Nga quyết tâm biến T-14 Armata thành xe tăng săn UAV?
Chuyên gia Nga cho rằng T-14 Armata có thể được nâng cấp với pháo 152 mm để không chỉ đánh mục tiêu mặt đất mà còn hỗ trợ chống UAV.
Thông tin này được Oleg Shalandin, một chuyên gia quân sự Nga, đưa ra trên chương trình Otkrytyi Efir của kênh Zvezda thuộc Bộ Quốc phòng Nga. Ngày 30/9, www1.ru dẫn lại phát biểu của ông, trong đó mô tả một phiên bản xe tăng T-14 Armata dùng pháo 152 mm, đạn dẫn đường, tên lửa Kornet và UAV trinh sát.
Pháo 152 mm thực ra không phải ý tưởng mới với Armata. Chi tiết đáng chú ý hơn là tuyên bố chiếc xe có thể kiêm nhiệm vụ phòng không tầm ngắn. Tuy vậy, www1.ru cho biết chưa tìm thấy nguồn độc lập nào xác nhận cấu hình này. Khả năng chống mục tiêu trên không vì thế mới dừng ở mô tả của Shalandin, chưa có thử nghiệm công khai để kiểm chứng.
Những gì được nói về T-14 Armata bản 152 mm
Theo ông Shalandin, pháo 125 mm hiện nay trên T-14 sẽ được thay bằng pháo nòng trơn 152 mm có lòng nòng mạ crôm. Xe được cho là mang 40 viên đạn, 24 viên trong bộ nạp tự động, đồng thời sử dụng đạn họ Krasnopol và tên lửa chống tăng Kornet với tầm bắn tới 10 km.
Armata cũng sẽ có UAV Pterodactyl cùng một UAV khác để trinh sát, hỗ trợ chỉ thị mục tiêu. Tuy nhiên, Rostec và Uralvagonzavod chưa công bố thông số chính thức tương ứng với mô tả này.
Pháo 152 mm trên Armata không phải ý tưởng mới. Tháng 8/2020, TASS dẫn tài liệu của Viện Nghiên cứu và Thử nghiệm Trang bị Thiết giáp số 38 của Nga cho biết các chuyên gia đề xuất nâng cấp T-14 bằng tháp pháo không người lái mới và pháo 152 mm. Gói đề xuất còn có đạn xuyên dưới cỡ tốc độ cao, đạn nhiệt áp, tên lửa và UAV trinh sát kiêm chuyển tiếp tín hiệu.
Pterodactyl cũng có nguồn gốc cũ hơn tuyên bố năm 2026. Viện Hàng không M cho biết dự án được trưng bày tại Army-2016 và có thể phát triển thành hệ thống quan sát dây buộc cho khí tài quân sự. Nguồn này không nói UAV đã trở thành trang bị tiêu chuẩn của T-14.
Nhiều thành phần trong mô tả của Shalandin vì thế từng xuất hiện riêng lẻ từ trước. Không rõ chúng đã được tập hợp trên một nguyên mẫu hoàn chỉnh và vượt qua thử nghiệm hay không.
Krasnopol và Kornet có giúp Armata bắn UAV?
Krasnopol là đạn pháo dẫn đường chính xác cỡ 152 mm, vốn được thiết kế chủ yếu để đánh các mục tiêu mặt đất. Tháng 4/2026, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine công bố thông tin về Krasnopol-M2, cho biết loại đạn này có thể được sử dụng trên các hệ thống như Msta-S, Akatsiya, Msta-B và D-20. Mục tiêu có thể được chiếu laser từ mặt đất hoặc từ UAV như Orlan-30 và Granat-4, với tầm bắn hơn 20 km tùy loại pháo và liều phóng.
Điều đó cho thấy UAV có thể hỗ trợ Krasnopol tìm và đánh mục tiêu, nhưng chưa đồng nghĩa viên đạn này có thể trở thành vũ khí phòng không. Để bắn trúng một UAV đang bay, hệ thống phải liên tục phát hiện, theo dõi và tính toán vị trí mục tiêu, thay vì chỉ hướng đạn tới một điểm cố định trên mặt đất.
Ông Shalandin còn nhắc tới một phiên bản Krasnopol mới sử dụng bộ tạo khí đáy và dẫn đường vệ tinh. Tuy nhiên, www1.ru lưu ý rằng các thông tin công khai về loại đạn này không đề cập khả năng chống mục tiêu trên không. Cũng chưa có thử nghiệm công khai nào cho thấy Krasnopol từng bắn hạ UAV.
Với tên lửa Kornet, khả năng chống mục tiêu bay có cơ sở rõ ràng hơn. Rostec từng giới thiệu Kornet-EM có thể đánh các mục tiêu tốc độ thấp như trực thăng và UAV. Một số tên lửa của hệ thống sử dụng ngòi cận đích, cho phép đầu đạn phát nổ khi đi đủ gần mục tiêu thay vì phải va chạm trực tiếp. Tầm bắn được công bố có thể đạt 10 km.
Con số này trùng với phát biểu của ông Shalandin. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách đưa Kornet lên T-14. Kornet hiện được phóng từ ống riêng, đặt trên giá mang vác hoặc cụm phóng gắn trên phương tiện. Chưa có thông tin đáng tin cậy cho thấy Nga đã phát triển một phiên bản Kornet có thể nạp và phóng trực tiếp qua pháo 152 mm của Armata.
Nga không xa lạ với tên lửa phóng qua nòng. Nhiều xe tăng dùng pháo 125 mm có thể bắn tên lửa dẫn đường, nhưng đó là những loại đạn được thiết kế riêng để hoạt động với pháo xe tăng. Vì vậy, việc Kornet-EM có khả năng đánh UAV không có nghĩa một chiếc T-14 trang bị pháo 152 mm sẽ tự động sử dụng được loại tên lửa này.
Ngay cả khi bài toán tích hợp được giải quyết, Armata cũng khó thay thế các tổ hợp phòng không chuyên dụng. Tor hay Pantsir có radar, cảm biến theo dõi mục tiêu và hệ thống vũ khí được thiết kế ngay từ đầu để đánh mục tiêu trên không. Nếu T-14 thực sự được bổ sung khả năng chống UAV, vai trò hợp lid hơn sẽ là tự bảo vệ trước những mục tiêu bay thấp ở cự li gần, thay vì trở thành một hệ thống phòng không hoàn chỉnh.
Ý tưởng cũ trở lại khi Armata vẫn ít xuất hiện trên chiến trường
T-14 Armata lần đầu được Nga giới thiệu rộng rãi tại lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng năm 2015. Mẫu xe này gây chú ý nhờ tháp pháo không người điều khiển, trong khi ba thành viên kíp xe ngồi trong khoang bọc giáp riêng ở phía trước thân.
Khi đó, Nga đặt mục tiêu rất lớn cho chương trình Armata. Reuters năm 2023 nhắc lại kế hoạch sản xuất khoảng 2.300 xe, ban đầu dự kiến hoàn thành vào năm 2020 rồi kéo dài tới năm 2025. Thực tế, tiến độ chậm hơn nhiều và Moscow chưa công bố rõ có bao nhiêu chiếc T-14 đã được chế tạo hoặc bàn giao cho quân đội.
Việc Armata đã thực sự tham chiến ở Ukraine hay chưa cũng chưa có câu trả lời rõ ràng. Tháng 4/2023, Reuters dẫn RIA Novosti nói T-14 đã được dùng để bắn vào các vị trí của Ukraine nhưng không tham gia các đợt tiến công trực tiếp. Thông tin dựa trên nguồn giấu tên và không có hình ảnh độc lập đi kèm.
Đến tháng 3/2024, Tổng giám đốc Rostec Sergei Chemezov cho biết Armata có nhiều tính năng vượt trội nhưng giá quá cao, trong khi quân đội có thể mua T-90 với chi phí hợp lid hơn. Ông cũng nói T-14 sản xuất hàng loạt đã được chuyển cho lực lượng mặt đất, song không nêu số lượng.
Trong bối cảnh đó, những tuyên bố mới về phiên bản pháo 152 mm vẫn để lại nhiều câu hỏi. Nga đã nghiên cứu pháo cỡ lớn hơn, UAV trinh sát và các loại đạn mới cho Armata từ nhiều năm trước. Điểm chưa rõ là các ý tưởng này đã tiến xa tới đâu.
Hiện chưa có xác nhận công khai rằng tháp pháo 152 mm đã hoàn tất thử nghiệm, Kornet đã được tích hợp với pháo chính hay Krasnopol từng chứng minh khả năng đánh UAV. Vì vậy, sẽ còn quá sớm để coi T-14 là một mẫu xe tăng kiêm hệ thống phòng không.
Những gì có thể thấy lúc này là Nga vẫn tiếp tục theo đuổi hướng nâng cấp Armata với pháo 152 mm và UAV hỗ trợ. Kornet-EM cũng có khả năng đánh một số mục tiêu bay chậm. Còn để chứng minh T-14 thực sự có thể săn UAV, Nga sẽ cần nhiều hơn một tuyên bố trên truyền hình, ít nhất là một nguyên mẫu hoàn chỉnh và kết quả thử nghiệm đủ rõ ràng.
