Góp ý Luật Đất đai sửa đổi: Đặt nền móng cho quản trị đất đai bằng dữ liệu số
Tại hội nghị góp ý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tổ chức ngày 29/9 ở Đồng Hới (Quảng Trị), nhiều chuyên gia và đại biểu địa phương đề xuất bổ sung các quy định về công khai dữ liệu, đánh giá tác động thu hồi đất và chuyển đổi số quản trị đất đai, hướng tới mô hình chính phủ số - kinh tế số - xã hội số.
Góp ý Luật Đất đai sửa đổi: Chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu
Hội nghị do Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị) phối hợp Trung tâm Nghiên cứu quản trị tài nguyên vùng cao (CEGORN) tổ chức, thu hút đông đảo đại diện Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân tỉnh, lãnh đạo các sở ngành, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cùng công chức địa chính của 9 xã, phường.
Phát biểu khai mạc, ông Phạm Thanh Tân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện chính sách đất đai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo Nghị quyết 21-NQ/TW. Ông cho biết định hướng chung là chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng công khai, minh bạch.
Quảng Trị hiện có diện tích tự nhiên hơn 1,26 triệu ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm trên 75%. Đây cũng là địa bàn sinh sống lâu đời của đồng bào Bru-Vân Kiều, Pa Kô, Chứt. Việc vận hành chính quyền hai cấp, kết nối với 78 xã, phường đặt ra yêu cầu đồng bộ dữ liệu và bảo đảm quyền tiếp cận thông tin theo Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16.
Đề xuất bắt buộc đánh giá tác động trước khi thu hồi đất
Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính (Bộ Tư pháp), khuyến nghị bổ sung quy định bắt buộc đánh giá tác động đối với các dự án thu hồi đất, tương tự yêu cầu đánh giá tác động môi trường. Theo bà, quá trình này cần lấy ý kiến người dân khu vực liên quan, công khai dự thảo đánh giá tác động và trình cùng hồ sơ dự án để cơ quan có thẩm quyền làm căn cứ phê duyệt.
Báo cáo đánh giá tác động, theo bà Thoa, cần lý giải rõ mục đích, địa điểm, diện tích thu hồi, ảnh hưởng đến sinh kế, việc làm, nơi ở của người dân và phương án xử lý kèm lộ trình cụ thể.
Từ góc độ dân tộc thiểu số, ông Trần Hữu Ninh, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, đề xuất tăng công khai thông tin quỹ đất nông, lâm trường thu hồi qua bản đồ trực quan và phát thanh bằng tiếng dân tộc. Ông Ninh cũng lưu ý cần tính đến rào cản về kỹ năng số, khoảng cách địa lý và ngôn ngữ khi công khai thông tin đất đai cho nhóm đồng bào này.
Đã số hóa 2,43 triệu thửa đất, vẫn còn nhiều thách thức đồng bộ
Ông Trần Văn Khương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, cho biết địa phương đã số hóa khoảng 2,43 triệu thửa đất. Tuy nhiên, ông nhìn nhận vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như tính đồng bộ, chính xác của dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống và bảo đảm an toàn thông tin.
"Chuyển đổi số phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Mục tiêu không chỉ là nền tảng công nghệ hiện đại mà quan trọng hơn là giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi, giảm chi phí thủ tục và nâng cao minh bạch", ông Khương nói.
Ông Nguyễn Đức Lam, Viện Nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông, đề xuất dự thảo Luật đất đai cần xác định rõ vị thế pháp lý của dữ liệu đất đai, luật hóa tiêu chí chất lượng dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực này.
Liên thông dữ liệu đất đai - lâm nghiệp, bảo vệ thông tin cá nhân khi công khai
Nhiều đại biểu cấp xã như Tuyên Hóa, Phong Nha, Bố Trạch nêu nhu cầu dữ liệu phục vụ định giá đất và đề xuất công khai rõ hơn các thông tin đầu vào liên quan đến bồi thường. Do đặc thù diện tích rừng lớn, hội nghị cũng bàn về tình trạng khu vực canh tác lâu đời của người dân giao thoa với ranh giới rừng theo bản đồ hiện hành, từ đó đề xuất tăng liên thông dữ liệu đất đai và lâm nghiệp.
Về bảo mật, các đại biểu thống nhất cần áp dụng giải pháp che mờ thông tin định danh, số điện thoại, số tài khoản khi công khai danh sách liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Hội nghị thống nhất định hướng phát triển dữ liệu đất đai theo ba trụ cột: chính phủ số (quản lý dựa trên dữ liệu, minh bạch), kinh tế số (khai thác dữ liệu tạo giá trị) và xã hội số (lấy người dân làm trung tâm, dễ tiếp cận). Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ dự án "Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường" do Tổ chức Oxfam Novib tại Việt Nam tài trợ.
