‘Cửa khẩu số’ mới giúp hàng Việt tự tin cất cánh đến chân trời xa
Bên cạnh mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường kinh doanh, sáng kiến “Hàng Việt Cất Cánh” còn hướng tới một mục tiêu dài hạn hơn: Nâng cao mức độ nhận diện và giá trị của sản phẩm, thương hiệu Việt Nam trong tâm trí người tiêu dùng quốc tế
Thực tế đã chỉ ra, bài toán xuất khẩu hàng Việt ngày nay không chỉ nằm ở năng lực sản xuất mà còn ở thương hiệu, dữ liệu thị trường, logistics, tiêu chuẩn và khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Thương mại điện tử đang mở thêm một cánh cửa, nhưng liệu cánh cửa ấy có thực sự trở thành “đòn bẩy” để hàng Việt bước ra thị trường toàn cầu?
Trao đổi với Một Thế Giới, bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác Chiến lược TikTok Shop, Giám đốc dự án “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” đã chia sẻ về những gì nền tảng này đã làm, những điểm nghẽn còn phía trước và kế hoạch đưa hàng Việt tiếp cận các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc...
Chúng ta không thể bán sản phẩm nông đặc sản Việt Nam như các loại hàng hoá thông thường, bởi giá trị của sản phẩm này không chỉ nằm ở tinh hoa chất lượng mà còn ở chất bản địa cũng như câu chuyện văn hoá được gói ghém trong mỗi sản phẩm đó"
Bà Trần Thị Tân
Nhân rộng mô hình “Mỗi tỉnh một shop” và “Xã Thương mại điện tử”
-Phóng viên: Thưa bà, TikTok Shop đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ hàng Việt, doanh nghiệp Việt trong thời gian qua. Nhìn lại những kết quả đã đạt được, đâu là kết quả mà bà cho rằng chứng minh rõ nhất khả năng thương mại điện tử giúp hàng Việt mở rộng thị trường? Có trường hợp doanh nghiệp hay sản phẩm nào tạo được bước chuyển đáng kể mà bà có thể chia sẻ?
-Bà Trần Thị Tân: Thương mại điện tử khám phá đang tạo ra một con đường giao thương mới, cho phép doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp với người mua cuối ở thị trường quốc tế.
Để hiện thực hóa tiềm năng này, Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) và TikTok Shop vừa công bố sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh”. Chương trình này nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực xuất khẩu trực tuyến và vươn ra thị trường toàn cầu qua thương mại điện tử khám phá.
Bước đầu đã có một số công ty tiên phong tham gia dự án này. Đơn cử như VIFON. Với lịch sử 30 năm hiện diện tại thị trường Hoa Kỳ qua các kênh phân phối truyền thống, đầu năm 2026, công ty này đã bắt đầu đẩy mạnh kinh doanh qua thương mại điện tử tại thị trường này và mở gian hàng chính thức trên sàn của chúng tôi từ tháng 5/2026.
Ở giai đoạn đầu triển khai, công ty này đã ghi nhận hơn 80.000 đơn hàng các sản phẩm. Đáng chú ý, kết quả này được ghi nhận trong giai đoạn mà công ty vẫn đang chủ yếu tự vận hành và chưa triển khai mạnh hợp tác với mạng lưới nhà sáng tạo nội dung bản địa.
-Trong sáng kiến “Hàng Việt Vươn Mình” năm 2025, hơn 200.000 sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm) và hàng Việt được nhận diện, hơn 30.000 người bán được đào tạo và doanh thu trung bình của nhà bán tham gia “Thứ 7 Hàng Việt” tăng 3,5 lần. Theo bà, yếu tố nào tạo ra sự tăng trưởng này (hỗ trợ phí, voucher, livestream, nội dung hay chính khả năng tiếp cận người tiêu dùng của nền tảng…) và nhóm hàng nào tăng mạnh nhất?
-Bà Trần Thị Tân: Động lực tăng trưởng của các sáng kiến thúc đẩy kinh doanh sản phẩm OCOP và hàng Việt trên nền tảng của chúng tôi là nhờ mô hình thương mại điện tử dựa trên khám phá, nỗ lực hỗ trợ, đồng hành từ sàn và bản thân các doanh nghiệp Việt.
Trước hết, mô hình thương mại điện tử khám phá đóng vai trò như một lực đẩy. Thông qua các nội dung video ngắn và livestream, doanh nghiệp đã có thể rút ngắn hành trình mua hàng của người tiêu dùng.
Khách hàng có thể khám phá nội dung, tương tác và mua sắm ngay trong một hành trình trải nghiệm, tạo không gian đưa hàng Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng phối hợp với các cơ quan ban ngành để có thể đồng hành và hỗ trợ cho doanh nghiệp Việt. Chúng tôi đã công bố gói hỗ trợ 100 tỷ đồng cho nửa cuối năm 2026, bao gồm các ưu đãi về phí, tín dụng quảng cáo và voucher.
Thêm vào đó, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thuộc Bộ Công Thương và chúng tôi đang nhân rộng sáng kiến “Địa phương vươn mình” bằng mô hình “Mỗi tỉnh một shop” và “Xã Thương mại điện tử”.
Định hướng dài hạn là xây dựng năng lực kinh doanh số từ cấp cơ sở tại hơn 3.000 xã trên toàn quốc, qua đó hỗ trợ các địa phương xây dựng năng lực kinh doanh số dựa trên sản phẩm, con người, nội dung và lợi thế bản địa.
Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định để tạo ra sự bứt phá nằm ở sự linh động và sẵn sàng chuyển đổi mô hình kinh doanh của chính các doanh nghiệp. Nhờ có thương mại điện tử, họ đã chủ động tự sản xuất nội dung, tự livestream và hoàn toàn làm chủ kênh phân phối số của riêng mình.
Giúp nông sản đi thẳng từ vườn đến tay người tiêu dùng
-Nông sản tươi vốn là một trong những ngành hàng khó đưa lên thương mại điện tử vì tính mùa vụ, yêu cầu giao hàng nhanh và bảo quản nghiêm ngặt. Tuy vậy, TikTok Shop đã có những kết quả khá đáng chú ý với trái cây tươi và nông sản. Từ thực tế này, bà có thể chia sẻ bài học để có thể nhân rộng mô hình cho nhiều vùng sản xuất khác nhau?
-Bà Trần Thị Tân: Bài học mà chúng tôi đúc kết được là bên cạnh việc hỗ trợ khách hàng, nền tảng phải chung tay hỗ của doanh nghiệp vận hành, nhất là nhóm nông sản tươi.
Với đặc thù khắt khe của nhóm này, năm 2025, chúng tôi đã ra mắt tính năng Giao Nhanh 4h và tính năng đặt hàng trước (pre-order) giúp nông sản sau khi chốt đơn trên livestream sẽ đi thẳng từ vườn đến tay người tiêu dùng, gỡ bỏ hoàn toàn rủi ro hư hỏng do lưu kho.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng hợp tác với Viettel Post để thiết lập luồng vận chuyển chuyên biệt cho nông sản và trái cây tươi.
Song song với hạ tầng, chúng tôi còn đưa mạng lưới nhà sáng tạo nội dung đến tận vườn để mang lại trải nghiệm chân thực nhất cho người xem, đồng thời đẩy mạnh các chiến dịch cộng đồng qua hashtag như #TraiNgotBonMua hay #KhoaiSamDat để biến việc tiêu thụ nông sản địa phương thành một xu hướng mang tính toàn quốc.
Thời gian gần đây, trong khuôn khổ của Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, chúng tôi đã phối hợp với UBND Xã Krông Năng (Đắk Lắk) và nhà bán hàng Foodmap đã hỗ trợ người dân địa phương livestream quảng bá sầu riêng, giúp bán ra hơn 6,200 đơn hàng, tiêu thụ gần 27 tấn sầu riêng.
Đây chính là nền tảng cũng như động lực chúng tôi tiếp tục nhân rộng, linh hoạt tháo gỡ bài toán đầu ra cho nhiều vùng nguyên liệu và các loại đặc sản khác trên khắp cả nước.
Điểm đặc biệt của TikTok Shop chính là khả năng "bán hàng qua câu chuyện". Qua các video ngắn và phiên livestream, nhà bán hàng nên giúp người tiêu dùng hiểu hơn những tâm huyết của người bán và quá trình tạo ra sản phẩm để có niềm tin vào các mặt hàng truyền thống Việt Nam.
Bà Trần Thị Tân
-TikTok Shop đang nói đến vai trò của mình như một “cửa khẩu số” giúp hàng Việt tiếp cận người tiêu dùng quốc tế nhanh hơn và hiệu quả hơn. Nhưng đưa một sản phẩm đến trước mắt hàng triệu người mới chỉ là bước đầu, quan trọng là các bên liên quan sẽ làm gì để sự quan tâm của người tiêu dùng thực sự chuyển thành đơn hàng, doanh thu và quan hệ thương mại lâu dài cho doanh nghiệp Việt?
Bà Trần Thị Tân: Thực tế, nhờ tiềm năng của thương mại điện tử dựa trên khám phá, các doanh nghiệp có thể chuyển đổi lượt xem thành đơn hàng qua việc xây dựng nội dung để tạo niềm tin và rút ngắn hành trình mua sắm của người dùng qua livestream và mạng lưới tiếp thị liên kết (affiliate) với các nhà sáng tạo bản địa.
Từ đó, toàn bộ quá trình từ lúc xem nội dung, phát sinh nhu cầu đến khi “chốt đơn” được diễn ra liền mạch ngay trên một nền tảng. Ví dụ sự đón nhận tích cực dành cho sản phẩm miến VIFON tại Mỹ là minh chứng tiêu biểu cho khả năng tiếp cận và chinh phục khách hàng quốc tế trên thương mại điện tử khám phá.
Song, để mô hình này phát huy hiệu quả, sản phẩm xuất khẩu vẫn phải đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và quy trình pháp lý. Đồng thời, doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng về năng lực số, tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực quản trị logistics.
Nhằm tháo gỡ những rào cản này, sáng kiến "Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh" sẽ thiết lập một lộ trình hỗ trợ cho doanh nghiệp. Trong đó, chúng tôi sẽ mở ra không gian để doanh nghiệp tạo độ phủ, thúc đẩy doanh số, xây dựng thương hiệu với người tiêu dùng quốc tế và trực tiếp đồng hành nâng cao năng lực vận hành thực chiến của các doanh nghiệp Việt.
Lý do sáng kiến “Hàng Việt Cất Cánh' ra đời
-Thực tế đã chỉ ra, thương mại điện tử không thể tự mình giải quyết các vấn đề về tiêu chuẩn, logistics, giá thành, vận chuyển, thanh toán và bản địa hóa dịch vụ. Bà có thể cho biết, trong chuỗi này, sàn có thể trực tiếp giải quyết những mắt xích nào và cần Chính phủ, địa phương, ngân hàng, logistics và các đối tác khác cùng tham gia ở đâu?
-Bà Trần Thị Tân: Xuất khẩu trực tuyến là một quá trình chuyển đổi toàn diện về chất lượng hàng hóa lẫn năng lực vận hành trong nước và quốc tế như việc am hiểu hành lang pháp lý, nắm bắt thị hiếu đặc thù của người tiêu dùng sở tại.
Đó chính là lý do sáng kiến 'Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh' ra đời nhằm tháo gỡ khó khăn này thông qua một lộ trình đồng hành thực tiễn. Trong năm 2026, chúng tôi tập trung đào tạo năng lực xuất khẩu số cho 500 doanh nghiệp, tư vấn chuyên sâu 1:1 cho 50 đơn vị có độ sẵn sàng cao nhất và hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp cán mốc 1.000 đơn hàng quốc tế đầu tiên.
Tầm nhìn đến năm 2028, quy mô huấn luyện sẽ được mở rộng lên 2.000 doanh nghiệp, đồng thời từng bước xây dựng một nhóm doanh nghiệp Việt có khả năng vận hành thương mại điện tử khám phá bền vững tại thị trường nước ngoài, làm chủ các năng lực về nội dung, hợp tác với nhà sáng tạo, vận hành và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa.
Song song đó, chương trình cũng hướng tới từng bước mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường quốc tế phù hợp trong hệ sinh thái của chúng tôi, đặc biệt tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, dựa trên mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp, điều kiện vận hành và mô hình thương mại tại từng thị trường.
-Giai đoạn đầu chương trình tập trung vào Mỹ và Trung Quốc. Đây đều là những thị trường rất lớn nhưng cũng có yêu cầu cao về tiêu chuẩn và cạnh tranh gay gắt. Sàn sẽ ưu tiên những nhóm hàng Việt nào để tạo lợi thế ban đầu, và làm thế nào để lựa chọn đúng doanh nghiệp có khả năng đi xa thay vì chỉ có khả năng bán được một vài đơn hàng thử nghiệm?
Bà Trần Thị Tân: Như tôi vừa chia sẻ, tiêu chí để chúng tôi lựa chọn đơn vị đồng hành chính là 'độ sẵn sàng' của doanh nghiệp, đặc biệt là việc có sản phẩm tốt, uy tín, có khả năng truy suất nguồn gốc.
Song song, chúng tôi tìm kiếm và lựa chọn những doanh nghiệp có độ sẵn sàng về tuân thủ pháp lý, năng lực chuỗi cung ứng và đầu tư nghiêm túc cho việc xuất khẩu qua thương mại điện tử.
Trong năm 2026, chúng tôi tập trung đào tạo năng lực xuất khẩu số cho 500 doanh nghiệp, tư vấn chuyên sâu 1:1 cho 50 đơn vị có độ sẵn sàng cao nhất và hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp cán mốc 1.000 đơn hàng quốc tế đầu tiên.
Bà Trần Thị Tân
Nâng cao mức độ nhận diện và giá trị của thương hiệu Việt Nam
-Một vấn đề rất đáng chú ý là thương hiệu. Nhiều doanh nghiệp Việt có sản phẩm tốt nhưng chưa biết kể câu chuyện thương hiệu, chưa biết tiếp cận đúng người tiêu dùng quốc tế. Bà có thể cho biết đơn vị sẽ hỗ trợ doanh nghiệp ở mức nào trong việc xây dựng nội dung, thương hiệu, lựa chọn nhà sáng tạo và sử dụng dữ liệu để tìm đúng khách hàng ở từng thị trường?
Bà Trần Thị Tân: Bên cạnh mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường kinh doanh, sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh” còn hướng tới một mục tiêu dài hạn hơn: nâng cao mức độ nhận diện và giá trị của sản phẩm, thương hiệu Việt Nam trong tâm trí người tiêu dùng quốc tế.
Với thương mại điện tử khám phá, một sản phẩm có thể được giới thiệu không chỉ với cái tên, công dụng hay giá cả, mà còn với câu chuyện về nguồn gốc, nguyên liệu, kỹ nghệ, con người và những giá trị văn hóa đứng phía sau sản phẩm.
Thông qua video ngắn, livestream, mạng lưới nhà sáng tạo bản địa và tương tác cộng đồng, những câu chuyện đó có thể được chuyển tải theo ngôn ngữ và bối cảnh phù hợp với từng thị trường.
Đây cũng là tham vọng dài hạn của “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh”: không chỉ giúp nhiều sản phẩm Việt được bán ra nước ngoài hơn, mà góp phần tạo ra nhiều thương hiệu Việt được người tiêu dùng quốc tế biết đến, ghi nhớ và chủ động lựa chọn hơn.
Chúng tôi tìm kiếm và lựa chọn những doanh nghiệp có độ sẵn sàng về tuân thủ pháp lý, năng lực chuỗi cung ứng và đầu tư nghiêm túc cho việc xuất khẩu qua thương mại điện tử.
Bà Trần Thị Tân
-Nếu nhìn xa hơn một chương trình hỗ trợ cụ thể, bà hình dung TikTok Shop sẽ đóng vai trò như thế nào trong hệ sinh thái xuất khẩu mới của Việt Nam, nơi dữ liệu thị trường, công nghệ, logistics, tài chính, tiêu chuẩn, nền tảng số và nhà mua hàng được kết nối với nhau? Và điều bà mong muốn nhất từ Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp Việt để “Hàng Việt cất cánh” thực sự cất cánh là gì?
Bà Trần Thị Tân: Định hướng dài hạn của chúng tôi là trở thành cầu nối hỗ trợ doanh nghiệp Việt tiến sâu vào thương mại điện tử toàn cầu, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế.
Trong giai đoạn đầu, chúng tôi và các đối tác trong hệ sinh thái sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng kinh doanh tại Hoa Kỳ và Trung Quốc – hai thị trường có quy mô thương mại điện tử lớn và hệ sinh thái mua sắm qua nội dung phát triển mạnh, trước khi mở rộng cơ hội sang các thị trường khác trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APAC).
Chúng tôi vô cùng trân trọng sự ủng hộ từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cùng Vụ Phát triển Thị trường Nước ngoài (Bộ Công Thương) để cùng ra mắt sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt Cất Cánh”, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp Việt tự tin vươn ra biển lớn.
Xin cảm ơn bà!
Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), TikTok Shop với mô hình thương mại khám phá đã và đang mang tới thêm một phương thức tiếp cận thị trường đáng chú ý. Đó là doanh nghiệp Việt Nam có thể chủ động tạo ra nhu cầu, kể câu chuyện thương hiệu và tiếp cận những nhóm khách hàng mới thông qua nội dung...
"Chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp sẽ tận dụng tối đa những ưu điểm của mô hình này để thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến và nâng cao sự hiện diện của thương hiệu Việt Nam trên thị trường toàn cầu”, bà nói