FTSE Russell nâng hạng, doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì trước tiêu chí mới?
Việc FTSE Russell đưa chứng khoán Việt Nam từ thị trường Cận biên lên Mới nổi Thứ cấp từ ngày 21/9/2026 mở ra một giai đoạn mới cho thị trường vốn.
Khi khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế được cải thiện, yêu cầu đối với doanh nghiệp niêm yết cũng thay đổi: Thông tin phải đầy đủ, đúng hạn, dễ đối chiếu và ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế.
Nâng hạng mở thêm cánh cửa vốn cho doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cũng nâng chuẩn minh bạch
FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam được phân loại lại từ thị trường Cận biên lên thị trường Mới nổi Thứ cấp, có hiệu lực từ khi thị trường mở cửa ngày 21/9/2026. Quyết định này được đưa ra sau quá trình đánh giá, trong đó FTSE Russell ghi nhận những cải thiện của Việt Nam về hạ tầng thị trường, đặc biệt là việc bỏ yêu cầu kí quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và thiết lập cơ chế xử lí giao dịch thất bại.
Đây không chỉ là câu chuyện về một nhãn phân loại. Khi thị trường bước sang một nhóm mới, khả năng tiếp cận của các nhà đầu tư quốc tế đối với cổ phiếu Việt Nam được mở rộng hơn. FTSE Russell cũng cho biết quá trình đưa chứng khoán Việt Nam vào các chỉ số liên quan sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, với các tỉ trọng được phân bổ qua nhiều đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.
Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp niêm yết sẽ đứng trước một môi trường mà thông tin không còn chỉ phục vụ nhóm cổ đông trong nước. Báo cáo tài chính, thông tin bất thường, tình hình quản trị, chiến lược kinh doanh hay những rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động doanh nghiệp đều có thể được các nhà đầu tư quốc tế xem xét và đối chiếu.
Trong tình hình đó, minh bạch không còn chỉ là nghĩa vụ công bố thông tin. Vấn đề quan trọng hơn là chất lượng dữ liệu và khả năng để thị trường hiểu đúng về doanh nghiệp.
Một nhà đầu tư có thể không trực tiếp gặp ban lãnh đạo hay đến thăm doanh nghiệp, nhưng vẫn phải có khả năng đánh giá tình hình hoạt động thông qua hệ thống thông tin công khai. Các dữ liệu thiếu nhất quán, công bố chậm hoặc khó tiếp cận bằng tiếng Anh sẽ làm tăng khoảng cách thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế.
Đây cũng là lúc công nghệ thay đổi cuộc chơi. Với sự phát triển của AI, các tổ chức tài chính có thể xử lí lượng dữ liệu khổng lồ nhanh hơn rất nhiều so với trước đây. Những chỉ số tài chính, báo cáo doanh nghiệp, biến động cổ phiếu hay các thông tin công bố công khai có thể được máy móc thu thập và phân tích gần như tức thời.
Trong môi trường đó, một doanh nghiệp không thể chỉ quan tâm đến việc "có công bố hay không". Câu hỏi ngày càng trở thành: thông tin có đủ rõ ràng để máy móc và con người cùng đọc, đối chiếu và phân tích hay không?
67% doanh nghiệp khảo sát đạt chuẩn, nhưng khoảng trống vẫn nằm ở chất lượng IR
Một khảo sát được công bố vào sáng 24/9 của Chương trình IR Awards 2026 (do Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Tạp chí điện tử Tài chính và Cuộc sống đồng tổ chức) trên 685 doanh nghiệp niêm yết trong giai đoạn từ 1/5/2025 đến 30/4/2026 cho thấy 459 doanh nghiệp đạt Chuẩn Công bố thông tin 2026, tương đương 67%. Đây là tỉ lệ cho thấy phần lớn doanh nghiệp đã duy trì được việc đáp ứng các yêu cầu về công bố thông tin, dù tiêu chuẩn đánh giá năm nay được nâng lên.
Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2026, doanh nghiệp niêm yết phải đồng thời công bố bằng tiếng Việt và tiếng Anh đối với các nhóm thông tin theo quy định. Việc chuẩn hóa song ngữ được xem là một bước tiến quan trọng trong việc giảm bất cân xứng thông tin giữa nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, bức tranh giữa các nhóm doanh nghiệp vẫn có sự khác biệt. Theo số liệu khảo sát được cung cấp, nhóm Financial Large Cap (gồm doanh nghiệp ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm thuộc nhóm 100 doanh nghiệp có vốn hóa thị trường lớn nhất, được xác định theo phương pháp luận chỉ số VS-Market Cap Index) có 86% doanh nghiệp đạt chuẩn.
Nhóm Mid Cap (doanh nghiệp thuộc nhóm 200 doanh nghiệp tiếp theo theo thứ hạng vốn hóa thị trường, xếp ngay sau nhóm Large Cap, theo phương pháp luận chỉ số VS-Market Cap Index) đạt 71%, còn Small Cap (doanh nghiệp thuộc nhóm gồm toàn bộ các doanh nghiệp còn lại trên thị trường, sau khi đã loại trừ nhóm Large Cap và nhóm Mid Cap, theo phương pháp luận chỉ số VS-Market Cap Index) đạt 65%.
Trong khi đó, nhóm Non-Financial Large Cap (doanh nghiệp lĩnh vực phi tài chính, gồm tất cả các ngành ngoại trừ ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm thuộc nhóm 100 doanh nghiệp có vốn hóa thị trường lớn nhất, được xác định theo phương pháp luận chỉ số VS-Market Cap Index) chỉ đạt 64%, giảm từ 72% ở kì trước.
Con số này cho thấy quy mô vốn hóa không đồng nghĩa với việc mọi khía cạnh của hoạt động quan hệ nhà đầu tư đều đã đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao.
Với doanh nghiệp, điều này đặt ra yêu cầu chuyển đổi cách làm IR, tức quan hệ nhà đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào việc hoàn thành các báo cáo định kì, IR ngày càng trở thành một kênh giải thích và đối thoại với thị trường.
Nhà đầu tư muốn biết doanh nghiệp đang đứng ở đâu, triển vọng tăng trưởng dựa trên những yếu tố nào, những rủi ro lớn nhất là gì và ban lãnh đạo đang quản lí các rủi ro đó ra sao. Một báo cáo được công bố đúng hạn là điều kiện cần, nhưng thông tin có cấu trúc rõ ràng, nhất quán qua thời gian và đủ dữ liệu để kiểm chứng mới giúp thị trường hình thành một bức tranh đầy đủ hơn.
Việc tiếp cận dần các chuẩn mực kế toán quốc tế như IFRS, chuẩn hóa dữ liệu song ngữ và minh bạch hơn về rủi ro vận hành vì thế trở thành những bước đi có ý nghĩa trong giai đoạn mới.
Nâng hạng thị trường là kết quả của quá trình cải thiện ở cấp độ toàn thị trường. Nhưng khi dòng vốn quốc tế tìm đến từng cổ phiếu, chất lượng của thị trường sẽ còn phụ thuộc vào cách từng doanh nghiệp xây dựng niềm tin với nhà đầu tư.
Trong môi trường mà AI có thể đọc hàng triệu dòng dữ liệu chỉ trong thời gian rất ngắn, lợi thế không còn nằm ở việc doanh nghiệp có nhiều thông tin hơn, mà ở khả năng cung cấp thông tin chính xác, nhất quán, minh bạch và có thể kiểm chứng.
Vì vậy, FTSE Russell nâng hạng không chỉ mở thêm một cánh cửa cho thị trường vốn Việt Nam. Nó cũng khiến tiêu chuẩn về minh bạch của từng doanh nghiệp được đặt dưới ánh sáng mạnh hơn. Và trong cuộc cạnh tranh để thu hút vốn dài hạn, quan hệ nhà đầu tư ngày càng trở thành một phần của năng lực quản trị, thay vì chỉ là một nhiệm vụ tuân thủ.
