Chính quyền Mỹ áp thuế tới 100% với drone Trung Quốc
Chính quyền Tổng thống Donald Trump áp mức thuế lên tới 100% đối với một số loại drone Trung Quốc cũng như linh kiện liên quan drone.
Đây là nỗ lực giảm sự phụ thuộc của doanh nghiệp Mỹ, cơ quan thực thi pháp luật và chính quyền địa phương vào công nghệ bay không người lái từ Trung Quốc. Động thái này không chỉ làm tăng chi phí thiết bị mà còn có thể buộc thị trường Mỹ tái cấu trúc chuỗi cung ứng drone trong thời gian tới.
Thuế cao để chặn “cửa sau” của drone Trung Quốc
Theo chính sách mới, những mẫu drone được xem là đặc biệt nhạy cảm đối với an ninh quốc gia sẽ chịu mức thuế lên tới 100%. Nhóm này bao gồm các hệ thống có trọng lượng trên 25 kg hoặc được trang bị khả năng chụp ảnh nhiệt. Trong khi đó, drone có trọng lượng cất cánh tối đa 25 kg sẽ chịu mức thuế 25%.
Washington cho rằng drone ngày càng trở thành một công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với cả quốc phòng và nền kinh tế. Tổng thống Donald Trump dẫn kết luận từ một cuộc điều tra của Bộ Thương mại Mỹ, trong đó xác định drone là công nghệ “thiết yếu” đối với an ninh quốc gia và an ninh kinh tế, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự hiện tại và tương lai.
Với Washington, việc kiểm soát nguồn cung drone vì thế không là một chính sách thuần thương mại. Craig Singleton, chuyên gia về cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung tại Foundation for Defense of Democracies, nhận định động thái mới của Nhà Trắng là một bước đi có thể làm thay đổi đáng kể thị trường drone thương mại.
Theo ông, các doanh nghiệp và cơ quan chính phủ Mỹ sẽ phải thực hiện một cuộc chuyển dịch chuỗi cung ứng có tính “thâm dụng vốn” khi chuyển sang các nhà cung cấp tại Mỹ hoặc các quốc gia đồng minh, ngay cả khi chi phí cao hơn.
Điểm đáng chú ý là mức thuế mới không chỉ nhắm vào những chiếc drone hoàn chỉnh nhập khẩu từ Trung Quốc mà còn nhằm hạn chế khả năng doanh nghiệp Mỹ nhập linh kiện Trung Quốc rồi lắp ráp tại Mỹ để tránh các biện pháp hạn chế. Singleton cho rằng chính sách mới đang đóng lại một “cửa sau” từng tồn tại sau động thái của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC).
Trước đó, vào tháng 12, FCC đã cấm nhập khẩu một số drone Trung Quốc khi tuyên bố sẽ không cấp phép kết nối không dây cho các thiết bị đến từ những quốc gia bị xem là đối thủ. Tuy nhiên, theo Singleton, doanh nghiệp Mỹ vẫn có thể nhập hàng triệu linh kiện Trung Quốc như động cơ, cánh quạt hay khung máy rồi lắp ráp trong nước.
“Điều đó vẫn chủ yếu nhắm vào Trung Quốc, nhưng được thiết kế để ngăn chặn việc tẩy nguồn gốc chuỗi cung ứng”, ông nói. Với chính sách mới, Washington đang tìm cách kiểm soát cả sản phẩm cuối cùng lẫn những mắt xích quan trọng phía sau một chiếc drone.
Đồng minh được ưu đãi, nhưng thị trường Mỹ vẫn phải trả giá
Dù mục tiêu chính là giảm vai trò của công nghệ Trung Quốc, Mỹ không áp cùng một mức thuế cho mọi quốc gia. Drone từ một số đối tác và đồng minh của Washington như Nhật Bản, Liechtenstein, Hàn Quốc, Thụy Sĩ, Đài Loan (TQ) và Liên minh châu Âu sẽ chịu mức thuế thấp hơn, ở mức 15%. Riêng công nghệ từ Anh sẽ chịu mức thuế 10%.
Cách phân tầng này cho thấy chính sách của chính quyền Trump không chỉ nhằm hạn chế nguồn cung từ Trung Quốc, mà còn hướng tới việc thúc đẩy một mạng lưới sản xuất drone thay thế dựa trên Mỹ và các quốc gia đồng minh.
Nhà Trắng cũng cáo buộc hơn 40 quốc gia hỗ trợ Trung Quốc né thuế của Mỹ bằng cách chuyển hàng hóa qua nước thứ ba. Điều đó cho thấy Washington đang đặc biệt cảnh giác với nguy cơ hàng hóa Trung Quốc chỉ thay đổi điểm xuất phát trên giấy tờ trước khi bước vào thị trường Mỹ.
Dù vậy, việc chuyển đổi nguồn cung sẽ không đơn giản. Drone hiện đại là sự kết hợp của nhiều linh kiện và công nghệ khác nhau, từ động cơ, pin, cảm biến, hệ thống định vị đến phần mềm điều khiển. Nếu Mỹ buộc doanh nghiệp nhanh chóng chuyển sang các nhà cung cấp trong nước hoặc đồng minh, chi phí sản xuất nhiều khả năng sẽ tăng trong ngắn hạn.
Để giảm bớt tác động này, sắc lệnh mới cho phép Bộ Thương mại Mỹ xây dựng chương trình hỗ trợ đưa hoạt động sản xuất drone và linh kiện về trong nước. Đây có thể là bước đi quan trọng nếu Washington muốn biến chính sách thuế thành một chiến lược công nghiệp dài hạn thay vì chỉ là biện pháp hạn chế nhập khẩu.
Đáng chú ý, quyết định lần này được đưa ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung tiếp tục đứng trước nhiều biến số. Tuyên bố của ông Trump không trực tiếp nhắc tên Trung Quốc, nhưng thời điểm ban hành chính sách, cùng mục tiêu giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, cho thấy Bắc Kinh là đối tượng chính.
Động thái cũng diễn ra chỉ khoảng sáu tuần trước thời điểm Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được kì vọng có chuyến thăm Washington để dự hội nghị thượng đỉnh với ông Trump.
So với chính quyền Joe Biden, chính quyền Trump chưa áp dụng toàn bộ những biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cứng rắn tương tự. Tuy nhiên, các động thái âm thầm từ FCC và nay là chính sách thuế drone cho thấy Washington vẫn đang từng bước siết những lĩnh vực được xem là có liên quan trực tiếp tới an ninh quốc gia.
Đối với ngành drone Mỹ, đây có thể là thời điểm bước vào một cuộc tái cấu trúc lớn. Doanh nghiệp sẽ phải cân nhắc giữa chi phí, khả năng tiếp cận linh kiện và yêu cầu an ninh chuỗi cung ứng. Còn với người tiêu dùng và cơ quan chính phủ, một hệ quả dễ nhìn thấy hơn có thể là giá thiết bị tăng khi nguồn cung giá rẻ bị thu hẹp.
Tuy nhiên, về dài hạn, Washington kì vọng cái giá đó sẽ đổi lại một chuỗi cung ứng ít phụ thuộc hơn vào Trung Quốc và một ngành công nghiệp drone có khả năng tự chủ cao hơn.
Trong một thị trường mà drone đang ngày càng đóng vai trò lớn từ thương mại, thực thi pháp luật đến chiến trường, việc kiểm soát công nghệ này cũng đồng nghĩa kiểm soát một phần quan trọng của năng lực công nghệ và an ninh quốc gia. Chính vì vậy, mức thuế lên tới 100% không chỉ là câu chuyện thương mại, mà còn là dấu hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung đang mở rộng sâu hơn vào bầu trời.