Ứng dụng Blockchain và AI minh bạch hóa chuỗi cung ứng xuất khẩu, giải bài toán thuế quan Mỹ

Để tránh rủi ro và giữ vững thị phần, việc số hóa khâu quản trị chuỗi cung ứng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi nhà sản xuất. Các cường quốc xuất khẩu trên thế giới đã áp dụng triệt để công nghệ truy xuất nguồn gốc từ rất lâu, trong khi tiến trình này tại Việt Nam vẫn đang cần sự thay đổi vô cùng mạnh mẽ.

Xu hướng số hóa quản trị cung ứng toàn cầu và thực trạng tại Việt Nam

Trên bản đồ thương mại quốc tế, sự dịch chuyển trong phương thức quản lí hàng hóa của các quốc gia phát triển đang diễn ra hết sức quyết liệt. Các tập đoàn đa quốc gia tại châu Âu, Bắc Mỹ hay khu vực Đông Á hiện nay luôn ứng dụng công nghệ tiên tiến nhất để theo dõi đường đi của nguyên liệu từ nhà máy khai thác, nông trại thu mua cho đến tận tay người tiêu dùng cuối cùng. Sự dịch chuyển này đảm bảo luồng thông tin được minh bạch tuyệt đối, đáp ứng mọi quy định khắt khe của các cơ quan quản lí.

Họ xây dựng nên những hệ sinh thái dữ liệu khép kín, nơi mọi thông số về nhiệt độ bảo quản, vị trí địa lí, thời gian vận chuyển hay khối lượng tính bằng kg, tấn đều được hệ thống máy tính ghi nhận tự động theo thời gian thực. Bất kì một sự thay đổi nhỏ nào trong chuỗi cung ứng cũng được hệ thống lưu vết, giúp đối tác nhập khẩu có thể kiểm tra chéo mọi thông tin một cách dễ dàng và nhanh chóng. Tại các quốc gia này, việc quản lí chuỗi cung ứng bằng công nghệ số đã trở thành một tiêu chuẩn bắt buộc chứ không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích.

Ngược lại, hoạt động quản trị chuỗi cung ứng tại Việt Nam trước đây diễn ra khá chậm chạp và bộc lộ nhiều điểm yếu khi hội nhập sâu rộng. Đa phần các đơn vị sản xuất, kể cả những doanh nghiệp có quy mô xuất khẩu hàng chục nghìn tấn sản phẩm mỗi năm, vẫn duy trì thói quen sử dụng phương pháp ghi chép thủ công. Một số nơi có sự đầu tư hơn thì áp dụng các phần mềm quản lí rời rạc, thiếu tính kết nối và đồng bộ hóa giữa các phòng ban từ thu mua, chế biến đến vận tải logistics.

Phương thức làm việc cũ kĩ này luôn gây ra vô vàn khó khăn cho việc truy xuất dữ liệu khi đối tác nước ngoài yêu cầu kiểm tra đột xuất. Những xấp hồ sơ giấy tờ dày cộm hay các tệp dữ liệu phân tán trên nhiều máy tính cá nhân khiến doanh nghiệp mất rất nhiều ngày để tổng hợp, song lại rất dễ bị cơ quan hải quan quốc tế đặt nghi vấn về tính trung thực. Sự đứt gãy thông tin này tạo ra những khoảng tối trong chuỗi cung ứng, làm giảm niềm tin của người mua hàng quốc tế.

Khi rào cản thương mại gia tăng với các quy định khắt khe mới từ thị trường Mỹ, các doanh nghiệp trong nước buộc phải thay đổi hoàn toàn tư duy quản trị. Mức thuế 12,5% là một con số rất lớn, đủ sức bào mòn lợi nhuận và làm suy yếu nghiêm trọng năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Để chứng minh sản phẩm thực sự được sản xuất tại Việt Nam từ nguồn nguyên liệu hợp pháp, các nhà sản xuất phải nhanh chóng chuyển sang các giải pháp số hóa toàn diện để theo kịp luật chơi chung của thị trường toàn cầu.

Việc chậm trễ trong công cuộc số hóa lúc này đồng nghĩa với việc tự loại bản thân ra khỏi chuỗi cung ứng quốc tế. Sự áp đặt thuế suất mới từ đối tác lớn nhất buộc hệ thống các doanh nghiệp xuất khẩu phải tái cấu trúc toàn diện quy trình theo dõi luồng hàng hóa, chuyển đổi từ quản lí tài liệu giấy sang quản lí bằng dữ liệu số mã hóa để bảo vệ chính mình.

Nền tảng Blockchain và AI giải quyết bài toán minh bạch từng mẻ hàng trong chuỗi cung ứng

Để giải quyết bài toán truy xuất nguồn gốc một cách triệt để, sự kết hợp giữa nền tảng Blockchain và trí tuệ nhân tạo đang mang lại một hệ thống lưu trữ dữ liệu an toàn và cực kì đáng tin cậy. Blockchain, với cơ chế hoạt động phi tập trung, đóng vai trò như một cuốn sổ cái kĩ thuật số khổng lồ không thể phá vỡ. Mọi giao dịch, thông tin về quá trình di chuyển của hàng hóa hay các loại chứng từ liên quan đều được hệ thống này mã hóa và ghi nhận vĩnh viễn. Một khi dữ liệu đã được đẩy lên mạng lưới Blockchain, không một cá nhân, tổ chức hay một hacker nào có thể tẩy xóa, chỉnh sửa hay làm giả mạo các thông tin đó.

Thuộc tính bất biến và công khai này chính là chiếc chìa khóa vàng giúp các cơ quan quản lí nhà nước cũng như cơ quan hải quan Mỹ hoàn toàn tin tưởng vào hồ sơ xuất xứ của sản phẩm. Toàn bộ lịch sử vòng đời của một cuộn vải dài hàng nghìn m hay một mẻ cà phê nặng hàng nghìn kg đều được thể hiện rõ ràng từng khâu một mà không có bất kì khoảng trống thông tin nào.

Song song với nền tảng lưu trữ Blockchain, trí tuệ nhân tạo đảm nhận nhiệm vụ cốt lõi trong việc xử lí và phân tích lượng dữ liệu khổng lồ phát sinh mỗi ngày. Công nghệ AI có khả năng học hỏi các mẫu dữ liệu, tự động nhận diện các điểm nghẽn và đưa ra cảnh báo về những dấu hiệu bất thường trong chuỗi cung ứng. Trí tuệ nhân tạo giúp dự báo rủi ro từ rất sớm cho nhà quản trị thông qua việc đối chiếu chéo các thông tin đầu vào.

Chẳng hạn, nếu một lô nguyên liệu bất ngờ có thời gian vận chuyển sai lệch đáng kể hoặc có nguồn gốc không khớp với năng lực sản xuất thực tế của nhà cung cấp, AI sẽ lập tức phát đi tín hiệu báo động. Sự can thiệp mang tính chất tự động hóa này giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp loại bỏ ngay các lô hàng có nguy cơ vi phạm quy tắc xuất xứ trước khi chúng được đưa vào dây chuyền sản xuất hàng loạt, tránh được những tổn thất to lớn về sau.

Thực tế thương mại hiện nay cho thấy các doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn trong lĩnh vực dệt may, da giày, linh kiện điện tử hay nông sản đang ứng dụng mạnh mẽ hai công nghệ này để số hóa hồ sơ của từng mẻ hàng một cách chuyên nghiệp. Mỗi lô sản phẩm khi hoàn thành và xuất xưởng đều được gắn một mã định danh duy nhất chứa toàn bộ lịch sử hình thành. Chỉ với một thao tác quét mã đơn giản, đối tác nhập khẩu hoặc nhân viên hải quan có thể nhìn thấy rõ ràng từng chi tiết nhỏ nhất.

Họ sẽ biết chính xác nguyên liệu được thu mua từ nhà cung cấp nào, quá trình gia công diễn ra từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần ra sao, cũng như việc hoàn thiện đóng gói và kiểm định chất lượng được thực hiện theo tiêu chuẩn nào. Sự minh bạch tuyệt đối này giúp các cơ quan hải quan tại Mỹ dễ dàng thẩm định thông tin theo chiều sâu, xóa bỏ hoàn toàn mọi nghi ngờ về hành vi gian lận thương mại, từ đó tạo luồng xanh thông thoáng cho hàng hóa thông quan.

Ứng dụng tiêu chuẩn VeriGoods.vn để vượt qua rào cản thương mại

Tuy nhiên, các giải pháp công nghệ dù có tinh vi và hiện đại đến đâu cũng cần phải được gắn kết chặt chẽ với các quy định pháp lí hiện hành để phát huy hiệu quả một cách thực chất. Trong khuôn khổ các nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống VeriGoods.vn được vận hành theo Thông tư 31 của Bộ Công Thương đang thể hiện vai trò là thước đo chuẩn mực cho việc xác định nguồn gốc nguyên liệu.

Đây là hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất xứ hàng hóa, cung cấp một nền tảng pháp lí vô cùng vững chắc để các nhà sản xuất chứng minh tỉ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại thị trường trong nước. Sự hiện diện của hệ thống VeriGoods.vn giúp các doanh nghiệp chuẩn hóa các quy trình khai báo phức tạp, đưa mọi hoạt động quản lí luồng nguyên liệu về một mối thống nhất, đảm bảo tính liên thông và minh bạch trên quy mô toàn quốc.

Khi toàn bộ dữ liệu chuỗi cung ứng được thu thập tự động qua trí tuệ nhân tạo và lưu trữ an toàn trên mạng lưới Blockchain đồng bộ trực tiếp với hệ thống VeriGoods.vn, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ sở hữu một bộ hồ sơ điện tử hoàn hảo mang tính pháp lí rất cao. Quá trình đồng bộ hóa này diễn ra hoàn toàn trên không gian số, loại bỏ tối đa sự can thiệp thủ công của con người vào khâu tính toán và tổng hợp số liệu, từ đó đảm bảo tính khách quan và chính xác tuyệt đối.

Các cơ quan có thẩm quyền cấp chứng nhận xuất xứ (C/O) có thể dựa trực tiếp vào luồng dữ liệu liên tục này để thẩm định và tự động hóa việc phê duyệt hồ sơ cho doanh nghiệp. Nhờ cách làm này, thời gian hoàn thiện các thủ tục pháp lí liên quan đến hoạt động thông quan xuất nhập khẩu được rút ngắn đi rất nhiều, giúp doanh nghiệp cắt giảm một lượng lớn chi phí quản lí vận hành, chi phí lưu kho bãi, đồng thời đảm bảo được tiến độ giao hàng khắt khe cho các đối tác quốc tế.

Đứng trước thách thức từ mức thuế 12,5% mà phía Mỹ áp đặt, vũ khí tự vệ mạnh mẽ nhất của hàng hóa Việt Nam chính là khả năng chứng minh một cách rõ ràng và thuyết phục về tỉ lệ nội địa hóa cũng như nguồn gốc hợp pháp của vật tư cấu thành nên sản phẩm. Việc tích cực ứng dụng tiêu chuẩn từ cổng VeriGoods.vn kết hợp với nền tảng công nghệ số hiện đại sẽ tạo ra căn cứ vững chắc để các nhà xuất khẩu Việt Nam bảo vệ quan điểm của mình trong bất kì cuộc điều tra phòng vệ thương mại nào.

Khi hồ sơ dữ liệu được xuất trình một cách minh bạch, logic chặt chẽ và không thể bị giả mạo, các doanh nghiệp hoàn toàn có đủ cơ sở để đàm phán, chứng minh sự tuân thủ luật lệ nhằm hưởng mức thuế ưu đãi, hoặc chí ít là tránh được việc bị áp mức thuế trừng phạt nặng nề. Việc khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp quản trị tiên tiến này chính là bước đi mang tính chiến lược, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững và bảo vệ biên độ lợi nhuận tối đa cho các đơn vị kinh doanh.