Mỹ chưa có cách chống bầy đàn drone nếu bị tấn công trên lãnh thổ
Khi được hỏi liệu Mỹ có thể chặn được một đòn tấn công bằng bầy đàn drone trên lãnh thổ ? Trung tướng Joseph Jarrard, Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phương Bắc (NORTHCOM) kiêm Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phòng thủ Không gian Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD) trả lời thẳng thừng: "Không".
"Tùy vào việc "bầy đàn" đó tấn công ở đâu, chúng tôi thậm chí có thể không có cảm biến nào cả, cũng như không có vũ khí để đối phó", ông Jarrard nói. Ông viện dẫn hai tiền lệ là chiến dịch "Mạng Nhện", khi Ukraine dùng drone giấu trong xe tải phá hủy máy bay ném bom Nga hồi tháng 6/2025 và vụ trực thăng của Mỹ bị drone tấn công tại một căn cứ ở Iraq đầu năm nay.
Một chuỗi cung ứng rất khó ngăn chặn
Khía cạnh khiến ngay cả các cường quốc đau đầu nhất nằm ở chỗ drone dân dụng bán tràn lan trong các cửa hàng đồ chơi công nghệ và drone phá hủy được máy bay ném bom Nga không khác nhau nhiều. Các bộ phận cấu thành drone hay thậm chí máy tính điều khiển có AI giờ cũng có thể mua được trên thị trường thương mại.
Trong một phân tích công bố tháng 7/2025, trung tâm Chống khủng bố tại Học viện Quân sự West Point gọi đặc điểm này là "lưỡng dụng" và chỉ ra rằng sự dễ tiếp cận và khả năng thích ứng của các dòng drone dân dụng đang san bằng khoảng cách sức mạnh không quân giữa nhà nước và các tổ chức cực đoan phi nhà nước.
Khác với súng đạn hay chất nổ quân dụng, không có giấy phép hay mã số nào gắn trên bộ điều khiển bay, hay động cơ không chổi than để cơ quan chức năng lần theo.
Khoảng trống quản lí này không phải giả thuyết. Một thiếu niên 18 tuổi từng bị Cục Hàng không Liên bang (FAA) điều tra vì tự chế một chiếc drone gắn súng ngắn hoạt động được, hoàn toàn từ linh kiện mua hợp pháp. Nếu một sinh viên làm được điều đó trong phòng trọ, câu hỏi đặt ra không phải "Liệu có thể chế tạo drone vũ trang trong nước Mỹ hay không?", mà là "Cần bao lâu và bao nhiêu tiền để làm việc đó ở quy mô lớn?".
Thiệt hại khôn lường dù trông vô hại
Ngay cả drone không mang vũ khí cũng có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng. Đặc biệt khi không có cảm biến để phát hiện và các biện pháp ngăn chặn.
Tháng 12/2018, chỉ với các lượt xuất hiện của một, hai chiếc drone không rõ danh tính, sân bay Gatwick ở Anh đã phải đóng cửa suốt 33 giờ. Khoảng 1.000 chuyến bay đã bị hủy, làm ảnh hưởng hơn 140.000 hành khách. Thiệt hại cho ngành hàng không Anh khi đó lên tới hơn 65 triệu USD dù không có chiếc máy bay nào bị tổn hại.
Theo dữ liệu của FAA, số lượt trình báo drone xuất hiện gần sân bay Mỹ đã từ 320 lượt trong quý 1/2026 lên 601 lượt trong quý 2.
Với hạ tầng năng lượng, mối đe dọa còn cụ thể hơn. Nước Mỹ có khoảng 70.000 trạm biến áp truyền tải điện, phần lớn nằm ở khu vực vắng người. Gần như tất cả các cơ sở này đều có thể tiếp cận từ trên không.
Năm 2020, một drone dân dụng bị xóa số seri đã được dùng trong một âm mưu gây đoản mạch một trạm biến áp ở bang Pennsylvania. Tuy bất thành, đây vẫn là lần đầu tiên một drone bị chỉnh sửa nhắm vào hạ tầng năng lượng Mỹ.
Nếu kẻ xấu muốn, một hoặc nhiều drone không vũ trang hoàn toàn có thể trở thành "đạn" lao vào buồng lái hay động cơ máy bay. Cơ sở hạ tầng nhạy cảm có thể bị phá hoại mà không cần thiết bị nổ nào.
Trong những tình huống đó, thảm họa có thể xảy ra mà không thể ngăn chặn kịp, vì từ bước sở hữu drone đã hợp pháp rồi.
Còn nguy hiểm hơn khi quân đội cũng theo đuổi mô hình đó
Điều trớ trêu là trong lúc NORTHCOM thừa nhận bất lực, nếu nội địa bị tấn công trước drone, công nghiệp quốc phòng của Mỹ và các quốc gia khác lại đang tích cực nhân rộng đúng mô hình đó.
Tháng 7/2026, hãng vũ khí Đức Rheinmetall trình diễn drone FV-014 phóng ra từ một container tiêu chuẩn đang di chuyển. Container này được quảng bá là có tính năng "ngủ đông", nằm im giữa dòng hàng hóa cho tới khi được kích hoạt từ xa.
Nếu vụ việc Ukraine tấn công Nga còn chứng kiến một số bệ phóng ngụy trang bị phát hiện và ngăn chặn kịp thời, thì một bệ phóng hoạt động khi di chuyển sẽ gần như không có dấu hiệu cảnh báo trước.
Đáng chú ý, chính Lầu Năm Góc đã phát thông báo tìm nhà thầu chế tạo hệ thống container có thể phóng và thu hồi bầy đàn drone. Tiêu biểu là công ty Mỹ tên DZYNE đã trả lời với mẫu Blitz, drone đa chức năng có thể triển khai từ container hàng với số lượng lên tới 100 drone cho một nhiệm vụ.
Một ví dụ tiêu biểu khác là Iran. Nước này nổi tiếng với mẫu drone tấn công tầm xa Shahed-136 mà ngày nay Nga, Mỹ cùng nhiều nước khác đang sao chép. Phương tiện phóng ngụy trang của mẫu drone này là một container hoán cải. Khi chưa triển khai, xe phóng trông không khác một xe chở hàng thông thường.
"Không thắng nổi, thì hòa theo": Cách thích ứng của thời đại drone
Câu trả lời "Không" trước thách thức chống drone lưỡng dụng, ngụy trang của tướng Jarrard vừa qua không thể giải quyết chỉ bằng cách rót thêm ngân sách quốc phòng.
Một drone tự chế từ linh kiện mua tại chỗ, không để lại dấu vết nào cho tình báo truy tìm trước khi nó cất cánh. Một bệ phóng drone ngụy trang có thể được tuồn vào hệ thống vận tải hàng hóa khổng lồ của quốc gia, mục tiêu từ rất lâu trước khi xung đột xảy ra.
Thay vào đó, các quốc gia dường như đang lựa chọn cách "bằng chị bằng em". Khi các phương thức hiệu quả để chống chiến thuật này chưa bắt kịp, phải nhanh chóng có vũ khí của riêng mình để chiếm mọi ưu thế có thể trên chiến trường.
