Mã số vùng trồng chuyển sang đăng ký điện tử, nông dân cần biết gì?
Thủ tục cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đang được đơn giản hóa và chuyển lên môi trường số. Nhưng phía sau việc “dễ cấp hơn” là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm của người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp trong duy trì mã số, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng nông sản.
Cấp mã số vùng trồng chỉ là bước đầu
Một thay đổi đáng chú ý trong quản lý mã số vùng trồng từ cuối tháng 7 là hồ sơ đề nghị cấp mã số đã được rút gọn. Theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, người đăng ký chỉ cần chuẩn bị đơn đề nghị theo mẫu và nộp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đến UBND cấp xã nơi có vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói.
Thủ tục được rút gọn, thẩm quyền được phân cấp về cấp xã và quy trình được đưa lên môi trường điện tử. Nhưng điều đó không đồng nghĩa tiêu chuẩn đối với vùng trồng được hạ xuống.
Nói về thay đổi này, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, cho rằng việc đơn giản hóa thủ tục giúp tháo gỡ một điểm nghẽn cho người sản xuất. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là phải duy trì được quy trình sản xuất và chất lượng sau khi mã số được cấp.
“Mã số vùng trồng phải có quy trình kỹ thuật, phải có người đồng hành cùng người sản xuất”, ông Thanh nhấn mạnh.
Theo ông, một vùng trồng có mã số vẫn chưa đủ để đưa nông sản vào thị trường xuất khẩu. Người sản xuất còn phải đáp ứng quy trình canh tác, kiểm soát dư lượng, truy xuất nguồn gốc, tổ chức liên kết và kết nối với doanh nghiệp. Nói cách khác, mã số không phải “tấm vé” duy nhất để nông sản xuất khẩu.
Đây cũng là điểm mà chính sách mới đang hướng tới, đó là giảm những thủ tục không cần thiết nhưng tăng trách nhiệm của chủ thể sản xuất và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Khuyến nông phải biết “cầm tay chỉ việc”, địa phương phải “vào guồng” nhanh
Sáng ngày 20/8, Trung tâm Khuyến nông quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức tập huấn trên phạm vi toàn quốc để thống nhất cách hiểu và cách triển khai các quy định mới về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Trước đó, tại Đắk Lắk, Trung tâm cũng đã tổ chức tập huấn cho cán bộ khuyến nông cơ sở về mã số vùng trồng và quy trình sản xuất sầu riêng phục vụ xuất khẩu. Tại buổi tập huấn, ông Lê Quốc Thanh- Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhấn mạnh vai trò của lực lượng khuyến nông trong việc hỗ trợ người dân đăng ký, quản lý và duy trì mã số.
Theo ông Thanh, cán bộ khuyến nông cấp xã cần trở thành lực lượng nòng cốt. Không chỉ hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục điện tử, khuyến nông còn phải nắm được yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn của từng thị trường để tư vấn cho người sản xuất.
Quan điểm này cũng phù hợp với định hướng mới của hệ thống khuyến nông: chuyển từ hỗ trợ kỹ thuật đơn lẻ sang đồng hành với tổ chức sản xuất và chuỗi giá trị. Ông Thanh từng cho rằng khuyến nông cần gắn phát triển vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, liên kết sản xuất - tiêu thụ và chuyển đổi số.
Việc phân cấp cấp mã số về UBND cấp xã được đánh giá là bước thay đổi lớn. Tuy nhiên, thời gian triển khai ngắn khiến nhiều địa phương cần được hướng dẫn thêm.
Như vậy, câu chuyện mã số đang chuyển từ “xin - cấp” sang một quy trình quản lý gần cơ sở hơn. Cấp xã sẽ trực tiếp tham gia, còn hệ thống khuyến nông phải hỗ trợ người dân hiểu và thực hiện đúng.
Mã số vùng trồng phải đi cùng vùng nguyên liệu
Từ góc nhìn thị trường, mã số vùng trồng ngày càng gắn chặt với truy xuất nguồn gốc và tổ chức vùng nguyên liệu.
Trung tâm Khuyến nông quốc gia xác định mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói là nền tảng của hệ thống truy xuất, góp phần bảo đảm tính minh bạch, an toàn và chất lượng nông sản. Đây cũng là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều thị trường nhập khẩu.
Hợp tác xã có tổ chức được vùng nguyên liệu hay không. Doanh nghiệp có liên kết và kiểm soát được chuỗi hay không. Và khi thị trường kiểm tra, những thông tin về vùng trồng có thực sự truy xuất được hay không.
Theo kế hoạch, Trung tâm Khuyến nông quốc gia sẽ tiếp tục đào tạo giảng viên nguồn, tập huấn người sản xuất và tổ chức các diễn đàn, tọa đàm để hỗ trợ địa phương triển khai quy định mới. Mục tiêu cuối cùng không phải có thêm thật nhiều mã số. Quan trọng hơn là mỗi mã số phải gắn với một vùng sản xuất thực chất, một quy trình được kiểm soát và một chuỗi nông sản đủ minh bạch để đi vào thị trường.
