Loạt công nghệ mới trên đầu máy D19E của đường sắt Việt Nam

Ngày 29/8/2026, tại Ga Yên Viên, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam chính thức tiếp nhận lô đầu máy D19E mới đầu tiên thuộc Dự án đầu tư đầu máy giai đoạn đến năm 2030.

Đây là đợt bổ sung đầu máy Nhóm 1, hướng tới tăng năng lực sức kéo trong bối cảnh nhu cầu vận tải trên tuyến Bắc – Nam, các tuyến nội địa và liên vận quốc tế gia tăng.

Các đầu máy mới sẽ từng bước bổ sung, thay thế những đầu máy đã khai thác lâu năm, sắp hết niên hạn sử dụng hoặc còn hạn chế về công suất. Mục tiêu là nâng chất lượng kéo tàu, tăng hiệu quả khai thác và tạo dư địa cho vận tải đường sắt.

Về nền tảng kĩ thuật, D19E thế hệ mới vẫn kế thừa cấu hình đã quen thuộc trên đường sắt Việt Nam. Đầu máy sử dụng động cơ diesel CAT3512B, truyền động điện AC–DC, kiểu trục Co-Co, gồm 6 động cơ điện kéo. Tốc độ lớn nhất đạt 120 km/h, trọng lượng chỉnh bị 81 tấn, tải trọng trục 13,5 tấn.

Điểm khác biệt nằm ở cách xử lí những hạn chế đã bộc lộ trong quá trình vận hành các thế hệ D19E trước. Từ kinh nghiệm quản lí, sửa chữa và khai thác, VNR yêu cầu nhà sản xuất tối ưu hơn 40 hạng mục, từ thiết bị, vật liệu, kết cấu đến công nghệ chế tạo và khả năng bảo trì.

Công nghệ đầu máy D19E mới tập trung vào an toàn và dữ liệu

Thay đổi nổi bật đầu tiên là hệ thống máy tính điều khiển G300 thay cho nền tảng ZY8000 trên các đầu máy hiện hữu.

Hệ thống mới giảm thiết bị trung gian, tích hợp chức năng cảnh báo và sử dụng giao diện hiển thị số trực quan hơn. Lái tàu có thể theo dõi trạng thái thiết bị thuận tiện hơn; nhân viên kĩ thuật có thêm dữ liệu để chẩn đoán và phục vụ bảo trì.

Khoang lái cũng được gia cường nhằm tăng độ cứng kết cấu. Khu vực đầu cabin được tăng khả năng chống va chạm, qua đó nâng mức bảo vệ cho lái tàu và hạn chế hư hại thiết bị điều khiển khi xảy ra sự cố.

Bàn điều khiển sử dụng vật liệu FRP/composite, bố trí lại theo hướng phù hợp hơn với tầm nhìn và thao tác. Kính chắn gió có chức năng sấy điện; máy gạt nước được bổ sung phun rửa. Ghế, cửa bên, tay vịn và gương chiếu hậu cũng được tối ưu.

Một cải tiến khác là máy nén gió chuyển từ kiểu piston sang kiểu trục vít. Cấu hình mới giúp thiết bị làm việc ổn định hơn, dòng khí đều hơn, giảm rung và tiếng ồn trong khoang máy, đồng thời nâng độ ổn định nguồn khí cho hệ thống hãm.

Ở cụm truyền động, động cơ điện kéo – trục bánh xe được thiết kế lại với kết cấu ôm trục bằng ổ lăn kết hợp Cannon box. Giải pháp này giúp giảm ma sát, tăng độ kín, hạn chế rò rỉ, mài mòn và tác động của bụi, nước.

Giảm bảo trì, mở đường làm chủ công nghệ đường sắt

Khung bogie sử dụng thép cường độ cao. Công đoạn hàn được thực hiện bằng robot tự động, kết hợp sơn tĩnh điện nhằm tăng độ bền và độ cứng kết cấu.

Các đường ống gió, hệ thống hãm và nước làm mát được chuyển sang thép không gỉ. Đầu nối kiểu kẹp, phương pháp lắp ráp nguội và khả năng lắp lẫn đường ống cũng được áp dụng. Những thay đổi này nhằm tăng khả năng chống ăn mòn, hạn chế rò rỉ, đồng thời giúp tháo lắp, sửa chữa và thay thế thuận tiện hơn.

Nhìn tổng thể, các cải tiến trên D19E thế hệ mới không thay đổi hoàn toàn nền tảng đầu máy. Cách tiếp cận được lựa chọn là giữ cấu hình đã quen thuộc, sau đó xử lí những điểm yếu phát sinh trong quá trình khai thác.

Việc kế thừa nền tảng quen thuộc có thể giảm áp lực đào tạo, vận hành và bảo dưỡng, trong khi các nâng cấp về vật liệu, dữ liệu và kết cấu giúp cải thiện độ tin cậy trong quá trình khai thác đường dài.

Việc tiếp nhận lô đầu máy mới là bước để VNR tiếp cận các giải pháp công nghệ mới trong vận hành, chẩn đoán và bảo trì.

Nếu khai thác tốt dữ liệu kĩ thuật và tích lũy kinh nghiệm sửa chữa từ thế hệ đầu máy này, ngành đường sắt có thêm cơ sở để nâng trình độ bảo trì, từng bước hướng tới làm chủ công nghệ đầu máy trong tương lai.

Nguyễn Tuyết