Vì sao 'Hộ linh tráng sĩ' cắt 20 phút ngay khi vừa ra rạp?
Chỉ một ngày sau khi chính thức công chiếu, "Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh" được dựng lại, rút từ 155 xuống 135 phút. Quyết định hiếm gặp đặt ra câu hỏi về bản dựng và quy trình hoàn thiện một bộ phim Việt.
Tối 28/8, nhà sản xuất Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh thông báo thay phiên bản đang chiếu bằng bản dựng mới, giảm từ 155 phút xuống 135 phút. Bản mới được cập nhật từ chiều 30/8 tại TP.HCM và Hà Nội, sau đó thay thế tại các cụm rạp trên cả nước.
Con số 20 phút tương đương gần 13% thời lượng bản phim ban đầu, và đủ để thay đổi đáng kể tiết tấu, cách phát triển nhân vật cũng như trải nghiệm của người xem. Quyết định được đưa ra ngay sau ngày phim chính thức khởi chiếu 28/8, dù trước đó tác phẩm đã có các suất chiếu sớm từ ngày 25/8. Khán giả có thể xem lịch chiếu tại Galaxy Cinema.
Một bộ phim, hai phiên bản ngoài rạp
Theo nhà sản xuất, quyết định dựng lại Hộ linh tráng sĩ xuất phát từ phản hồi trong những suất chiếu đầu tiên. Bản mới tập trung tăng nhịp, cô đọng phân cảnh và tăng kịch tính. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình trực tiếp dựng lại cùng Hàm Trần - đạo diễn kiêm nhà dựng phim từng thực hiện Tử chiến trên không.
Ê-kíp không chỉ rút vài cảnh để giảm thời lượng. Khi một nhà dựng phim khác tham gia và gần 13% tác phẩm bị loại bỏ, bản 135 phút có thể tạo trải nghiệm khác đáng kể so với bản 155 phút mà nhóm khán giả đầu tiên đã xem.
Trước khi quyết định được công bố, phản hồi dành cho Hộ linh tráng sĩ khá phân hóa. Hình ảnh, bối cảnh thiên nhiên và các trường đoạn võ thuật được đánh giá tích cực. Ngược lại, cách kể chuyện và khâu dựng nhận ý kiến trái chiều khi phim xử lý cùng lúc nhiều nhân vật, không gian và lớp thông tin. Một số đoạn chuyển cảnh bị nhận xét thiếu liền mạch, khiến người xem khó theo dõi.
Những phản hồi càng đáng lưu ý bởi Hộ linh tráng sĩ là dự án quy mô lớn, được công bố đầu tư hơn 100 tỉ đồng, thuộc thể loại võ thuật - huyền sử và phát hành cả IMAX. Phim lấy cảm hứng từ chuyện dân gian về nơi an táng vua Đinh Tiên Hoàng, xoay quanh bảy tráng sĩ đưa 99 cỗ quan tài theo nhiều hướng để đánh lạc hướng kẻ thù.
Sự xuất hiện của tác phẩm trong mùa phim 2/9 cũng tiếp tục xu hướng các phim Việt đầu tư lớn tìm kiếm chất liệu và thể loại mới, thay vì tập trung chủ yếu vào hài, tình cảm hoặc kinh dị như nhiều năm trước.
Hộ linh tráng sĩ với 20 phút bị cắt nói lên điều gì?
Trong điện ảnh, thời lượng dài không phải khuyết điểm. Một bộ phim 150 hay 180 phút vẫn giữ được người xem nếu câu chuyện đủ sức duy trì sự tập trung. Ngược lại, phim ngắn hơn vẫn có thể gây cảm giác kéo dài nếu cấu trúc lỏng lẻo, thông tin phân tán hoặc nhiều cảnh không phục vụ đường dây chính.
Trường hợp Hộ linh tráng sĩ đáng quan tâm ở chỗ ê-kíp sửa tác phẩm khi phim đã đến với công chúng. Phản hồi của những khán giả đầu tiên đã tác động trực tiếp đến phiên bản phục vụ lượng người xem lớn hơn trong kỳ nghỉ 2/9.
Johnny Trí Nguyễn, diễn viên kiêm đạo diễn hành động của phim, ngày 29/8 nhắc lại trường hợp tương tự với Dòng máu anh hùng. Theo anh, bản dựng ban đầu dài khoảng 120 phút nhưng chứa nhiều cảnh người làm phim yêu thích, khiến tổng thể dài. Sau buổi chiếu thử lấy ý kiến khán giả, anh và đạo diễn Charlie Nguyễn cắt những phần nằm ngoài cốt lõi câu chuyện, đưa thời lượng xuống khoảng 100 phút.
Từ kinh nghiệm đó, Johnny Trí Nguyễn cho rằng chiếu thử nên là một phần của hậu kỳ. Người làm phim gắn bó lâu với dự án có thể khó nhận ra cảnh nào thực sự cần thiết trong tổng thể. Phản hồi từ người ngoài đôi khi giúp họ nhìn thấy điều mình không còn đủ khoảng cách để nhận ra.
Điều này cũng đặt ra một góc khác với Hộ linh tráng sĩ: Nếu phản hồi của khán giả có thể dẫn đến việc bỏ tới 20 phút, liệu một vòng chiếu thử rộng hơn trước ngày phát hành có giúp ê-kíp xử lý sớm hơn?
Việc chiếu thử không xa lạ trong ngành công nghiệp điện ảnh. Công đoạn này giúp nhà sản xuất đánh giá phản ứng của khán giả trước khi khóa bản dựng cuối cùng. Với dòng phim thương mại kinh phí lớn, phản ứng về tiết tấu, độ dễ hiểu hay sự cần thiết của từng tuyến nhân vật có thể trở thành dữ liệu để điều chỉnh.
Việc Hộ linh tráng sĩ sửa phim sau khi phát hành có thể được nhìn nhận là sự cầu thị. Ở chiều ngược lại, nó cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm nghiệm bản dựng trước khi tác phẩm chính thức ra thị trường.
Phim lịch sử không thể chỉ dựa vào phần nhìn
Hộ linh tráng sĩ bước vào địa hạt điện ảnh thương mại Việt Nam còn ít được khai thác: Dùng chất liệu lịch sử và truyền thuyết để xây dựng phim hành động - huyền sử quy mô lớn.
Đây là lựa chọn khó. Tác phẩm vừa phải tạo được thế giới thuyết phục, vừa xử lý thông tin lịch sử, hệ thống nhân vật, xung đột và các trường đoạn hành động. Nếu dành quá nhiều thời gian giải thích, phim dễ nặng nề; nếu đẩy nhanh thông tin, khán giả khó theo kịp. Nếu quá chú trọng đại cảnh và hành động mà câu chuyện không đủ chắc, phần nhìn đẹp cũng khó giữ người xem hơn hai giờ.
Ở Hộ linh tráng sĩ, nỗ lực sản xuất khá rõ. Phần lớn bối cảnh được thực hiện giữa thiên nhiên Ninh Bình. Phim có nhiều cảnh giao đấu, các diễn viên trực tiếp thực hiện động tác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ xảo. Dàn diễn viên gồm Tuấn Trần, Trần Thiên Tú, Johnny Trí Nguyễn, Lê Vũ Long, Đỗ Thị Hải Yến, Quách Ngọc Ngoan, Hứa Vĩ Văn, NSND Tự Long, NSND Như Quỳnh và cựu vận động viên wushu Nguyễn Thúy Hiền.
Tuy nhiên, quy mô sản xuất và chất lượng kể chuyện là hai chuyện khác nhau. Khán giả có thể ấn tượng với đại cảnh, màn giao đấu hay khung hình đẹp, nhưng thứ giữ họ ngồi lại vẫn là câu chuyện. Quyết định rút 20 phút cho thấy ê-kíp muốn đưa trọng tâm trở lại mạch kể.
Bản 135 phút có tốt hơn hay không vẫn phải chờ khán giả kiểm chứng từ chiều 30/8. Điều này tạo nên tình huống khá hiếm: Trong cùng một đợt phát hành, khán giả Việt xem hai phiên bản của cùng bộ phim.
Điều đáng quan tâm không phải 20 phút nào đã biến mất, mà là sau khi bỏ chúng, bộ phim có kể câu chuyện tốt hơn hay không. Nếu có, quyết định sửa phim phút chót nhắc lại một nguyên tắc của nghề dựng: cảnh quay tốn kém hay đẹp đến đâu vẫn có thể phải bỏ nếu không còn phục vụ toàn bộ câu chuyện.
