TP.HCM trước cơ hội thành trung tâm y tế quốc tế: Vì sao chưa bứt phá?
Sở hữu đội ngũ bác sĩ giỏi và kĩ thuật hiện đại nhưng vì sao y tế TP.HCM vẫn chưa thể bứt phá thành một trung tâm y tế quốc tế? Đâu là những nút thắt lớn cần phải tháo gỡ?
TP.HCM đang nắm giữ nhiều lợi thế cạnh tranh để trở thành trung tâm y tế của khu vực, từ đội ngũ chuyên gia hàng đầu, kĩ thuật điều trị chuyên sâu cho đến chi phí y tế hợp lí. Tuy nhiên, để chuyển hóa các thế mạnh chuyên môn này thành sức hút thực tế trên bản đồ y tế quốc tế, thành phố cần sớm triệt tiêu các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc toàn diện cho người bệnh nước ngoài.
Năng lực y tế cao nhưng thiếu “hệ sinh thái” đồng bộ
Những năm qua, TP.HCM đã từng bước khẳng định vị thế trong nhiều lĩnh vực y tế kĩ thuật cao như: tim mạch can thiệp, ung bướu, ngoại khoa, phẫu thuật robot, hỗ trợ sinh sản, nhi khoa, nha khoa, thẩm mĩ và phục hồi chức năng. Việc triển khai thành công hàng loạt kĩ thuật điều trị phức tạp bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm chính là nền tảng vững chắc để thành phố tiếp cận thị trường du lịch y tế đầy tiềm năng. Lợi thế này càng được củng cố khi chi phí khám chữa bệnh tại đây có tính cạnh tranh rất lớn so với các trung tâm y tế lớn trong khu vực.
Dù vậy, chất lượng chuyên môn cao mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán. Phân tích từ Sở Y tế TP.HCM chỉ ra hạn chế lớn nhất hiện nay là việc thu hút bệnh nhân quốc tế vẫn mang tính nhỏ lẻ, theo từng bệnh viện hoặc từng ca bệnh cụ thể. Thành phố vẫn chưa hình thành được một hệ sinh thái dịch vụ trọn gói từ khâu tư vấn, thủ tục nhập cảnh, giải pháp thanh toán, lưu trú cho đến chăm sóc y tế sau điều trị. Nói cách khác, TP.HCM đang có những "mũi nhọn" sắc bén nhưng lại thiếu một chuỗi cung ứng dịch vụ hoàn chỉnh.
Để trực tiếp cạnh tranh với các cường quốc y tế trong khu vực, TP.HCM cần thay đổi tư duy: Chuyển từ việc phát triển riêng rẽ ở từng bệnh viện sang xây dựng các Trung tâm xuất sắc (Centers of Excellence) nhằm tập trung nguồn lực cho các mũi nhọn có khả năng vươn tầm quốc tế. Các lĩnh vực trọng điểm như tim mạch, ung bướu, phẫu thuật robot, hỗ trợ sinh sản, nhi khoa, nha khoa, thẩm mĩ, y học cổ truyền và phục hồi chức năng... cần được ưu tiên đầu tư.
Theo định hướng của Sở Y tế, các trung tâm này không chỉ đòi hỏi đỉnh cao về chuyên môn mà phải chuẩn hóa toàn diện từ quy trình xét nghiệm, kiểm soát nhiễm khuẩn đến an toàn người bệnh theo các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt. Bài toán đặt ra là phải xây dựng một năng lực y tế đủ lớn, đồng bộ và có khả năng vận hành trơn tru ở quy mô khu vực.
Khơi thông nút thắt cơ chế để tăng tính cạnh tranh
Một trong những điểm nghẽn cốt lõi nằm ở cơ chế tài chính của các bệnh viện công – nơi tập trung các chuyên gia và kĩ thuật chuyên sâu của thành phố. Để thu hút bệnh nhân quốc tế, các bệnh viện buộc phải có một cơ chế giá dịch vụ phù hợp, minh bạch và được công bố công khai.
Sở Y tế TP.HCM cho biết, hệ thống bệnh viện cần được trao quyền chủ động xây dựng các gói điều trị trọn gói dành riêng cho người nước ngoài (bao gồm: hội chẩn, phẫu thuật, tiền thuốc, phòng nội trú, phiên dịch viên và theo dõi hậu phẫu). Giá dịch vụ phải đảm bảo nguyên tắc "tính đúng, tính đủ" và minh bạch ngay từ đầu. Nguồn thu từ mảng dịch vụ quốc tế nếu được quản lí và tái đầu tư hiệu quả sẽ là động lực lớn để nâng cấp cơ sở vật chất, phát triển chuyên môn và đãi ngộ nhân lực. Dù vậy, điều kiện tiên quyết là mô hình này phải được thiết kế khoa học, tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến quyền tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản của người dân trong nước. Đây chính là lằn ranh đỏ để phát triển du lịch y tế bền vững, tránh thương mại hóa y tế lệch lạc.
Đứng ở góc độ người bệnh, một khách hàng chấp nhận bay hàng nghìn cây số đến TP.HCM không chỉ quan tâm đến tay nghề bác sĩ hay thiết bị hiện đại. Họ cần một câu trả lời rõ ràng: Ai tư vấn trước chuyến đi? Ai hỗ trợ thủ tục? Chi phí tổng thể bao nhiêu? Thanh toán thế nào? Lưu trú ở đâu và việc theo dõi sức khỏe sau khi về nước sẽ ra sao?
Do đó, TP.HCM rất cần một đầu mối hỗ trợ người bệnh quốc tế chuyên nghiệp để kết nối thông suốt với các bệnh viện. Đơn vị này sẽ vận hành toàn bộ quy trình: từ đặt lịch khám, tư vấn hồ sơ, dự toán chi phí, đón tiễn sân bay cho đến bố trí nơi lưu trú và lên lịch tái khám. Song song đó, việc bắt tay với các hãng bảo hiểm quốc tế, triển khai bảo lãnh viện phí, đa dạng hóa thanh toán không dùng tiền mặt và chuẩn hóa toàn bộ hồ sơ y tế, hóa đơn bằng tiếng Anh là những bước đi bắt buộc để xóa bỏ rào cản cho bệnh nhân ngoại quốc. Định hướng này hoàn toàn đồng bộ với chiến lược đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới phương thức tổ chức chăm sóc sức khỏe mà Sở Y tế đang quyết liệt triển khai, tương tự như mô hình huy động nguồn lực trong chương trình khám sức khỏe toàn dân.
Định vị thương hiệu y tế TP.HCM trên bản đồ khu vực
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trung tâm y tế đúng nghĩa, TP.HCM phải đặt ngành y tế trong mối liên kết hữu cơ với các ngành hàng không, du lịch, khách sạn và dịch vụ nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe. Bệnh nhân quốc tế đến thành phố không chỉ để điều trị thuần túy mà còn để điều dưỡng, phục hồi chức năng. Muốn mô hình “một điểm đến, nhiều dịch vụ” này vận hành hiệu quả, tất cả các mắt xích tham gia phải được chuẩn hóa và kiểm soát chặt chẽ, nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng "cò mồi", môi giới không chính thức làm ảnh hưởng đến chuyên môn và tổn hại đến y đức.
Về lâu dài, thành phố cần xây dựng một Cổng thông tin chính thức về khám chữa bệnh quốc tế. Nơi đây sẽ công khai minh bạch năng lực chuyên môn, danh mục bác sĩ, các chứng nhận chất lượng quốc tế, biểu giá dịch vụ và thời gian chờ đợi. Đồng thời, thành phố cần chủ động đẩy mạnh hoạt động quảng bá, xúc tiến tại các thị trường tiềm năng như Campuchia, Lào, Indonesia, Philippines và ngay trong cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam để tạo dư địa tăng trưởng mới.
TP.HCM không thiếu tiềm năng, cái đang thiếu là một cơ chế đủ mạnh và một hệ sinh thái đủ đồng bộ để kết nối năng lực của từng bệnh viện riêng lẻ thành sức mạnh tổng hợp của cả nền y tế thành phố. Cuộc đua y tế quốc tế hiện nay không còn dừng lại ở câu chuyện “giá rẻ”, mà là cuộc cạnh tranh khốc liệt về chất lượng chuyên môn được kiểm chứng, sự minh bạch, tính tiện lợi và trải nghiệm toàn diện của người bệnh. Nếu tháo gỡ được những nút thắt cốt tử này, y tế TP.HCM hoàn toàn tự tin đưa các Trung tâm xuất sắc bước ra khu vực, từng bước khẳng định vị thế là một trung tâm y tế hàng đầu Đông Nam Á.
