"Taxi bay" EH216-S về Hòa Lạc: Bước đi lớn chuẩn bị cho kinh tế tầm thấp
Việc kí thỏa thuận thử nghiệm có kiểm soát máy bay không người lái chở khách EH216-S của EHang (Trung Quốc) cho thấy thành phố Hà Nội đang sẵn sàng thử nghiệm một hệ thống đồng bộ quan trọng trong kinh tế tầm thấp, đó là hệ thống quản lí đủ an toàn để chở người.
Ngày 28/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội ký thỏa thuận hợp tác với Công ty CP Thương mại Đầu tư và Công nghệ Hưng Việt, đơn vị đưa EH216-S về Việt Nam. Theo kế hoạch, phương tiện này sẽ được bay thử tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc từ tháng 10/2026, cho cả chở người lẫn chở hàng. Nền tảng pháp lí là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) theo Nghị quyết 26/2026 của HĐND thành phố.
Phó Chủ tịch UBND TP Trương Việt Dũng gọi đây là mô hình chưa có tiền lệ và là một bước đi táo bạo.
Ngồi lên và chọn điểm đến
Nhìn từ xa, EH216-S giống một chiếc drone được phóng to. Khoang hành khách hình giọt nước làm bằng sợi carbon nằm giữa 8 cánh tay, mỗi cánh tay gắn hai cánh quạt, tổng cộng 16 cánh quạt chạy bằng 16 động cơ điện riêng biệt. Bên trong có hai ghế và không có cơ cấu lái nào.
Máy bay cất hạ cánh thẳng đứng và bay hoàn toàn tự động theo lộ trình được lập sẵn. Trung tâm điều hành dưới mặt đất giám sát toàn bộ chuyến bay. Do đó, bất kì hành khách nào cũng có thể ngồi lên và trải nghiệm, không cần hướng dẫn hay đào tạo lái thiết bị bay.
Thiết kế nhiều cánh quạt, bên cạnh việc tạo đủ lực nâng để chở người, còn là một cơ chế an toàn. EH216-S phân tán lực nâng cho 16 điểm, nên theo nhà sản xuất, máy bay vẫn hạ cánh an toàn khi vài cánh quạt ngừng hoạt động. Theo nhà sản xuất, EH216-S có tốc độ bay hành trình khoảng 100 km/h, tầm bay 35 km, mỗi lần sạc cho 21 phút bay và cần chừng 2 giờ để sạc đầy.
Những con số đó định nghĩa rõ chiếc "taxi bay" này là gì. Đây là phương tiện cho những chặng ngắn, cố định, trong không phận được kiểm soát chặt.
Điểm đặc biệt của EH216-S khác các đối thủ nằm ở giấy phép. Tháng 10/2023, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) đã cấp chứng chỉ loại cho EH216-S, biến nó thành máy bay chở người tự lái đầu tiên trên thế giới. Đến tháng 3/2025, các đơn vị khai thác của EHang tiếp tục nhận giấy phép vận hành thương mại.
Tham vọng nghìn tỉ và thực tế chuyến bay ngắm cảnh
EH216-S là sản phẩm tiêu biểu của thứ mà Trung Quốc gọi là "kinh tế tầm thấp", tức toàn bộ hoạt động kinh tế diễn ra ở vùng trời thấp, thường dưới 1.000 mét. Năm 2024, khái niệm này lần đầu được đưa vào báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc. CAAC ước tính quy mô lĩnh vực có thể đạt 1.500 tỉ nhân dân tệ năm 2025 và vượt 3.500 tỉ vào năm 2035.
Nhưng phần lớn con số đó không đến từ taxi bay. Nó đến từ drone giao hàng, drone kiểm tra đường điện, drone phun thuốc nông nghiệp, cứu hộ và du lịch trên không. Chở người chỉ là phần gây ấn tượng nhất của cả ngành công nghiệp mới này. Tuy nhiên, nếu đạt đủ các yêu cầu an toàn để chở người, các đơn vị vận hành trên thực tế sẽ dư thừa năng lực vận hành phương tiện không người lái để chở hàng hoặc làm các tác vụ khác.
Ngay cả với EHang, thực tế thương mại của hoạt động chở người vẫn khá khiêm tốn. Theo trang evtol.travel, tính đến giữa năm 2026, EH216-S chở khách trả tiền tại Quảng Châu, Thâm Quyến và Hợp Phì. Tuy nhiên, đó chủ yếu là các vòng bay ngắm cảnh ngắn với giá 500–800 nhân dân tệ, chưa phải tuyến vận chuyển giữa các điểm trong đô thị.
Sức chở người của EH216-S, nếu quy đổi ra hàng hóa sẽ tương đương với tải trọng 250kg. Điều này đã được thể hiện ở mẫu EH216-L. Mẫu drone chở hàng này sử dụng khung thân của EH216-S để đơn giản hóa sản xuất và bảo dưỡng.
Hòa Lạc: phòng thí nghiệm lí tưởng cho bầu trời Hà Nội
Theo thỏa thuận, hai bên còn cam kết nghiên cứu hệ thống quản lý bay cho phương tiện không người lái, xây dựng trung tâm điều hành bay và trung tâm quản lí điểm cất hạ cánh. Thỏa thuận cũng bao gồm đào tạo người điều khiển và soạn tiêu chuẩn an toàn.
Dự án chia làm 4 giai đoạn, bắt đầu bằng bay thử có kiểm soát. Chỉ khi đánh giá đạt yêu cầu, thành phố mới tính đến khai thác thương mại. Như vậy, Hà Nội không chỉ thử một chiếc máy bay, mà còn đang thử cách quản lí cả một tầng không gian mới.
Đó cũng là thứ Việt Nam đang thiếu. Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ và Quyết định 21/2026/QĐ-TTg xếp UAV vào nhóm công nghệ chiến lược đã mở đường về chủ trương. Tuy nhiên, theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cơ hội "không chỉ nằm ở việc mở rộng ứng dụng UAV mà quan trọng hơn là từng bước xây dựng năng lực công nghiệp, làm chủ công nghệ". Muốn vậy, doanh nghiệp cần có hạ tầng thử nghiệm và khung quản lí phù hợp.
Hệ thống quản lí bay và các quy chuẩn được xây dựng cho EH216-S tại Hòa Lạc hoàn toàn có thể được ứng dụng cho drone giao hàng, drone kiểm tra công trình hay drone nông nghiệp của doanh nghiệp Việt. Đó chính là phần quan trọng nhất của kinh tế tầm thấp, như kinh nghiệm Trung Quốc cho thấy.
