Hơn 2.000 tấn thực phẩm qua chợ Hóc Môn mỗi ngày: Ai kiểm soát bên ngoài?
Chiều 17/8, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND TPHCM do ông Huỳnh Thanh Nhân - Phó chủ tịch HĐND TPHCM làm trưởng đoàn, giám sát công tác quản lí nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP) tại chợ đầu mối nông sản thực phẩm Hóc Môn.
Khoảng trống quản lí ngay bên ngoài chợ
Theo ông Lê Văn Tiển - Giám đốc Công ty TNHH Quản lí và kinh doanh chợ đầu mối nông sản thực phẩm Hóc Môn, chợ hiện có 350 sạp/vựa chính. Trong đó, 50 sạp kinh doanh thịt heo và 300 sạp rau củ quả, trái cây. Hoạt động nhập, xuất hàng diễn ra liên tục 24/24 giờ.
Mỗi ngày đêm, chợ tiếp nhận trung bình khoảng 2.020 tấn hàng hóa. Trong đó có khoảng 360 tấn thịt heo, tương đương 4.800-5.000 con; hơn 1.360 tấn rau củ quả và khoảng 30 tấn trái cây. Lượng phương tiện ra vào chợ lên xuống hàng khoảng 10.000 lượt/ngày.
Tuy nhiên, bài toán khó lại nằm ngay bên ngoài khu vực chợ. Theo Ban Quản lí chợ, trong khuôn viên phía ngoài chợ hiện có gần 300 tiểu thương buôn bán nông sản, thực phẩm suốt ngày đêm. Việc quản lí, kiểm soát nguồn gốc và điều kiện ATTP tại đây còn nhiều bất cập.
Ông Trần Quốc Tuấn - Phó chủ tịch UBND xã Xuân Thới Sơn, cho biết địa phương đã rà soát 147 điểm kinh doanh cố định, nhưng chỉ 50 điểm có giấy phép kinh doanh. Ngoài ra còn hơn 100 điểm bán hàng “chạy”. “Đây là vấn đề nhức nhối của địa phương”, ông Tuấn nói.
Xã đang vận động các hộ còn lại ký cam kết bảo đảm ATTP. Sau 15 ngày, những hộ không chấp hành sẽ bị áp dụng các biện pháp hành chính theo quy định.
Tại buổi giám sát, ông Huỳnh Thanh Nhân ghi nhận những nỗ lực của chợ đầu mối Hóc Môn và các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, ông cho rằng TPHCM vẫn gặp nhiều khó khăn trong quản lí hoạt động kinh doanh bên ngoài các chợ đầu mối, nhất là các điểm kinh doanh tự phát.
Tình trạng này vừa ảnh hưởng an ninh trật tự, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất ATTP. Trong khi đó, lực lượng và trang thiết bị ở cơ sở còn mỏng. Việc lấy mẫu kiểm tra nhanh và chờ kết quả kiểm nghiệm vẫn mất nhiều thời gian.
Phó Chủ tịch HĐND TPHCM yêu cầu Ban Quản lí chợ phối hợp chặt với Sở ATTP TPHCM, kiểm soát nghiêm hồ sơ, chứng từ hàng hóa nhập chợ. Mục tiêu đặt ra là 100% hàng hóa kinh doanh tại chợ phải truy xuất được nguồn gốc.
Các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường lấy mẫu định kỳ và đột xuất với những mặt hàng có nguy cơ cao sử dụng hóa chất bảo quản như măng chua, rau muống bào, hải sản...
Đối với khu vực xung quanh chợ, ông Huỳnh Thanh Nhân yêu cầu địa phương quyết liệt giải tỏa các điểm kinh doanh tự phát, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng camera và tiếp nhận phản ánh của người dân qua mạng xã hội để phát hiện, xử lí vi phạm kịp thời.
Một nghịch lí đang đặt ra là bên trong chợ đầu mối, công tác kiểm soát ngày càng chặt, nhưng ngay bên ngoài vẫn tồn tại một mạng lưới kinh doanh tự phát hoạt động 24/7. Nếu không kiểm soát được khu vực này, thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn có thể tìm được đường vào thị trường.
Ông Huỳnh Thanh Nhân nhấn mạnh, công tác ATTP cần được tuyên truyền sâu rộng đến tiểu thương và người dân. Mỗi người vừa phải chủ động chấp hành quy định, vừa trở thành một tuyên truyền viên về ATTP.
Phải chặn rủi ro ngay từ “cửa ngõ”
Theo PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở ATTP TP.HCM, kiểm soát ATTP phải bắt đầu từ “cửa ngõ” của thị trường, nơi thực phẩm thô được tập kết trước khi phân phối đến các kênh tiêu thụ. Với chợ đầu mối nông sản thực phẩm Hóc Môn, thành phố đang siết quản lí ngay từ các hộ kinh doanh, tập trung kiểm soát nguồn gốc, hồ sơ, chứng từ và chất lượng hàng hóa.
Theo bà Lan, đây là khâu có ý nghĩa quyết định. Nếu để thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc có nguy cơ mất ATTP lọt qua chợ đầu mối rồi mới kiểm tra ở các khâu bán lẻ, việc truy xuất sẽ phức tạp, chi phí kiểm soát tăng và nguy cơ thực phẩm đã đến tay người tiêu dùng. Vì vậy, thay vì chạy theo xử lí ở cuối chuỗi, cơ quan quản lí phải chủ động “chặn” rủi ro ngay từ đầu vào.
Tuy nhiên, kiểm soát chợ đầu mối không thể chỉ dựa vào giấy tờ. Việc lấy mẫu, kiểm nghiệm các nhóm thực phẩm nguy cơ cao, kiểm tra điều kiện bảo quản và truy xuất đến tận nhà cung cấp phải được thực hiện thường xuyên. Quan trọng hơn, mỗi lô hàng phải xác định được nguồn gốc và chủ thể chịu trách nhiệm.
Theo bà Lan, mục tiêu không đơn thuần là phát hiện và xử lí vi phạm, mà phải xây dựng được một chuỗi kiểm soát có khả năng truy ngược trách nhiệm: hàng từ đâu đến, ai đưa vào chợ, ai kinh doanh và được phân phối đi đâu. Khi kiểm soát được ngay từ “cửa ngõ”, TPHCM mới có thể chủ động ngăn thực phẩm không bảo đảm ATTP trước khi chúng đi sâu vào thị trường và đến tay người tiêu dùng.
