Chặt cây đè chết người đi đường: Chủ nhà có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự
Trường hợp xảy ra tai nạn làm chết người trong quá trình chặt hạ cây xanh thì người trực tiếp chặt hạ và chủ nhà có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự, dân sự.
Việc tự ý đốn hạ cây xanh trong khuôn viên nhà ở dù không cần xin phép nhưng bắt buộc phải đảm bảo an toàn tuyệt đối. Trường hợp thi công bất cẩn dẫn đến tai nạn chết người, tùy thuộc vào thỏa thuận thuê mướn và mức độ giám sát, cả người trực tiếp chặt hạ lẫn chủ nhà đều có thể đối diện với trách nhiệm hình sự và bồi thường dân sự.
Mới đây (ngày 9/9) anh N.Q.T chặt thuê một cây xà cừ trước cổng nhà ông N.Q.H tại xã Quảng Bình, tỉnh Thanh Hóa.
Trong lúc đang cắt cây sắp đổ, ông L.Đ.T (67 tuổi, xã Quảng Bình) điều khiển xe máy lưu thông đi ngang qua. Bất ngờ cây xà cừ đổ xuống đè trúng ông T. khiến nạn nhân ngã xuống đường và tử vong sau đó.
Vụ tai nạn thương tâm tại Thanh Hóa khiến dư luận không khỏi xót xa và lập tức đặt ra câu hỏi: Ai sẽ phải đền bù và chịu trách nhiệm trước pháp luật cho sự bất cẩn này?
Phải thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn
Liên quan đến trách nhiệm trong vụ việc này, Luật sư Lê Văn Hoan, Đoàn luật sư TP.HCM chia sẻ: Nghị định 258/2025/NĐ-CP quy định về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước.
Nghị định này có sự phân biệt giữa cây xanh thuộc không gian công cộng và cây xanh trong khuôn viên công trình tư nhân. Theo khoản 3 Điều 3 của Nghị định, cây xanh nằm trong khuôn viên đất ở, biệt thự, nhà ở cá nhân thuộc nhóm "cây xanh sử dụng hạn chế".
Cây xanh bóng mát, cây ăn quả hay cây cảnh thông thường do người dân tự trồng hoặc tồn tại trong khuôn viên nhà ở hoàn toàn không thuộc nhóm phải xin phép chặt hạ, dịch chuyển.
Do đó, về mặt thủ tục hành chính, người dân không phải lập hồ sơ, không phải nộp đơn xin phép và không cần sự đồng ý bằng văn bản của UBND cấp xã hay cơ quan quản lý cây xanh đô thị khi muốn đốn hạ cây trong đất nhà mình.
Tuy nhiên, theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 258/2025/NĐ-CP, chủ nhà có nghĩa vụ chịu trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ, cắt tỉa, chặt hạ, dịch chuyển cây xanh trong khuôn viên do mình quản lý, sử dụng và phải bảo đảm an toàn về người và tài sản.
Chủ nhà khi thi công đốn hạ phải tự đánh giá rủi ro, áp dụng đầy đủ các biện pháp kỹ thuật che chắn, chằng chống để không làm sạt lở, gãy đổ gây thương vong cho người khác hoặc làm hư hại nhà cửa của hộ lân cận. Khoản 3 Điều 23 cũng quy định việc xử lý cây xanh trong khuôn viên phải bảo đảm vệ sinh môi trường, mỹ quan đô thị và tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến các công trình lân cận.
Trường hợp ngoại lệ bắt buộc phải xin phép là khi cây xanh trồng trong nhà thuộc "Danh mục cây xanh cần bảo tồn" được định nghĩa tại khoản 6 Điều 3 bao gồm cây cổ thụ từ 50 năm tuổi trở lên; cây thuộc danh mục loài thực vật nguy cấp, quý, hiếm, cây trong sách đỏ hoặc cây có giá trị lịch sử văn hóa.
Như vậy, việc chặt hạ cây xanh trong khuôn viên nhà dân đúng luật đòi hỏi người dân xác định chính xác phân loại cây. Nếu là cây thông thường, người dân được toàn quyền tự đốn hạ mà không cần xin phép nhưng phải thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn lao động, an toàn giao thông, an toàn cho người, tài sản xung quanh và phối hợp với đơn vị hạ tầng nếu ảnh hưởng đến đường điện, cáp nổi.
Có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự, dân sự
Trường hợp xảy ra tai nạn làm chết người trong quá trình chặt hạ cây xanh thì người trực tiếp chặt hạ và chủ nhà (người thuê) có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự, dân sự.
Đối với người trực tiếp chặt hạ phải chịu trách nhiệm về yếu tố an toàn. Nếu người thực hiện do chủ quan, bất cẩn, không làm rào chắn cảnh báo, không quan sát hoặc đốn hạ sai kỹ thuật làm cây đổ đè chết người thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vô ý làm chết người theo Điều 128 Bộ luật Hình sự.
Trường hợp người thực hiện là thợ chuyên nghiệp hoặc đại diện cho đơn vị thi công dịch vụ nhưng vi phạm nghiêm trọng các quy trình, quy định về an toàn lao động ở nơi đông người thì sẽ bị xử lý về tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người theo Điều 295 Bộ luật Hình sự.
Về mặt dân sự, căn cứ Điều 591 Bộ luật Dân sự, người gây ra tai nạn có nghĩa vụ bồi thường toàn bộ thiệt hại do xâm phạm tính mạng người khác. Trong đó bao gồm chi phí cứu chữa trước khi chết, chi phí mai táng, tiền cấp dưỡng cho những người mà nạn nhân có nghĩa vụ nuôi dưỡng và một khoản tiền bồi thường tổn thất tinh thần cho thân nhân của họ.
Nếu chủ nhà giao khoán trọn gói cho một đơn vị hoặc nhóm thợ thi công dịch vụ chuyên nghiệp, đơn vị nhận thi công sẽ phải tự chịu trách nhiệm về kỹ thuật và an toàn lao động. Khi đó, chủ nhà không phải chịu trách nhiệm hình sự và cũng không phải bồi thường dân sự.
Trường hợp chủ nhà chỉ thuê người lao động tự do theo dạng trả công nhật và trực tiếp quản lý, chỉ đạo, giám sát quá trình chặt hạ, chủ nhà sẽ bị ràng buộc trách nhiệm dân sự theo Điều 600 Bộ luật Dân sự về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra.
Trong tình huống này, chủ nhà có nghĩa vụ đứng ra bồi thường toàn bộ các khoản chi phí cho gia đình nạn nhân trước, sau đó mới có quyền yêu cầu người làm công hoàn trả lại một phần hoặc toàn bộ số tiền theo thỏa thuận hoặc quy định pháp luật.
"Nếu chủ nhà biết rõ người được thuê không có chuyên môn, thiết bị không bảo đảm an toàn nhưng vẫn ép buộc thi công, hoặc chủ nhà trực tiếp chỉ đạo chặt hạ không đảm bảo an toàn gây hậu quả chết người, chủ nhà cũng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm hoặc người vi phạm quy định về an toàn.
Bên cạnh đó, Nghị định 258/2025/NĐ-CP tại khoản 1 Điều 23 quy định rõ chủ sở hữu hoặc người sử dụng công trình có nghĩa vụ chăm sóc, chặt hạ cây xanh trong khuôn viên do mình quản lý và phải tuyệt đối bảo đảm an toàn về người, tài sản. Việc chủ nhà không thực hiện đầy đủ các biện pháp che chắn, cảnh báo an toàn khu vực xung quanh khi tổ chức chặt hạ chính là hành vi vi phạm nghĩa vụ quản lý cây xanh trong khuôn viên, làm phát sinh căn cứ pháp lý để xác định lỗi và trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của BLDS nêu trên"- Luật sư Lê Văn Hoan nhận định.
