Tin vũ khí hôm nay 26/9: F-35A và E-3 Sentry tạo ‘mắt xích’ mới trong thế trận không quân Mỹ
Tin vũ khí hôm nay, F-35A và E-3 Sentry tạo “mắt xích” mới trong thế trận không quân Mỹ; Nga tăng tốc cải tiến Su-57, phiên bản mới đáng gờm tới đâu; Pháp tăng hiện diện quân sự tại Ả Rập Saudi.
F-35A và E-3 Sentry tạo “mắt xích” mới trong thế trận không quân Mỹ
Ngày 21/9, máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích F-35A của Không quân Mỹ bay đội hình trên biển Bering, được máy bay tiếp dầu KC-135 của Vệ binh Quốc gia Không quân Alaska tiếp nhiên liệu trên không. Chuyến bay thuộc chiến dịch TUNDRA MERLIN do Bộ Tư lệnh Phương Bắc và Bộ Tư lệnh Alaska của Mỹ tổ chức từ ngày 18 đến 22/9, với sự tham gia của không quân và hải quân Canada.
Theo Army Recognition, kịch bản chính là tấn công mục tiêu trên biển. Máy bay, tàu mặt nước và một tàu ngầm cùng diễn tập trọn chu trình tác chiến, từ phát hiện, cố định, bám bắt, chỉ định mục tiêu tới tấn công và đánh giá kết quả. Tàu tuần duyên Stratton của Mỹ hỗ trợ khinh hạm HMCS Ottawa của Canada trong các đòn tấn công giả định phối hợp với F-35A. Trong gói lực lượng, E-3 lo cảnh báo và chỉ huy, F-35A là mũi tấn công, còn KC-135 kéo dài thời gian bám trụ trên vùng biển rộng lớn.
Gói E-3, F-35 và KC-135 không chỉ xuất hiện trong diễn tập. Ngày 19/2/2026, Bộ Tư lệnh Phòng thủ Hàng không vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD) phát hiện 2 máy bay ném bom Tu-95, 2 tiêm kích Su-35 và 1 máy bay cảnh báo sớm A-50 của Nga gần eo biển Bering. NORAD điều 2 chiếc F-16, 2 chiếc F-35, 1 chiếc E-3 và 4 chiếc KC-135 lên nhận dạng và hộ tống cho tới khi các máy bay Nga rời vùng nhận dạng phòng không Alaska. Ngày 4/3, hai máy bay săn ngầm Tu-142 của Nga cũng bị F-35A, F-22 và CF-18 Canada áp sát, với E-3 và máy bay tiếp dầu yểm trợ. NORAD coi các hoạt động này là thường xuyên và không phải mối đe dọa.
Eo biển Bering chỉ rộng khoảng 80 km, và quanh đảo St. Lawrence, vùng nhận dạng phòng không Alaska hẹp lại đáng kể do Alaska và Nga ở rất gần nhau. Army Recognition cho rằng TUNDRA MERLIN không phải dấu hiệu của một cuộc đối đầu sắp xảy ra hay nhắm vào mối đe dọa cụ thể nào. Chiến dịch phù hợp với chiến lược Bắc Cực của Bộ Quốc phòng Mỹ, vốn đặt trọng tâm vào nắm bắt tình hình, hợp tác đồng minh và duy trì hiện diện quân sự có tính toán, trong khi Lầu Năm Góc nhiều lần nêu hạ tầng quân sự đồ sộ của Nga ở Bắc Cực và hợp tác quân sự Nga-Trung ngày càng tăng trong khu vực.
Nga tăng tốc cải tiến Su-57, phiên bản mới đáng gờm tới đâu?
Tập đoàn Chế tạo máy bay Thống nhất (UAC) của Nga ngày 24/9 thông báo đã bàn giao một lô tiêm kích thế hệ năm Su-57 mới cho Lực lượng Hàng không vũ trụ, theo TASS. Các máy bay được chế tạo theo "cấu hình kĩ thuật mới", một phần dựa trên kinh nghiệm tác chiến. Chúng đã qua toàn bộ chu trình thử nghiệm tại nhà máy, được phi công Bộ Quốc phòng Nga bay thử ở nhiều chế độ rồi bay về căn cứ. UAC không cho biết lô này gồm bao nhiêu chiếc.
Một phi công Nga được dẫn lời nói cấu hình mới sẽ mở rộng phạm vi nhiệm vụ của Su-57, và các khả năng bổ sung trong hệ thống vũ khí cho phép dùng những loại vũ khí hàng không mới. UAC nhấn mạnh Su-57 xuất xưởng hiện nay khác với những chiếc sản xuất ở giai đoạn đầu cuộc chiến tại Ukraine. Tuy vậy, tập đoàn không công bố thay đổi cụ thể về cảm biến, điện tử hàng không, tác chiến điện tử, phần mềm hay khung thân. Army Recognition lưu ý việc gán những nâng cấp chưa được công bố cho lô máy bay này là vượt quá thông tin UAC đưa ra.
Cách diễn đạt này không mới. Ngày 9/2/2026, UAC cũng bàn giao hai chiếc Su-57 "theo thiết kế kĩ thuật mới", với hệ thống trên khoang và hệ thống vũ khí được cập nhật. Theo tạp chí Militär Aktuell của Áo, ảnh và video khi đó không cho thấy khác biệt nào nhìn được từ bên ngoài so với các lô trước. Hai chiếc này vẫn dùng động cơ izdeliye 117 (AL-41F1), dù động cơ thế hệ mới izdeliye 177 đã được giới thiệu tại Dubai Airshow. Một số nhà quan sát ước tính Nga có khoảng 40-50 chiếc Su-57 đang hoạt động, con số chưa được Moscow xác nhận. Su-57 là phương tiện mang tên lửa hành trình Kh-69 mà Nga dùng tấn công mục tiêu mặt đất ở Ukraine. Ngày 8/6/2024, UAV Ukraine từng đánh trúng hai chiếc Su-57 tại sân bay Akhtubinsk.
Việc đưa cải tiến vào ngay trong sản xuất loạt giúp rút ngắn quãng đường từ bài học chiến trường tới dây chuyền. Theo Army Recognition, đổi lại, một phi đội gồm máy bay nhiều cấu hình khác nhau sẽ phức tạp hơn về huấn luyện, bảo dưỡng, phần mềm và phụ tùng nếu các nâng cấp không sớm được đồng bộ.
Pháp tăng hiện diện quân sự tại Ả Rập Saudi
Pháp sẽ gửi binh sĩ, radar và hệ thống phòng thủ tới cảng Yanbu của Ả Rập Saudi trên bờ Biển Đỏ, Tổng thống Emmanuel Macron cho biết trong cuộc phỏng vấn với hai đài TF1 và France 2 ngày 24/9. Ông nhấn mạnh Pháp không tham gia xung đột mà chỉ bảo vệ địa điểm này. Paris chưa công bố quân số, loại hệ thống phòng không hay thời điểm triển khai.
Yanbu là cảng xuất khẩu dầu thô chính của Ả Rập Saudi trên Biển Đỏ, đồng thời là điểm cuối của đường ống Đông-Tây, còn gọi là Petroline. Đường ống dài khoảng 1.200km, công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày. Khi eo biển Hormuz bị hạn chế vì chiến tranh Mỹ-Iran, Riyadh đã chuyển khoảng 4 triệu thùng/ngày qua tuyến này. Đường ống từng phải dừng từ ngày 11/9 sau các đợt tấn công bằng UAV mà Riyadh quy cho dân quân Iraq, và chỉ đang dần bơm trở lại. Phía Pháp viện dẫn giá nhiên liệu trong nước đang ở mức kỉ lục, nhất là dầu diesel và nhiên liệu phản lực.
Sức ép lên Yanbu tăng nhanh. Ngày 24/9, phòng không Ả Rập Saudi đánh chặn 6 tên lửa đạn đạo mà liên quân cho biết nhắm vào Taif và khu vực Yanbu. Lực lượng Houthi sau đó tuyên bố đã dùng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV đánh vào cơ sở của Aramco tại Yanbu và một mục tiêu nhạy cảm ở Riyadh, nhưng Ả Rập Saudi chưa xác nhận thiệt hại. Thỏa thuận ngừng bắn năm 2022 ở Yemen đổ vỡ từ tháng 7. Đầu tháng 9, Houthi chiếm cảng Mocha cùng một số đảo trên Biển Đỏ, tăng quyền kiểm soát eo Bab el-Mandeb, tuyến thường chở khoảng 12% lượng dầu thương mại toàn cầu.
Pháp không phải nước duy nhất vào cuộc. Anh đã chấp thuận đưa một máy bay tiếp dầu Voyager của Không quân Hoàng gia tới Ả Rập Saudi theo đề nghị của Riyadh. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, hai nước vừa kí hiệp ước phòng thủ chung với Ả Rập Saudi hồi tháng 8, đến nay tỏ ra không mặn mà tham chiến. Giới phân tích thị trường lưu ý một cảng dễ bảo vệ hơn nhiều so với cả tuyến ống 1.200 km, và sự hiện diện của quân Pháp cũng tạo thêm một mục tiêu nước ngoài mới trên Biển Đỏ, trong bối cảnh Houthi tuyên bố sẽ đáp trả leo thang bằng leo thang.
