Muốn blockchain mở rộng cửa huy động vốn, dữ liệu phải ‘đáng tin’
Tại Hội nghị “Chuyển đổi số trong giao dịch tài chính: Thuận lợi dòng vốn hay phức tạp tranh chấp”, diễn ra ngày 12/8 tại TP.HCM, vấn đề dữ liệu cho blockchain thu hút sự quan tâm.
Blockchain và token hóa đang mở thêm khả năng đưa tài sản, dòng tiền và giao dịch vào các kênh huy động vốn. Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) chia sẻ tại hội nghị, cơ hội này chỉ có thể phát huy khi dữ liệu đầu vào chính xác, có khả năng xác thực, truy vết và đi cùng cơ chế pháp lí đủ rõ ràng.
Blockchain không thể biến dữ liệu sai thành dữ liệu đúng
Cụ thể, ông Phan Đức Trung cho rằng dữ liệu đáng tin cậy không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà trước hết phải bảo đảm nguồn dữ liệu chính xác, có khả năng xác thực và truy vết.
Blockchain có thể hỗ trợ lưu trữ và truy xuất giao dịch, qua đó tạo ra lịch sử dữ liệu rõ ràng hơn. Nhưng công nghệ này không tự bảo đảm tính chính xác của dữ liệu đầu vào. Nếu một thông tin không chính xác được đưa vào hệ thống ngay từ đầu, blockchain có thể giúp ghi nhận và truy vết thông tin đó nhưng không thể tự xác định nó là đúng hay sai.
Điểm này đặc biệt quan trọng khi blockchain được ứng dụng trong các giao dịch tài chính. Dữ liệu về tài sản, dòng tiền, quyền sở hữu hay lịch sử giao dịch có thể trở thành cơ sở để các bên đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư hoặc cấp vốn. Nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác, những quyết định được xây dựng trên dữ liệu đó cũng có thể bị ảnh hưởng, bất kể hệ thống công nghệ phía sau hiện đại đến đâu.
Vì vậy, theo ông Trung, doanh nghiệp cần chú trọng quản trị dữ liệu, bảo vệ người dùng và xây dựng cơ chế tuân thủ phù hợp. Đây không chỉ là yêu cầu về vận hành mà còn là điều kiện để tạo dựng niềm tin đối với các giao dịch được thực hiện trên nền tảng số.
Nói cách khác, blockchain có thể giải quyết tốt bài toán lưu trữ và truy xuất, nhưng chất lượng của hệ thống vẫn phụ thuộc vào chất lượng thông tin được đưa vào. Khi tài chính ngày càng dựa nhiều hơn vào dữ liệu, việc xác thực nguồn dữ liệu và xác định trách nhiệm của các chủ thể cung cấp, kiểm soát dữ liệu trở thành một phần không thể tách rời của quá trình số hóa.
Token hóa mở thêm kênh vốn, nhưng quyền tài sản phải rõ
Ở góc độ giao dịch tài chính, ông Phan Đức Trung cho rằng blockchain và token hóa có thể mở rộng khả năng đưa tài sản, dòng tiền và giao dịch vào các kênh huy động vốn, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn minh bạch hơn.
Token hóa về bản chất tạo ra một phương thức mới để biểu diễn tài sản hoặc quyền lợi gắn với tài sản trên môi trường số. Khi được thiết kế phù hợp, mô hình này có thể mở rộng khả năng kết nối giữa tài sản và nguồn vốn, đồng thời tạo điều kiện để giao dịch được theo dõi và truy xuất rõ hơn.
Tuy nhiên, khi tài sản mã hóa tham gia vào giao dịch tín dụng, theo ông Trung, nhiều vấn đề cần được làm rõ như quyền đối với tài sản, nghĩa vụ trả nợ, lưu kí và định giá.
Đây là những vấn đề có tính quyết định đối với khả năng đưa tài sản mã hóa vào các giao dịch tài chính thực tế. Chẳng hạn, nếu quyền đối với tài sản chưa được xác định rõ, sẽ khó xác định chủ thể có quyền xử lí tài sản khi phát sinh nghĩa vụ. Nếu cơ chế lưu kí chưa rõ ràng, việc xác định nơi kiểm soát và bảo toàn tài sản cũng có thể trở thành vấn đề khi xảy ra tranh chấp.
Tương tự, định giá là một khâu quan trọng bởi giá trị tài sản quyết định mức độ rủi ro và khả năng sử dụng tài sản đó trong quan hệ tín dụng. Khi tài sản được số hóa nhưng phương thức xác định giá trị chưa đủ rõ ràng, rủi ro có thể chuyển sang các bên tham gia giao dịch.
Một vấn đề khác được ông Phan Đức Trung lưu ý là giá trị của dữ liệu truy vết. Trong giao dịch tài chính số, dữ liệu không chỉ có ý nghĩa phục vụ quản lí mà còn có thể trở thành căn cứ để chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên nếu xảy ra tranh chấp. Theo đó, năng lực kĩ thuật, chuyên môn và tư cách pháp lí của hệ thống lưu trữ, truy xuất dữ liệu cần được bảo đảm để dữ liệu có thể được sử dụng làm chứng cứ.
Những yêu cầu này cho thấy việc ứng dụng blockchain vào tài chính không chỉ là câu chuyện lựa chọn công nghệ. Muốn blockchain và token hóa thực sự hỗ trợ huy động vốn, cần đồng thời giải quyết ba lớp vấn đề: dữ liệu phải đáng tin cậy, quyền đối với tài sản phải được xác định rõ và giao dịch phải có cơ chế pháp lí đủ khả năng bảo vệ các bên.
Khi những điều kiện đó được thiết lập, công nghệ mới có thể trở thành công cụ giúp dòng vốn vận hành minh bạch và hiệu quả hơn, thay vì chỉ tạo ra một phương thức giao dịch mới nhưng đi kèm những rủi ro pháp lí chưa được giải quyết.