Người bán hàng ngại đổi tiền, nhận tiền hộ vì… sợ bị hiểu nhầm
Nhiều hộ kinh doanh cho biết họ bắt đầu hạn chế việc nhận tiền hộ, đổi tiền mặt cho khách hoặc người quen vì lo các khoản tiền chuyển vào tài khoản có thể bị hiểu nhầm là doanh thu khi tài khoản được rà soát.
Thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến, kéo theo những tình huống khá đơn giản như khách chuyển khoản dư rồi nhờ người bán trả lại tiền mặt. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh sẵn sàng hỗ trợ khách, nhưng nay không ít người đã trở nên dè dặt hơn.
Chị Thanh Tâm, kinh doanh đồ gia dụng trên đường Nhất Chi Mai, phường Tân Bình, TP.HCM, cho biết trước đây chị thường gặp trường hợp khách mua hàng rồi chuyển khoản dư 20.000-100.000 đồng và nhờ đổi lại tiền mặt để đi chợ, đổ xăng hoặc gửi xe.
“Trước đây tôi vẫn vui vẻ đổi giúp vì số tiền nhỏ, lại nghĩ đơn giản là hỗ trợ khách. Nhưng bây giờ tôi cũng ngại, vì tiền đã vào tài khoản của mình thì nếu bị rà soát, rất khó giải thích đó không phải tiền bán hàng”, chị Tâm nói.
Theo chị, những khoản tiền này thực tế không liên quan đến hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, khi tài khoản vừa được sử dụng để nhận tiền bán hàng vừa có những giao dịch cá nhân, người kinh doanh khó tránh khỏi tâm lý lo lắng nếu các khoản tiền được kiểm tra.
Tương tự, chị Thúy, chủ một quán cà phê tại khu chung cư thuộc phường Bảy Hiền, cho biết vì quen biết, chị vẫn nhận chuyển khoản vào tài khoản cá nhân giúp một số người lớn tuổi không rành công nghệ. Sau đó, chị đưa lại cho họ số tiền tương ứng bằng tiền mặt.
Điều khiến chị Thúy lo ngại không chỉ là khả năng khoản tiền nhận hộ bị hiểu nhầm thành doanh thu. Chị còn sợ những rủi ro phát sinh từ các giao dịch ngân hàng khi thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.
Những trường hợp tương tự như trên không phải là cá biệt, qua đó cho thấy một vấn đề đang được nhiều hộ kinh doanh quan tâm: nếu một khoản tiền chuyển vào tài khoản nhưng không phát sinh từ hoạt động bán hàng, người kinh doanh cần chứng minh và giải thích như thế nào khi tài khoản được rà soát?
Sau những thông tin về việc cơ quan thuế rà soát dòng tiền trên tài khoản ngân hàng, một số hộ kinh doanh cho biết họ hạn chế nhận tiền hộ, đổi tiền hoặc cho người khác sử dụng tài khoản cá nhân.
Với những giao dịch không liên quan đến kinh doanh, nhiều người chọn cách yêu cầu người chuyển tiền ghi rõ nội dung giao dịch và lưu lại các thông tin liên quan. Đây là căn cứ để phân biệt dòng tiền cá nhân với doanh thu bán hàng khi cần giải trình.
Một số chuyên gia cho rằng, theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm thông báo cho cơ quan thuế các số tài khoản và số hiệu ví điện tử liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Pháp luật không bắt buộc mọi hộ kinh doanh phải thành lập một tài khoản riêng mang tên hộ kinh doanh.
Có một rủi ro phổ biến ở hộ kinh doanh là dùng chung tài khoản cho tiền kinh doanh và chi tiêu cá nhân. Điều này gây khó khăn trong việc xác định doanh thu thực tế.
Vì thế những hộ từng dùng chung tài khoản cần rà soát các giao dịch, tách bạch khoản thu từ bán hàng, hóa đơn, mua hàng với chi tiêu cá nhân. Nếu phát hiện doanh thu chưa kê khai đầy đủ, người kinh doanh có thể kê khai bổ sung theo quy định.
Đáng chú ý, từ năm 2026, doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh được xác định trên tất cả các kênh bán hàng. Do đó, các khoản thu qua ngân hàng, ví điện tử, tiền mặt hay COD đều cần được theo dõi, ghi nhận đầy đủ.
Trong khi dó, cơ quan thuế khuyến nghị hộ kinh doanh nên mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh. Người kinh doanh có thể sử dụng nhiều tài khoản, nhưng phải thông báo theo quy định và lưu giữ đầy đủ chứng từ, sổ sách để chứng minh các khoản thu, chi. Doanh thu cần được kê khai đầy đủ. Trường hợp cố tình kê khai sai hoặc không kê khai, nếu số tiền trốn thuế lớn, hồ sơ có thể được chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
Hộ kinh doanh nên sử dụng một tài khoản riêng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc này giúp quản lý dòng tiền rõ ràng, thuận tiện đối soát và giải trình nguồn gốc các khoản tiền khi cơ quan chức năng yêu cầu.
Từ ngày 1/3/2026, quy định của Ngân hàng Nhà nước về tên tài khoản thanh toán cũng được thay đổi. Đối với tài khoản thanh toán tổ chức, tên tài khoản phải bao gồm tên của tổ chức theo giấy tờ pháp lý tương ứng. Đây là cơ sở để ngân hàng thực hiện việc mở và quản lý tài khoản theo đúng đối tượng sử dụng.
