Chấn động ngành nông nghiệp Trung Quốc: Lai thành công vải và nhãn ra giống quả mềm ngọt, không xơ, năng suất gấp đôi
Từ phép lai giữa vải và nhãn, các nhà khoa học Trung Quốc tạo ra giống quả mới Cuimi có năng suất cao gấp khoảng 2 lần Shixia, chịu lạnh tốt hơn và chín muộn hơn 15-20 ngày. Sau gần 20 năm nghiên cứu, giống quả lai này đang được chuẩn bị đưa ra thị trường.
Các nhà khoa học Trung Quốc đang chuẩn bị đưa giống quả mới lai giữa quả vải và quả nhãn ra thị trường sau khi vụ thu hoạch lớn đầu tiên dự kiến chín vào tháng 9. Giống quả lai này tạm được gọi với cái tên Cuimi được tạo ra từ phép lai giữa Shixia longan, một giống nhãn phổ biến tại Guangdong, với cây vải.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là một bước đột phá trong lai tạo giữa hai chi thực vật khác nhau - kỹ thuật vốn gặp rào cản sinh sản rất lớn. Giống quả lai hiện được trồng thử nghiệm tại Guangdong, Sichuan và Yunnan. Sản lượng trong năm nay đã đạt vài nghìn jin(đơn vị đo khối lượng truyền thống của Trung Quốc, tương đương 500 gram -PV).
Nhóm nghiên cứu dự kiến bắt đầu bán thử nghiệm giống quả lai này vào giữa tháng 9.
Giống quả lai mang đặc điểm của cả vải và nhãn
Mới đây, tại buổi trình diễn thực địa do South China Agricultural University (SCAU) tổ chức ở Guangzhou ngày 9/8, giáo sư Liu Chengming ở College of Horticulture và là người đứng đầu nhóm phát triển Cuimi, cho biết khoảng 90% vật chất di truyền của giống mới đến từ cây mẹ. Vì vậy, hình dáng và hương vị của giống quả lai mới vẫn gần với quả nhãn. Tuy nhiên, giống lai này cũng thừa hưởng một số đặc điểm đáng chú ý từ cây bố là cây vải, trong đó có lớp vỏ nứt, sần đặc trưng của quả vải.
Nhóm nghiên cứu mô tả phần thịt Cuimi mềm, giòn và không có các sợi xơ thường thấy ở một số loại quả. Đáng chú ý, giống quả lai này cho năng suất cao khoảng gấp đôi nhãn, có khả năng chịu lạnh tốt hơn và thời gian chín muộn hơn từ 15-20 ngày.
Theo Liu Chengming, những đặc điểm này có thể giúp mở rộng khu vực trồng nhãn tại Trung Quốc, đồng thời kéo dài thời gian tiêu thụ loại quả này trên thị trường.
Tờ Science and Technology Daily của Trung Quốc đánh giá việc tạo ra Cuimi có ý nghĩa quan trọng bởi nhóm nghiên cứu đã vượt qua một rào cản kỹ thuật lớn trong lai khác chi.
Thành tựu này cũng mở rộng các phương pháp lai tạo cây ăn quả tại Trung Quốc và có thể trở thành cơ sở để phát triển những giống cây ăn quả mới khác.
Gần 20 năm vượt rào cản lai vải với nhãn
Vải và nhãn có rào cản sinh sản rất mạnh. Vì vậy, việc tạo ra con lai giữa hai loại cây này là một thách thức lớn đối với các nhà khoa học.
Nhóm nghiên cứu của Liu Chengming tại SCAU bắt đầu tìm cách giải bài toán này từ năm 2007. Sau gần 3 năm nghiên cứu, nhóm phát triển được một kỹ thuật thụ phấn cho phép hoa nhãn được thụ tinh bằng phấn hoa của cây vải.
Nhưng ngay cả khi kỹ thuật này được hoàn thiện, tỷ lệ thành công vẫn chỉ đạt 0,3%. Các nhà nghiên cứu phải thụ phấn cho hơn 100.000 hoa cái để cuối cùng thu được khoảng 300 hạt lai.
Từ số hạt này, nhóm xác định được 69 cây lai thực sự. Sau nhiều vòng chọn lọc, chỉ một cây có mã SZ52 được lựa chọn nhờ chất lượng, hương vị và khả năng chín muộn vượt trội. Năm 2022, SZ52 chính thức vượt qua quy trình công nhận giống của Guangdong. Nhưng việc tạo ra cây lai mới chưa phải là thử thách cuối cùng.
Các nhà nghiên cứu tiếp tục phải tìm cách giúp Cuimi thích nghi với điều kiện mùa đông khắc nghiệt. Năm ngoái, bằng việc cải tiến kỹ thuật canh tác, nhóm nghiên cứu đã loại bỏ tình trạng cây bị tổn thương do sương giá.
Tại một cơ sở trồng thử nghiệm ở Lianzhou, một thành phố cấp huyện của Guangdong, nhiệt độ mùa đông có thời điểm xuống tới -3 đến -7 độ C. Giống quả lai này vẫn sống sót và vượt qua mùa lạnh.
Vụ thu hoạch lớn đầu tiên dự kiến chín vào đầu đến giữa tháng 9 năm nay. Theo Liu Chengming, tổng sản lượng Cuimi trong năm tới dự kiến vượt 25.000 kg.
Ông cho biết giá bán loại quả này được kỳ vọng sẽ dễ tiếp cận hơn trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10 năm tới, khi Cuimi được đưa lên nhiều nền tảng bán lẻ và thương mại điện tử hơn.
Tiếp tục lai tạo những giống quả mới có chất lượng thơm ngon, năng suất vượt trội
Nhóm nghiên cứu của Liu Chengming hiện tiếp tục phát triển một giống lai khác, trong đó vải được sử dụng làm cây mẹ và Shixia longan làm cây bố.
Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng tiến hành nhiều phép lai khác nhằm kết hợp những đặc tính có lợi như tăng khả năng kháng bệnh và nâng cao năng suất.
Việc phát triển Cuimi diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực giống cây trồng, vật nuôi. Các giống cây trồng và vật nuôi do Trung Quốc tự phát triển đang ngày càng chiếm thị phần lớn hơn trên thị trường nội địa.
Tại một cuộc họp báo hồi tháng 1, ông Zhang Xingwang, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc, cho biết đối với một số giống mà trình độ chọn tạo của Trung Quốc trước đây còn tương đối thấp, nước này không chỉ phát triển được các giống riêng trong những năm gần đây mà thị phần của các giống nội địa cũng tăng nhanh.
Sự xuất hiện của Cuimi vì thế không chỉ là câu chuyện về một loại quả mới. Đằng sau giống nhãn lai vải này là cuộc chạy đua của các nhà khoa học Trung Quốc nhằm phá vỡ những giới hạn trong lai tạo giống, tạo ra cây trồng có năng suất cao hơn và thích nghi tốt hơn với điều kiện canh tác.
