Cơn sốt phim ngắn AI: Từ 'rác công nghệ' đến cuộc đua triệu đô
Từng bị coi là những sản phẩm “rác công nghệ” với hình ảnh cứng nhắc, giọng đọc máy móc và câu chuyện công thức, phim ngắn AI đang trải qua một cuộc chuyển mình đáng chú ý.
Tại Trung Quốc, phim ngắn AI mô phỏng người thật đã nhanh chóng chiếm lĩnh các bảng xếp hạng nội dung, trong khi mô hình sản xuất tinh gọn mở ra khả năng tạo doanh thu hàng triệu nhân dân tệ. Khi công nghệ tiếp tục tiến ra thị trường quốc tế, câu hỏi không còn là AI có thể làm phim hay không, mà là ngành điện ảnh và giải trí sẽ thay đổi đến đâu trước sức ép của một phương thức sản xuất mới.
Từ “rác công nghệ” đến cuộc lật đổ trên bảng xếp hạng
Trong những ngày đầu của làn sóng phim ngắn AI, công thức sản xuất tương đối đơn giản như hình ảnh minh họa truyện tranh được tạo hoặc xử lí bằng công nghệ AI, kết hợp giọng đọc nhân tạo để kể chuyện. Sản phẩm có thể được tạo ra với chi phí thấp và tốc độ nhanh, nhưng cũng vì thế mà thường bị đánh giá là thiếu chiều sâu, thiếu cảm xúc và mang nặng dấu ấn máy móc.
Tuy nhiên, thị trường đã thay đổi rất nhanh khi các nền tảng điều chỉnh thuật toán và cơ chế phân chia doanh thu. Theo những thông tin được giới sản xuất phim ngắn AI tại Trung Quốc chia sẻ, hệ số dành cho nội dung truyện tranh từng bị giảm mạnh, trong khi phim AI người thật theo phong cách tả thực được ưu tiên hơn nhiều.
Sự thay đổi này tạo ra một cú hích đối với cả ngành. Nếu muốn tiếp tục kiếm tiền từ phim ngắn AI, các nhà sản xuất không thể chỉ dừng ở việc ghép ảnh và đọc thoại. Họ phải tạo ra những nhân vật có khả năng “diễn” như biết chớp mắt, thay đổi ánh nhìn, biểu lộ cảm xúc trên khuôn mặt, phối hợp cử động cơ thể với lời thoại và duy trì sự nhất quán xuyên suốt nhiều tập.
Theo số liệu được đưa ra trong thị trường nội địa Trung Quốc, chỉ trong khoảng bốn tháng, tỉ lệ phim AI người thật tả thực đã tăng từ dưới 10% lên khoảng 60%. Trên ứng dụng Hồng Quả, phim ngắn AI được cho là đã chiếm tới 77 trong 99 vị trí ở danh sách tác phẩm thịnh hành. Không chỉ một bảng xếp hạng, các danh sách tìm kiếm, yêu thích và nội dung được đề xuất cũng ghi nhận sự hiện diện ngày càng dày đặc của loại hình này.
Nếu những con số trên phản ánh đúng quy mô thị trường, đây không còn là một trào lưu công nghệ đơn thuần. Nó cho thấy AI đang bắt đầu cạnh tranh trực tiếp với phương thức sản xuất phim ngắn truyền thống.
Đáng chú ý hơn cả là bài toán kinh tế. Một đội ngũ chỉ khoảng ba người, với vốn đăng kí ban đầu 100.000 nhân dân tệ (350 triệu VĐN) và khoảng nửa năm tự phát triển công nghệ, được cho là đã sản xuất liên tiếp 12 mùa phim. Lợi nhuận ước tính dao động từ 6 triệu đến 20 triệu nhân dân tệ (tương đương từ 21 tỉ đến 70 tỉ VNĐ).
Dù những con số này cần được nhìn nhận như các trường hợp kinh doanh cụ thể thay vì đại diện cho toàn bộ thị trường, chúng vẫn cho thấy một thay đổi quan trọng: AI đang kéo chi phí sản xuất nội dung xuống mức mà trước đây khó tưởng tượng.
Khi khán giả bắt đầu chấp nhận “diễn viên” không tồn tại
Điều đáng chú ý nhất của phim AI có lẽ không nằm ở công nghệ mà ở phản ứng của khán giả. Ban đầu, người xem dễ dàng nhận ra những khiếm khuyết của hình ảnh sinh bằng AI như gương mặt thiếu tự nhiên, ánh mắt vô hồn, chuyển động cơ thể bất thường hay biểu cảm không ăn nhập với thoại. Những hạn chế ấy khiến phim AI bị gắn với cảm giác “giả”, thậm chí trở thành đối tượng để cộng đồng mạng chế giễu.
Nhưng khi công nghệ tạo video phát triển, ranh giới này ngày càng mờ đi. Các mô hình sinh video thế hệ mới giúp cải thiện đáng kể chất lượng da, ánh mắt, biểu cảm và chuyển động. Khi nhân vật có thể duy trì ngoại hình tương đối ổn định và thể hiện cảm xúc tốt hơn, người xem bắt đầu tập trung trở lại vào thứ vốn quyết định sức sống của phim ngắn là cốt truyện.
Đây cũng là lúc AI tìm được lợi thế riêng. Phim ngắn vốn dựa nhiều vào tốc độ kể chuyện, những cú ngoặt liên tục và khả năng giữ chân người xem qua từng tập. AI có thể đáp ứng mô hình sản xuất này với tốc độ cao, đồng thời dễ dàng tạo ra những bối cảnh mà phim người đóng khó thực hiện với ngân sách thấp.
Các dòng phim ngôn tình, lãng mạn đô thị có thể khai thác hình tượng nhân vật trẻ đẹp, ổn định về ngoại hình. Trong khi đó, những thể loại như tiên hiệp, huyền huyễn, hậu tận thế hay khoa học viễn tưởng vốn đòi hỏi nhiều tiền cho bối cảnh, hóa trang và kĩ xảo cũng có thể được tái hiện bằng công nghệ hình ảnh AI.
Một lợi thế khác nằm ở khả năng bám sát nguyên tác. Với những câu chuyện chuyển thể từ tiểu thuyết, nhà sản xuất có thể kiểm soát ngoại hình nhân vật và bối cảnh theo hướng nhất quán hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng diễn xuất và lịch trình của diễn viên.
Điều đó không đồng nghĩa AI đã thay thế được diễn viên thật. Cảm xúc của con người, khả năng ứng biến trên trường quay và chiều sâu biểu diễn vẫn là những giá trị mà công nghệ khó tái tạo trọn vẹn. Nhưng đối với một thị trường ưu tiên tốc độ, số lượng và khả năng gây nghiện, AI đang tạo ra một tiêu chuẩn cạnh tranh khác.
Từ phim ngắn AI đến “IP ảo” và cuộc chơi toàn cầu
Tham vọng của các nhà sản xuất phim ngắn AI Trung Quốc hiện không chỉ nằm ở thị trường nội địa. Một hướng phát triển ngày càng rõ là đưa sản phẩm ra nước ngoài, tận dụng lợi thế về chi phí sản xuất, tốc độ và khả năng bản địa hóa nội dung.
Trên thị trường xuất khẩu, những câu chuyện về việc bỏ ra vài nghìn nhân dân tệ để tạo ra doanh thu hàng trăm nghìn USD đang được truyền đi như những ví dụ về tiềm năng thương mại của AI short drama. Một số thống kê trong ngành thậm chí cho rằng sản phẩm phim ngắn AI có nguồn gốc Trung Quốc đang chiếm hơn 70% thị trường toàn cầu của thể loại này.
Dù cần thận trọng với những tuyên bố về quy mô thị phần và doanh thu, hướng đi này cho thấy phim ngắn AI đang được nhìn nhận như một sản phẩm có thể xuất khẩu, chứ không chỉ phục vụ khán giả nội địa.
Quan trọng hơn, dòng tiền không còn chỉ đến từ lượt xem. Các nhân vật ảo nổi tiếng trong phim có thể được phát triển thành digital human IP, sở hữu lượng người theo dõi riêng và tiếp tục tạo doanh thu thông qua quảng cáo, tài trợ hay hợp tác thương hiệu. Theo mức giá được đưa ra trên thị trường, một video quảng cáo dài khoảng 60 giây của một số IP người kĩ thuật số hàng đầu có thể đạt 260.000 nhân dân tệ.
Nếu mô hình này tiếp tục phát triển, phim ngắn AI sẽ không còn là sản phẩm kết thúc ở màn hình điện thoại. Nhân vật có thể bước ra khỏi câu chuyện để trở thành một tài sản thương mại độc lập.
Đây chính là điểm khiến cuộc cách mạng phim ngắn AI trở nên đáng chú ý đối với toàn ngành giải trí. AI không đơn thuần giúp làm phim rẻ hơn. Nó có khả năng rút ngắn chu kì từ ý tưởng đến sản phẩm, giảm quy mô ê-kíp, mở rộng thể loại và biến nhân vật thành những “thương hiệu ảo” có vòng đời dài hơn một bộ phim.
Từ những đoạn clip từng bị xem là “rác công nghệ”, phim ngắn AI đang tiến vào một cuộc chơi nghiêm túc hơn. Song song với cơ hội là hàng loạt câu hỏi về bản quyền, tính nguyên bản, quyền của diễn viên, dữ liệu huấn luyện, chất lượng nghệ thuật và nguy cơ thị trường bị lấp đầy bởi nội dung sản xuất hàng loạt.
Vì thế, thành công của phim AI không nên chỉ được đo bằng số lượt xem hay lợi nhuận. Thách thức lớn hơn đối với ngành là tìm ra ranh giới giữa sản xuất nội dung bằng công nghệ và sản xuất hàng loạt nội dung chỉ để tối ưu thuật toán.
Nếu AI có thể khiến khán giả thay đổi cách nhìn về một “diễn viên” không tồn tại, nó cũng đang buộc ngành điện ảnh phải trả lời một câu hỏi lớn hơn: Trong tương lai, điều gì khiến một bộ phim đáng xem? Là con người đứng phía sau nó, hay câu chuyện mà nó tạo ra?