.
Trong bài hát, nam rapper sử dụng chất giọng gần với Morrissey, giọng ca chính của The Smiths. Đây là thay đổi lớn so với phong cách rap quen thuộc của anh.
Sự chuyển hướng nghệ thuật không phải bằng chứng về AI. Nghệ sĩ có quyền thử nghiệm thể loại mới. Tuy nhiên, giới sản xuất âm nhạc phát hiện thêm nhiều chi tiết bất thường trong bản thu.
Charlie Harding, nhạc sĩ và đồng dẫn chương trình Switched on Pop, nhận xét phần bè xuất hiện rồi biến mất thiếu tự nhiên. Tiếng trống chứa nhiều nhiễu kỹ thuật. Đuôi hiệu ứng vang cũng bị cắt đột ngột ở một số vị trí.
Theo phân tích của The Verge, tiếng hi-hat có chất âm giòn và mỏng. Giọng hát ở phần điệp khúc giống tệp âm thanh bị nén ở chất lượng thấp. Đây là những lỗi thường gặp ở một số mô hình tạo nhạc AI.
Ca từ cũng bị soi xét. Nhiều câu có vần tròn trịa nhưng liên kết ý nghĩa lỏng lẻo. Bài hát chủ yếu sử dụng các cặp vần đơn giản, thiếu cách gieo vần nội hoặc chuyển ý thường thấy ở một rapper giàu kinh nghiệm.
Một số câu nhắc đến tiền, thẻ tín dụng, dây chuyền kim cương và truyền hình cáp nhưng không tạo thành câu chuyện rõ ràng. Cách đặt trọng âm cũng bị cho là thiếu tự nhiên, có chỗ dồn quá nhiều âm tiết vào cùng một phách.
Các dấu hiệu trên chưa đủ chứng minh AI đã tạo ra bài hát. Một bản thu kém, xử lý quá nhiều hiệu ứng hoặc sản xuất thiếu cẩn thận cũng có thể tạo ra lỗi tương tự.
The Verge thử đưa Rubberz qua năm công cụ nhận diện âm nhạc AI. Kết quả chỉ cho thấy khả năng sử dụng AI ở mức 20–30%. Con số này không đủ làm bằng chứng, nhất là lúc các công cụ phát hiện thường phát triển chậm hơn phần mềm tạo nhạc.
Ảnh bìa và hình quảng bá ca khúc bị một số công cụ đánh giá có khả năng cao do AI tạo. Tuy nhiên, ảnh bìa do AI thực hiện cũng không đồng nghĩa phần âm nhạc được tạo bằng cùng công nghệ.
Tên Sonauto xuất hiện trước ngày phát hành
Nghi vấn tăng lên sau phân tích của Medasin, một nhà sản xuất nhạc điện tử người Mỹ.
Medasin cho rằng Fenix Flexin và ê-kíp có thể đã dùng Treblo, nền tảng tạo nhạc trước đây mang tên Sonauto AI. Theo Medasin, một đoạn nhạc Fenix Flexin đăng trước ngày phát hành từng để lộ chữ “Sonauto” trong tên tệp.
Sonauto đổi tên thành Treblo chỉ hai ngày trước lúc Rubberz được phát hành. Medasin còn dùng công cụ này để tạo nhiều đoạn nhạc có cách hát và cụm từ gần giống bài hát của Fenix Flexin.
Đây vẫn là lập luận của Medasin, chưa phải kết luận từ một cơ quan giám định độc lập. Tên phần mềm trong tệp cũng có thể xuất hiện qua nhiều công đoạn khác nhau, không nhất thiết chứng minh toàn bộ bài hát được tạo bằng AI.
Fenix Flexin sau đó đăng các đoạn video ghi lại dự án trên phần mềm Pro Tools. Video hiển thị nhiều lớp âm thanh riêng, gồm giọng hát, trống, nhạc cụ và âm bass.
Nam rapper xem đây là bằng chứng cho thấy ca khúc được sản xuất theo phương pháp thông thường. Tuy nhiên, bài đăng nhanh chóng bị xóa.
Medasin cho rằng các lớp âm thanh có thể được tách ra từ một bản nhạc hoàn chỉnh bằng công cụ stem separation. Công nghệ này có thể chia một tệp nhạc thành giọng hát, trống, bass và nhạc nền.
Hai bên chưa công bố tệp thu âm gốc hoặc toàn bộ phiên làm việc. Công chúng chỉ được xem những đoạn video ngắn do mỗi bên lựa chọn.
Fenix Flexin khó tái hiện giọng hát trong bản thu
Các màn trình diễn trực tiếp cũng khiến tranh cãi kéo dài.
Trong một số video, Fenix Flexin chủ yếu hát đè hoặc hát nhép trên phần giọng thu sẵn. Giọng thật của anh được đặt ở mức nhỏ. DJ đôi lúc tắt bản thu trong thời gian ngắn để nam rapper hát trực tiếp.
Nhiều người nhận thấy Fenix Flexin khó tái hiện quãng giọng và cách phát âm trong bản thu. Anh cũng có lúc không theo kịp ca từ.
Nam rapper giải thích rằng Auto-Tune và hiệu ứng phòng thu tạo ra khác biệt. Tuy nhiên, một số nhà sản xuất cho rằng Auto-Tune chủ yếu điều chỉnh cao độ. Công cụ này không tự tạo thêm quãng giọng hoặc một giọng Anh hoàn chỉnh cho người biểu diễn.)
Phản ứng trái chiều cũng xuất hiện trong giới phê bình. Pitchfork cho rằng sự kết hợp giữa chất giọng kiểu Morrissey và phong cách khoe của của rap miền Tây quá kỳ lạ để dễ dàng quy cho AI. Bài đánh giá nhìn nhận Rubberz như một thử nghiệm nghệ thuật táo bạo, dù có phần khôi hài.
Quan điểm này cho thấy không phải tất cả người nghe đều tin bài hát được tạo bằng máy. Sự khác biệt quá lớn trong phong cách có thể là lựa chọn có chủ ý của Fenix Flexin.
Ngành âm nhạc chưa có cách xác định bài hát AI
Tranh cãi quanh Rubberz vượt khỏi câu chuyện của một rapper. Một sản phẩm âm nhạc hiện có thể sử dụng AI ở nhiều cấp độ. Nghệ sĩ có thể nhờ AI viết lời, gợi ý giai điệu, tạo bản phối thử, biến đổi giọng hoặc sản xuất toàn bộ bài hát. Ranh giới giữa “có dùng AI” và “do AI tạo” ngày càng khó xác định.
Auto-Tune, phần mềm tách giọng và các công cụ chỉnh sửa âm thanh đã tồn tại nhiều năm. Công nghệ tạo sinh hiện có thể đi xa hơn, tạo cả giọng hát, hòa âm và cấu trúc ca khúc chỉ qua một câu lệnh.
Nền tảng phát trực tuyến chưa có tiêu chuẩn thống nhất để công khai mức độ can thiệp của AI. Các bảng xếp hạng cũng chủ yếu tính thành tích dựa trên lượt nghe, phát thanh và doanh số. Nguồn gốc sản xuất chưa phải điều kiện bắt buộc để một ca khúc được xếp hạng.
Đến nay, Fenix Flexin vẫn khẳng định Rubberz không phải sản phẩm do AI tạo. Những người nghi ngờ cũng chưa đưa ra được tệp gốc đủ sức khép lại tranh cãi. Ca khúc vẫn hiện diện trên Billboard Hot 100. Câu hỏi phía sau bản thu vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.
