Mỹ siết nhập khẩu polysilicon để đối phó áp lực từ Trung Quốc
Chính quyền Mỹ vừa công bố mức thuế 15% cùng cơ chế áp giá sàn đối với polysilicon và nhiều sản phẩm liên quan, đánh dấu bước đi mới trong chiến lược tái thiết chuỗi cung ứng công nghệ trước áp lực từ Trung Quốc.
Quyết định này được kì vọng thúc đẩy sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về chi phí năng lượng mặt trời, điện tử và quá trình hiện đại hóa hạ tầng điện tại Mỹ.
Tăng rào cản nhập khẩu để giành lại chuỗi cung ứng chiến lược trước áp lực từ Trung Quốc
Polysilicon là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho hai ngành công nghiệp đang định hình nền kinh tế toàn cầu: năng lượng mặt trời và chất bán dẫn. Từ vật liệu này, các nhà sản xuất tạo ra wafer silicon, nền tảng của pin mặt trời cũng như nhiều loại chip điện tử.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã xây dựng vị thế thống trị gần như tuyệt đối ở lĩnh vực này. Theo BloombergNEF, các doanh nghiệp Trung Quốc chiếm hơn 96% sản lượng polysilicon toàn cầu trong năm 2024, trong khi Mỹ chỉ đóng góp khoảng 0,8%.
Sự chênh lệch này khiến Washington ngày càng lo ngại về mức độ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài, đặc biệt khi cạnh tranh công nghệ với Bắc Kinh ngày càng gay gắt.
Theo tuyên bố mới của Nhà Trắng, từ ngày 4/12, polysilicon nhập khẩu sẽ chịu mức thuế 15%, đồng thời phải đáp ứng mức giá sàn tối thiểu 21 USD/kg. Đối với ingot và wafer silicon, giá nhập khẩu tối thiểu sẽ là 100 USD/kg.
Các sản phẩm hạ nguồn cũng nằm trong diện điều chỉnh. Pin mặt trời nhập khẩu sẽ có giá sàn từ 22 cent/W, còn module năng lượng mặt trời tối thiểu 38 cent/W. Bộ trưởng Thương mại Mỹ được trao quyền điều chỉnh các mức giá này tùy theo diễn biến thị trường.
Bên cạnh đó, chính quyền Trump cũng cảnh báo sẽ kiểm soát chặt các doanh nghiệp có dấu hiệu tích trữ polysilicon trước thời điểm chính sách có hiệu lực nhằm tránh tình trạng nhập khẩu ồ ạt để né quy định mới.
Không chỉ sử dụng hàng rào thuế quan, Washington còn kết hợp chính sách khuyến khích đầu tư. Các doanh nghiệp mở rộng hoặc xây dựng năng lực sản xuất polysilicon tại Mỹ sẽ được hưởng nhiều ưu đãi từ chính phủ.
Đây được xem là bước tiếp theo trong chiến lược đưa các mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng công nghệ trở lại nước Mỹ, tương tự các chính sách trước đó dành cho chất bán dẫn, thép, ô tô và đồng.
Hiện sản xuất polysilicon tại Mỹ chủ yếu do Hemlock Semiconductor (thuộc Corning) và Wacker Chemie đảm nhiệm, song quy mô vẫn còn rất nhỏ so với các tập đoàn Trung Quốc.
Bảo vệ sản xuất nội địa nhưng nguy cơ đẩy chi phí tăng cao
Giới sản xuất năng lượng mặt trời tại Mỹ có phản ứng trái chiều trước chính sách mới. Một số doanh nghiệp, trong đó có Hanwha Qcells, đánh giá đây là tín hiệu tích cực để thúc đẩy đầu tư dài hạn vào chuỗi cung ứng nội địa. Theo hãng, nhu cầu về nguồn điện ổn định, an toàn và giá hợp lí đang tăng mạnh, tạo cơ hội cho các nhà sản xuất Mỹ mở rộng công suất.
Tuy nhiên, nhiều hiệp hội trong ngành lại cảnh báo việc dựng thêm rào cản thương mại có thể tạo ra tác động ngược. Vấn đề lớn nhất là năng lực sản xuất polysilicon trong nước hiện chưa đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành điện mặt trời Mỹ. Khi nguồn cung nội địa còn hạn chế nhưng nhập khẩu bị siết chặt, giá nguyên liệu nhiều khả năng sẽ tăng đáng kể.
Điều đó kéo theo chi phí sản xuất pin mặt trời, module năng lượng và các linh kiện điện tử tăng lên, cuối cùng được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá điện hoặc giá các thiết bị điện tử.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng ngành bán dẫn dù chỉ chiếm khoảng 2,4% lượng tiêu thụ polysilicon toàn cầu nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào wafer silicon nhập khẩu từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Nếu chi phí nguyên liệu tăng, áp lực sẽ lan sang toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn.
Không chỉ doanh nghiệp Mỹ chịu tác động. Trước đây, Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc từng cảnh báo các biện pháp hạn chế nhập khẩu của Washington có thể làm chậm kế hoạch mở rộng đầu tư sản xuất pin mặt trời tại Mỹ do chi phí nguyên liệu và sản xuất tăng lên.
Thách thức còn trở nên đáng chú ý hơn khi nhu cầu điện tại Mỹ đang tăng nhanh nhờ làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo. Trong quý I/2026, Mỹ đã lắp đặt thêm 7,8 GW điện mặt trời, chiếm khoảng 60% tổng công suất phát điện mới được bổ sung.
Theo nhiều chuyên gia, quá trình hiện đại hóa lưới điện và mở rộng nguồn năng lượng tái tạo cần một lượng lớn thiết bị với giá thành cạnh tranh. Nếu chi phí sản xuất tăng vì các rào cản thương mại, tiến độ phát triển hạ tầng năng lượng có nguy cơ bị chậm lại, trong khi nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu AI vẫn liên tục tăng.
Chính sách đối với polysilicon cũng phản ánh xu hướng rộng hơn trong chiến lược thương mại của chính quyền Trump. Trong thời gian qua, Nhà Trắng đã hoàn tất các cuộc điều tra an ninh quốc gia theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại đối với nhiều mặt hàng như ô tô, thép, đồng và gỗ. Các cuộc điều tra tương tự hiện tiếp tục được mở rộng sang máy bay không người lái, robot công nghiệp, tua-bin gió và dược phẩm.
Điều này cho thấy Mỹ không chỉ muốn bảo vệ một ngành sản xuất đơn lẻ mà đang tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng các lĩnh vực được xem là có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh công nghệ.
Trong ngắn hạn, chính sách mới có thể giúp các nhà sản xuất polysilicon nội địa hưởng lợi và khuyến khích đầu tư mới. Tuy nhiên, về dài hạn, hiệu quả của biện pháp này sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ có thể nhanh chóng mở rộng năng lực sản xuất trong nước hay không. Nếu nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu, mục tiêu giảm phụ thuộc vào nước ngoài có thể phải đánh đổi bằng chi phí cao hơn cho ngành năng lượng sạch, sản xuất điện tử và chính người tiêu dùng Mỹ.