TP.HCM tăng tốc bảo đảm sách giáo khoa trước năm học mới
Trước nhu cầu mua sách giáo khoa tăng mạnh những ngày cận khai giảng, TP.HCM đang đồng thời bổ sung nguồn sách, mở thêm kênh đăng kí qua trường học và triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn – trả. Mục tiêu là giúp học sinh có đủ sách ngay từ đầu năm học, giảm áp lực mua sắm cho phụ huynh và tăng hiệu quả tái sử dụng sách.
Sách giáo khoa TP.HCM được bổ sung qua nhiều kênh
Những ngày gần đây, tại nhiều điểm bán sách giáo khoa ở TP.HCM, lượng phụ huynh tìm mua sách tăng nhanh. Một số gia đình đã chuẩn bị từ sớm nhưng vẫn còn thiếu vài đầu sách, nhất là ở các khối lớp có nhu cầu lớn.
Từ sáng 20/8, nhiều phụ huynh đến điểm bán tại 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, mang theo danh sách những cuốn còn thiếu. Có người tìm mua trọn bộ, có người chỉ cần bổ sung một hoặc hai cuốn sau khi đã mua ở các nhà sách khác.
Chị Phương Anh, ngụ phường Bình Hưng Hòa, cho biết sau nhiều ngày tìm ở các cửa hàng nhỏ nhưng chưa đủ bộ sách lớp 6 cho con, chị tiếp tục tìm đến điểm bán lớn với hi vọng mua đủ trước ngày nhập học.
Tại các nhà sách trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Hưng Đạo và Nguyễn Huệ, phụ huynh chủ yếu tìm những cuốn còn thiếu. Một số môn như Khoa học tự nhiên, Mỹ thuật, Hoạt động trải nghiệm có thời điểm hết hàng. Chị Thúy Hà, phụ huynh phường Bảy Hiền, cho biết đã đi nhiều nhà sách mới đủ bộ lớp 8 cho con.
Tuy nhiên, khác với tâm lí lo ngại ban đầu, nguồn sách đang được bổ sung liên tục qua nhiều đầu mối. Các điểm bán lớn tăng số lần nhập hàng trong ngày, trong khi các trường học được hướng dẫn tổng hợp nhu cầu bổ sung để đăng kí với đơn vị cung ứng.
Nhu cầu thực tế thay đổi nhanh trước khai giảng. Có gia đình mua thêm bộ thứ hai, có trường hợp chỉ thiếu vài cuốn, nên lượng sách đã phân phối không phản ánh đầy đủ tình trạng tại từng điểm bán.
Đến ngày 20/8, khoảng 24,5 triệu bản sách giáo khoa đã được cung ứng cho phụ huynh, học sinh và các trường học tại TP.HCM, tương đương 98% nhu cầu đăng kí và tăng hơn 15% so với năm trước.
Bên cạnh lượng sách đã có, kế hoạch bổ sung tiếp tục được triển khai. Khoảng 9 triệu bản sách giáo khoa đang được in thêm để đưa ra thị trường từ ngày 25/8 đến 6/9. Những đầu sách có nguy cơ thiếu sẽ được ưu tiên bổ sung, trước hết là sách phục vụ học kì I.
Sách cũng được điều chuyển giữa các địa phương theo nhu cầu thực tế, nhằm hạn chế tình trạng nơi thừa, nơi thiếu.
Phụ huynh chưa mua đủ sách tại cửa hàng bán lẻ cũng có thể đăng kí qua trường học. Các trường tổng hợp số lượng theo từng lớp, từng đầu sách rồi chuyển về các đầu mối cung ứng. Cách làm này giúp nhu cầu được thống kê rõ hơn, đồng thời giảm tình trạng phụ huynh phải đi nhiều nơi tìm từng cuốn.
TP.HCM hiện có nhiều điểm bán được tiếp tục bổ sung sách, gồm các cửa hàng tại Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Tri Phương, Hoàng Sa, Phan Văn Trị và một số điểm thuộc khu vực Thủ Dầu Một, Tam Thắng. Phụ huynh cũng có thể mua qua kênh trực tuyến hoặc sử dụng tạm thời bản PDF miễn phí trong thời gian chờ sách giấy.
Việc mở nhiều kênh giúp phụ huynh chủ động hơn: Mua trực tiếp, đăng kí qua trường hoặc sử dụng bản điện tử trong thời gian chờ sách giấy.
Miễn phí sách giáo khoa TP.HCM: giảm gánh nặng, tăng tái sử dụng
Cùng với việc bổ sung nguồn sách trước khai giảng, TP.HCM đã ban hành kế hoạch triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông trong năm 2026. Đây là bước chuyển đáng chú ý trong cách tổ chức sách học tập cho học sinh.
Theo kế hoạch, sách giáo khoa được ngân sách nhà nước mua sắm và giao cho thư viện trường để học sinh mượn sử dụng trong năm học. Sau khi hoàn thành chương trình, học sinh trả lại sách để nhà trường tiếp tục phục vụ các khóa sau.
Chính sách vừa hỗ trợ chi phí cho gia đình, vừa tăng tái sử dụng. Các trường rà soát sách còn tốt và chỉ bổ sung những cuốn thiếu hoặc hư hỏng.
Trong năm học 2026-2027, TP.HCM thực hiện miễn phí sách giáo khoa theo nhu cầu mượn thực tế của phụ huynh và học sinh. Thành phố dự kiến chi khoảng 288 tỉ đồng mua sách, bảo đảm cung cấp cho 100% học sinh thuộc nhóm yếu thế ở tất cả các khối lớp và học sinh có nhu cầu đăng ký mượn.
Các năm học 2027-2028 và 2028-2029, các cơ sở giáo dục tiếp tục khảo sát nhu cầu, rà soát số lượng sách còn sử dụng được và dự báo nhu cầu bổ sung. Mục tiêu là từng bước hoàn thiện hệ thống sách dùng chung, tiến tới thực hiện đầy đủ chính sách miễn phí sách giáo khoa theo lộ trình.
Các trường sẽ tổ chức cho học sinh mượn sách tại thư viện vào đầu năm học hoặc đầu mỗi học kì. Việc bàn giao phải hoàn thành trước khai giảng theo thời hạn quy định để không ảnh hưởng việc học.
Trong quá trình sử dụng, học sinh có trách nhiệm giữ gìn sách. Sau khi kết thúc năm học, sách được hoàn trả cho thư viện, trừ trường hợp học sinh cần tiếp tục dùng để ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành chương trình.
Cơ chế mượn – trả giúp một bộ sách có thể phục vụ nhiều học sinh qua nhiều năm nếu được bảo quản tốt, qua đó tiết kiệm ngân sách và giảm lượng sách phải mua mới.
Trước khi mua bổ sung, các trường phải ưu tiên sử dụng kho sách hiện có và điều chuyển giữa các trường cùng cấp thông qua cơ chế liên thông thư viện. Với sách hư hỏng do hao mòn tự nhiên, ngân sách được bố trí để mua mới.
Thành phố cũng cho phép mua dự phòng nhằm xử lí trường hợp số học sinh tăng đột xuất trong năm học. Lượng sách dự phòng không vượt quá 10% tổng số sách giáo khoa còn sử dụng được trong thư viện.
Hằng năm, các cơ sở giáo dục phải rà soát số học sinh, nhu cầu sử dụng và số sách hiện có để xác định lượng cần mua mới. Sở Giáo dục và Đào tạo tổng hợp nhu cầu toàn thành phố, trình UBND TP.HCM phê duyệt dự báo trước ngày 30/10, làm cơ sở bố trí ngân sách cho năm học tiếp theo.
Nếu được vận hành đồng bộ, chính sách mới có thể làm thay đổi đáng kể cách phụ huynh tiếp cận sách giáo khoa. Những gia đình có nhu cầu vẫn có thể mua sách riêng, trong khi học sinh đăng kí mượn được sử dụng sách từ thư viện trường.
Điều quan trọng là thông tin cần đến phụ huynh sớm và rõ. Khi biết trường có thể tiếp nhận đăng kí mượn hoặc hỗ trợ đặt mua, nhiều gia đình sẽ không còn phải chạy nhiều điểm bán trong những ngày cuối tháng 8.
Câu chuyện sách giáo khoa trước năm học mới vì vậy đang chuyển từ áp lực mua sắm sang bài toán tổ chức nguồn lực. TP.HCM vừa xử lí nhu cầu tăng đột biến trong ngắn hạn, vừa xây dựng cơ chế mượn – trả để giảm áp lực trong những năm tiếp theo.
Khi các kênh bán lẻ, trường học, thư viện và hệ thống điều phối cùng hoạt động, áp lực tìm mua sách có thể được giảm đáng kể. Đây cũng là nền tảng để chính sách miễn phí sách giáo khoa đi vào thực chất, vừa hỗ trợ người học, vừa hạn chế lãng phí và tạo thói quen sử dụng sách bền vững hơn trong những năm học tiếp theo tại TP.HCM.