Tiền mã hóa biến động mạnh, nhà đầu tư Việt Nam cần thận trọng điều gì?
Bitcoin và nhiều đồng tiền mã hóa đồng loạt tăng mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật Minh bạch (Clarity Act) và Bộ Tài chính Mỹ tăng mua lại trái phiếu dài hạn.
Sáng 21/8 theo giờ Việt Nam, Bitcoin có thời điểm tăng khoảng 8%, lên 75.400 USD, trong khi Ethereum tăng hơn 4%, lên 2.355 USD. Đáng chú ý, trước cú bứt phá mới nhất, Bitcoin đã trải qua khoảng 6 tuần gần như đi ngang, với vùng hỗ trợ quanh 62.000 USD và kháng cự khoảng 66.000 USD. Điều đó cho thấy thị trường tiền mã hóa đang phản ứng ngày càng rõ với các yếu tố chính sách và vĩ mô.
Trao đổi riêng với Tạp chí Một Thế Giới, Thạc sĩ Phạm Nhật Huy, chuyên gia tài chính từ SSI, Bitcoin hiện không còn là câu chuyện riêng của thị trường crypto mà đã trở thành một tài sản vĩ mô, khiến nhà đầu tư Việt Nam phải theo dõi sát USD, lãi suất Mỹ, dòng tiền ETF và cả thanh khoản trong nước.
Tiền mã hóa Bitcoin đã trở thành một tài sản vĩ mô?
Theo ông Huy, sự thay đổi quan trọng nhất của Bitcoin trong những năm gần đây là sự tham gia ngày càng mạnh của dòng vốn tổ chức, đặc biệt thông qua các quỹ ETF Bitcoin giao ngay. “Sự kiện các quỹ ETF Bitcoin giao ngay thu hút hàng chục tỉ USD đã biến Bitcoin thành một tài sản vĩ mô thực thụ”, ông Huy nhận định.
Điều này khiến Bitcoin ngày càng chịu ảnh hưởng từ những yếu tố vốn trước đây chủ yếu chi phối các thị trường tài chính truyền thống. Theo chuyên gia này, Bitcoin hiện có tương quan thuận tới 63% với chỉ số S&P 500 và 58% với vàng. “Nó hoạt động như một ‘hợp đồng tương lai của Fed’. Do đó, diễn biến giá không còn là câu chuyện nội bộ của giới crypto”, ông nói.
Nhận định này cho thấy nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào biểu đồ Bitcoin hay những thông tin riêng của các dự án blockchain. Những thay đổi trong kì vọng chính sách tiền tệ Mỹ, sức mạnh của đồng USD, diễn biến chứng khoán Mỹ và dòng vốn tổ chức đều có thể tác động đáng kể tới giá tài sản mã hóa.
Với nhà đầu tư Việt Nam, ông Huy cho rằng có một số biến số quan trọng cần theo dõi thường xuyên. Trước hết là CME FedWatch Tool, công cụ đo lường kì vọng của thị trường đối với các quyết định lãi suất tương lai của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Khi kì vọng về việc Fed giảm lãi suất gia tăng, khẩu vị đối với các tài sản rủi ro thường được cải thiện. Ngược lại, kì vọng lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài có thể gây áp lực lên các tài sản có mức độ biến động lớn như Bitcoin.
Biến số thứ hai là chỉ số DXY, phản ánh sức mạnh của đồng USD. Theo ông Huy, DXY có tác động nghịch đảo đáng chú ý đối với giá Bitcoin. Vì vậy, nhà đầu tư Việt Nam không nên bỏ qua diễn biến của đồng bạc xanh khi đánh giá xu hướng tài sản mã hóa.
Bên cạnh đó là dòng tiền ETF, đặc biệt dòng tiền vào IBIT của BlackRock. “Đặc biệt là quỹ IBIT của BlackRock, để xác định lực mua từ các tổ chức lớn”, ông Huy lưu ý. Đây là một thay đổi đáng chú ý so với giai đoạn thị trường Bitcoin chủ yếu được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân. Khi ETF trở thành kênh tiếp cận Bitcoin của các tổ chức tài chính lớn, dòng tiền vào hoặc rút khỏi các quỹ này có thể trở thành một chỉ báo quan trọng về tâm lí của nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Nhà đầu tư Việt Nam dễ tổn thương trước những cú sốc từ bên ngoài?
Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người sở hữu tài sản mã hóa và thuộc nhóm những thị trường có mức độ chấp nhận tài sản mã hóa cao trên thế giới. Quy mô người dùng lớn đồng nghĩa với việc mỗi đợt biến động mạnh của Bitcoin và các tài sản mã hóa khác đều có thể tác động đến một lượng lớn nhà đầu tư cá nhân trong nước.
Tuy nhiên, ông Huy cho rằng mức độ tham gia cao cũng đi kèm những rủi ro đáng kể. “Môi trường vĩ mô hiện tại đặt ra rủi ro hệ thống không nhỏ”, ông cảnh báo.
Rủi ro đầu tiên là thanh lí đòn bẩy. Theo ông, nhà đầu tư Việt Nam có xu hướng sử dụng đòn bẩy cao thông qua margin hoặc futures. Đây là công cụ có thể khuếch đại lợi nhuận khi thị trường đi đúng hướng, nhưng cũng nhanh chóng làm gia tăng thua lỗ khi giá đảo chiều.
“Nhà đầu tư Việt Nam ưa chuộng đòn bẩy cao (margin/futures). Khi thiếu năng lực phân tích dữ liệu vĩ mô (như lạm phát, việc làm của Mỹ), họ dễ dàng trở thành ‘thanh khoản thoát hàng’ cho các tổ chức giao dịch thuật toán quốc tế trong các đợt flash crash”, ông Huy phân tích.
Theo chuyên gia này, vấn đề không chỉ nằm ở việc Bitcoin tăng hay giảm bao nhiêu phần trăm. Khi sử dụng đòn bẩy, một biến động giá tương đối nhỏ cũng có thể kích hoạt chuỗi lệnh thanh lí tự động, khiến giá giảm nhanh hơn và nhà đầu tư mất vị thế trước khi kịp phản ứng.
Rủi ro thứ hai liên quan đến lưu kí tài sản ở nước ngoài. “Hầu hết tài sản của người Việt đang nằm trên các sàn giao dịch quốc tế không được quản lí. Khi biến động mạnh xảy ra, rủi ro nghẽn mạng, trượt giá hoặc sàn phá sản có thể khiến họ mất trắng mà không được pháp luật bảo vệ”, ông Huy nói.
Đây là điểm thường bị bỏ qua khi nhà đầu tư chỉ tập trung vào biến động giá. Trong thị trường tài sản mã hóa, rủi ro không chỉ đến từ Bitcoin giảm giá mà còn đến từ nơi tài sản được lưu giữ, cơ chế bảo vệ tài khoản, khả năng thực hiện lệnh trong thời điểm thị trường biến động và mức độ pháp lí của nền tảng giao dịch. Vì vậy, cùng với việc theo dõi giá, nhà đầu tư cần đánh giá cả rủi ro đối tác và rủi ro lưu kí.
.jpg)
Không chỉ nhìn Fed, cần theo dõi cả thanh khoản tại Việt Nam
Một điểm đáng chú ý trong phân tích của ông Huy là tác động của các yếu tố trong nước đối với nhà đầu tư Việt Nam. Nếu Bitcoin ngày càng chịu ảnh hưởng từ hệ thống tài chính toàn cầu, dòng tiền của nhà đầu tư trong nước vẫn phụ thuộc vào điều kiện thanh khoản và tỉ giá tại Việt Nam.
“Các biến số nhà đầu tư nội địa phải theo dõi” không chỉ gồm Fed, DXY và dòng tiền ETF, mà còn có “lãi suất liên ngân hàng và tỉ giá tự do tại Việt Nam”.
Theo ông Huy, khi chi phí vay mượn bằng VND tăng, áp lực thanh khoản đối với nhà đầu tư có thể gia tăng. Trong trường hợp đó, một bộ phận nhà đầu tư có thể phải bán các tài sản có tính thanh khoản cao, trong đó có tài sản mã hóa, để đáp ứng nhu cầu tiền mặt.
Điều này cho thấy Bitcoin dù được giao dịch trên thị trường toàn cầu nhưng không tách rời hoàn toàn khỏi điều kiện tài chính của từng quốc gia. Một nhà đầu tư Việt Nam có thể chịu tác động đồng thời từ chính sách của Fed, diễn biến USD, dòng vốn ETF tại Mỹ và điều kiện tiền tệ trong nước.
Một rủi ro khác mà ông Huy đặc biệt lưu ý là tâm lí. “Khi thị trường hoảng loạn do tin tức vĩ mô, nhà đầu tư cá nhân thường bán tháo ở đáy, trong khi các dòng vốn tổ chức (như ETF) lại âm thầm gom hàng”, ông nói.
Khoảng cách về khả năng tiếp cận thông tin và năng lực quản trị rủi ro khiến nhà đầu tư cá nhân dễ phản ứng theo cảm xúc. Trong khi đó, các tổ chức lớn thường xây dựng chiến lược dựa trên dữ liệu, dòng tiền và các kịch bản vĩ mô.
Do đó, việc Bitcoin bất ngờ tăng mạnh sau những thông tin chính sách như lời kêu gọi thông qua Clarity Act không nên được hiểu đơn giản là tín hiệu để nhà đầu tư lập tức mua vào. Ngược lại, những cú tăng mạnh cũng là lời nhắc về mức độ nhạy cảm ngày càng lớn của Bitcoin trước chính sách và dòng vốn.
Từ góc nhìn của ông Huy, điều quan trọng với nhà đầu tư Việt Nam không phải chỉ là dự đoán Bitcoin sẽ tăng hay giảm trong ngắn hạn, mà là hiểu được vì sao giá biến động và dòng tiền nào đang đứng phía sau biến động đó.
Khi Bitcoin đã trở thành một tài sản vĩ mô, việc theo dõi thị trường crypto một cách biệt lập sẽ ngày càng kém hiệu quả. Nhà đầu tư cần đặt Bitcoin trong cùng bức tranh với Fed, USD, chứng khoán Mỹ, ETF, lãi suất và thanh khoản trong nước.
“Bitcoin không còn là câu chuyện nội bộ của giới crypto”, nhận định của ông Huy vì thế cũng là một lưu ý quan trọng đối với khoảng 17 triệu người Việt đang sở hữu tài sản mã hóa: Cơ hội trên thị trường toàn cầu ngày càng lớn, nhưng mức độ liên thông với hệ thống tài chính truyền thống cũng đồng nghĩa với việc rủi ro không còn nằm trong phạm vi của riêng thị trường crypto.