Cuộc đình công của tài xế công nghệ Indonesia đã kết thúc thế nào?
Ngày 20/5/2025, khoảng 500.000 tài xế công nghệ trên khắp Indonesia đã tham gia cuộc đình công quy mô lớn, đồng loạt tắt ứng dụng trong 24 giờ để phản đối những chính sách mà họ cho rằng làm giảm thu nhập.
Cuộc biểu tình không chỉ làm tê liệt dịch vụ gọi xe, giao đồ ăn và chuyển phát, mà còn phơi bày cuộc giằng co ngày càng gay gắt khi ấy giữa tài xế, các nền tảng công nghệ và cơ quan quản lí.
24 giờ tắt ứng dụng, gây sức ép của tài xế công nghệ Indonesia
Cuộc đình công mang tên “Aksi Akbar 205” được tổ chức bởi liên minh tài xế xe hai bánh và bốn bánh, với sự tham gia của các nhóm tài xế từ nhiều địa phương như Trung Java, Đông Java, Yogyakarta, Sumatra và Kalimantan.
Theo Garda Indonesia, tổ chức đại diện cho các tài xế, khoảng 500.000 tài xế trên cả nước được kêu gọi tham gia. Hơn 25.000 tài xế từ Java và Sumatra đã tập trung tại các điểm tập kết của cộng đồng tài xế từ tối 19/5, chuẩn bị cho cuộc đình công ngày hôm sau.
Theo đúng kế hoạch, các tài xế đồng loạt tắt ứng dụng từ 0 giờ đến 23 giờ 59 phút ngày 20/5, khiến các dịch vụ chở khách, giao đồ ăn và vận chuyển hàng hóa bị gián đoạn trong cả ngày.
Garda Indonesia thậm chí kêu gọi người dân tạm thời không đặt xe công nghệ trong ngày đình công nhằm tránh những vấn đề phát sinh. Với một thị trường mà xe ôm và taxi công nghệ đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị Indonesia, việc hàng trăm nghìn tài xế cùng ngừng hoạt động cho thấy sức mạnh tập thể đáng kể của lực lượng lao động này.
Đằng sau cuộc đình công là năm nhóm yêu cầu chính. Các tài xế muốn chính phủ xử phạt nghiêm những nền tảng bị cho là vi phạm quy định hiện hành, đồng thời đề nghị Quốc hội tổ chức phiên điều trần với Bộ Giao thông, hiệp hội tài xế và các doanh nghiệp ứng dụng.
Nhưng gây chú ý nhất là yêu cầu giảm mức phí nền tảng xuống tối đa 10%. Tài xế cũng muốn điều chỉnh biểu giá chở khách, xóa hoặc thay đổi các chương trình như “aceng”, “slot”, “hemat” và “priority”, đồng thời xây dựng mức phí công bằng hơn cho dịch vụ giao đồ ăn và giao hàng.
Những yêu cầu này cho thấy mâu thuẫn không đơn giản nằm ở một khoản phí. Đó là câu hỏi lớn hơn: trong mô hình kinh tế nền tảng, ai gánh phần lớn chi phí và rủi ro để duy trì một chuyến xe giá rẻ?
Nền tảng nói gì trước sức ép của tài xế?
Trước cuộc đình công, Bộ trưởng Giao thông Indonesia Dudy Purwagandhi đã triệu tập đại diện bốn nền tảng lớn gồm GoTo, Grab, Maxim và inDrive để đối thoại. Một trong những câu hỏi trực diện nhất được đặt ra là liệu các ứng dụng có thực sự thu mức phí vượt quá 20% hay không.
GoTo và Grab đồng loạt bác bỏ cách hiểu cho rằng họ khấu trừ hơn 20% thu nhập của tài xế. Đại diện GoTo Catherine Hindra Sutjahyo giải thích mức 20% được áp dụng theo quy định của Bộ Giao thông và chỉ tính trên giá chuyến đi, không phải toàn bộ số tiền liên quan đến khuyến mãi hay phí dịch vụ ứng dụng.
Maxim cũng cảnh báo nếu mức phí bị hạ xuống còn 10%, khả năng vận hành và đầu tư đổi mới của nền tảng có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi đó, inDrive đưa ra một trường hợp khác: nền tảng này cho biết ngay từ đầu đã áp dụng mức phí thấp hơn, khoảng 11,7% đối với ô tô và 9,99% đối với xe máy.
Một điểm tranh cãi khác là các chương trình khuyến mãi. Tài xế cho rằng những chương trình giá rẻ có thể khiến thu nhập thực tế bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, GoTo khẳng định các chương trình giảm giá do doanh nghiệp tài trợ chứ không trừ vào phần thu nhập của đối tác. Grab cũng cho biết các chương trình như “slot” hay “priority” là tự nguyện và tài xế không bắt buộc phải tham gia.
Như vậy, cuộc tranh luận khi ấy tồn tại hai cách nhìn rất khác nhau về cùng một mô hình kinh doanh. Các nền tảng nhấn mạnh chi phí vận hành, đầu tư công nghệ, khuyến mãi và khả năng duy trì hệ thống. Trong khi đó, tài xế nhìn vào khoản tiền cuối cùng họ nhận được sau mỗi chuyến, sau khi phải tự gánh chi phí nhiên liệu, phương tiện, bảo dưỡng và thời gian làm việc.
Garda Indonesia cảnh báo nếu chính phủ không có động thái cụ thể sau cuộc đình công, các tài xế có thể tiến hành những hành động mạnh hơn. Điều đó đặt Jakarta trước một bài toán khó: làm thế nào để bảo vệ thu nhập của tài xế mà không khiến mô hình gọi xe công nghệ mất đi tính cạnh tranh và khả năng cung cấp dịch vụ giá hợp lí cho hàng triệu người dùng?
Chính phủ Indonesia đứng về phía tài xế công nghệ
Cuộc đình công ngày 20/5/2025 không lập tức mang lại mức phí nền tảng 10% như các tài xế yêu cầu, nhưng đã buộc chính phủ Indonesia phải nhìn nhận vấn đề phúc lợi của lực lượng lao động này ở cấp độ cao hơn. Sau Aksi Akbar 205, tranh luận về mức khấu trừ, giá dịch vụ và vị thế pháp lí của tài xế tiếp tục được đưa lên bàn nghị sự giữa Bộ Giao thông, Quốc hội, các hiệp hội tài xế và các nền tảng công nghệ. Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là việc phải giám sát chặt chẽ việc thực thi quy định về chi phí dịch vụ, thay vì để tài xế tự thương lượng với những doanh nghiệp có sức mạnh thị trường lớn hơn.
Sau đó, chính quyền của Tổng thống Prabowo Subianto ngày càng thể hiện rõ quan điểm rằng tài xế công nghệ cần được bảo vệ về sinh kế. Bộ trưởng Lao động Yassierli từng nói việc tạo ra cơ chế pháp lí rõ ràng cho tài xế Ojol là một “việc lớn” của chính phủ, đồng thời nhấn mạnh đây là một phần trong mục tiêu tạo việc làm có chất lượng mà Tổng thống Prabowo theo đuổi. Chính phủ cũng thúc đẩy việc đưa tài xế vào hệ thống bảo hiểm xã hội, bởi phần lớn lực lượng này phải tự gánh rủi ro tai nạn và chi phí khi không thể làm việc.
Quan điểm ấy càng trở nên rõ ràng trong những tháng sau. Đến tháng 10/2025, Prabowo cho biết chính phủ vẫn tiến hành đàm phán với các nền tảng lớn để tìm cách cải thiện dịch vụ và bảo đảm việc làm cho tài xế, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu ngăn cuộc cạnh tranh giữa các ứng dụng trở thành cuộc cạnh tranh làm tổn hại người lao động. Tổng thống cũng cho biết khoảng 4 triệu tài xế Ojol đã lần đầu tiên được nhận khoản thưởng dịp lễ.
Ngày 14/1/2026, Reuters đưa tin chính quyền Indonesia bắt đầu tính phương án giảm trần hoa hồng của các ứng dụng gọi xe từ 20% xuống 10%. Nhưng đến ngày 1/5, trong lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động tại Jakarta, ông Prabowo công khai phản đối mức này. “Tôi không đồng ý 10%, phải dưới 10%”, Tổng thống Indonesia nói.
Sau đó, theo ANTARA, ông Prabowo đưa ra con số 8% và gửi thông điệp cứng rắn tới các doanh nghiệp nền tảng: “Người ta đổ mồ hôi còn anh lại lấy tiền”. Ông thậm chí cảnh báo rằng nếu doanh nghiệp không muốn tuân thủ các quy định của Indonesia thì “không cần kinh doanh ở Indonesia”.
Từ tuyên bố chính trị đó đến thay đổi thực tế chỉ mất hai tháng. Ngày 23/6/2026, Grab Indonesia và GoTo, doanh nghiệp sở hữu Gojek, thông báo sẽ áp dụng cơ chế hoa hồng mới đối với tài xế xe hai bánh từ ngày 1/7. Grab sau đó xác nhận trên website chính thức rằng cơ chế này đã được triển khai từ đầu tháng 7.
Theo cơ chế mới, Grab chỉ giữ tối đa 8% phần doanh thu thuộc diện tính hoa hồng, đồng nghĩa tài xế được giữ lại ít nhất 92%. Nếu lấy một chuyến xe trị giá 100.000 rupiah làm ví dụ, phần tối đa nền tảng giữ lại giảm từ khoảng 20.000 rupiah xuống còn 8.000 rupiah.
Điều này đáng chú ý bởi nó không chỉ đáp ứng mà còn vượt qua yêu cầu 10% mà giới tài xế từng đưa ra trong cuộc đình công năm 2025. Từ mức trần 20% gây tranh cãi, chính sách mới đưa phần hoa hồng xuống 8%, tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách phân chia doanh thu giữa nền tảng và tài xế.