Chuyện ‘tu tóc, tu tiền’ của một nhà văn
Tôi là một người chăm chỉ làm việc ngày đêm. Niềm đam mê lớn nhất đời tôi là công việc, mà việc của tôi lại khá chuyên biệt: đi và viết. Đơn giản vì tôi là một nhà văn.
Thế nhưng, hành trình kiếm tiền của tôi chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng. Trong thời đại hôm nay, văn chương thuần túy dường như chẳng mấy khi đẻ ra tiền để người ta đủ nuôi sống bản thân, chứ đừng nói đến chuyện chu toàn kinh tế gia đình. Để giữ được mức sống trung bình, tôi phải nương tựa thêm vào nghề báo và làm truyền thông.
Nhiều năm bươn chải, tôi nghiệm ra một quy luật khắc nghiệt: hễ cứ lúc nào tích lũy được một khoản tiền kha khá, thì ngay lập tức sau đó, hoàn cảnh lại buộc tôi phải sử dụng nó. Có khi là những việc đại sự như mua đất, mua nhà, đầu tư kinh doanh; nhưng cũng có khi, số tiền ấy lại mất trắng trong một thương vụ rủi ro nào đó. Nhìn lại những thăng trầm ấy, tôi rút ra một bài học sâu sắc: Ông trời đã cho mình lộc chữ, thì mình chỉ có thể sống và tồn tại bằng nguồn kinh tế kiếm ra từ chính chữ nghĩa mà thôi.
Đã là chữ nghĩa thì làm sao mang lại nguồn tài chính khá được để tự trang trải những chuyến đi, nhất là chuyến đi nước ngoài, dự những sự kiện văn chương quốc tế? Để bù đắp cho thực tế “đầu tiên - tiền đâu” ấy, tôi chọn cách chắt chiu từng đồng lẻ. Tôi tự dặn mình: Đây chính là "tu tiền".
"Tu tiền" không có nghĩa là sự keo kiệt hay hà tiện bất chấp lẽ đời, mà là cách chọn lối sống không lãng phí, tự biết dừng lại trước những ham muốn sở hữu tức thời những thứ thời trang, hàng hóa xa xỉ, đắt tiền, hay thưởng thức ngay những thức ngon món lạ không thực sự cần thiết.
Mỗi khi đứng trước một món đồ quá hấp dẫn muốn mua, tôi lập tức chấn chỉnh bản thân, kiểm soát lòng tham vô đáy. Nguồn tiền chắt chiu ấy, tôi chỉ để chăm sóc sức khỏe cho chính mình và các thành viên gia đình một phần, còn lại thì dành trọn cho những chuyến đi - mua vé máy bay, vé tàu, vé xe, để dịch chuyển, thuê khách sạn khi cần, còn phần lớn sẽ ở nhờ nhà bạn hữu, họ hàng thân thuộc nếu có ở vùng mình đến khám phá, viết bài.
Tôi thường nói đùa với người thân và bạn hữu rằng: “Tôi có cả một biệt thự siêu đẹp nằm trên đường và trên không trung…”, ý muốn nói rằng bao nhiêu tài chính tôi đã dồn vào mua vé tàu xe, máy bay… chứ tôi không mua kim cương, xe hơi, nhà lầu.
Đi là để học hỏi, để gặp gỡ bạn văn chương; viết vừa là cách kiếm tiền cho chuyến đi tiếp theo, vừa là khoảng lặng để suy ngẫm, ôn luyện những bài học thu lượm được trên đường. Viết là rèn luyện bản thân, là bài tập thể dục cho bộ não và là cách để lại di sản cho mai sau. Tôi luôn tâm niệm, mỗi chuyến đi chính là giải thưởng cao quý nhất cho việc cầm bút; và viết chính là lời tri ân sâu sắc nhất gửi đến con người, trời đất, thiên nhiên và vũ trụ đã dành cho tôi đặc ân được đi và cảm nhận.
Bên cạnh "tu tiền", tôi còn có một hành trình khác cũng kỳ lạ không kém: "Tu tóc".
Từ trẻ, tôi đã có một đặc điểm sinh học khá thú vị là tóc mọc rất nhanh, tưởng như bao nhiêu nguồn dinh dưỡng của cơ thể đều dồn hết lên mái tóc. Thời thanh xuân, tôi sở hữu mái tóc dày mướt đến ngỡ ngàng. Đi ra đường, không ít người phải dừng lại nhìn theo, thậm chí có người còn xin được chạm vào để kiểm tra xem đó là tóc thật hay tóc giả, bởi nó quá dài và quá dày, chẳng có chiếc cặp tóc nào chịu nổi mà không bật tung ra.
Tôi không thích những kiểu tóc cầu kỳ. Tóc tôi cứ để dài tự nhiên, chưa từng kinh qua uốn, ép hay nhuộm hấp hóa chất. Một nhà tạo mẫu tóc khi chạm vào mái tóc ấy đã trầm trồ gọi đó là "Tóc trinh". Ấn tượng với tên gọi ấy, tôi từng dùng từ "Tóc trinh" để làm nhan đề cho một truyện ngắn của mình, đăng trên báo Văn nghệ khoảng năm 2006. Sau đó, tới tuổi tứ tuần, tóc mỏng bớt đi, không mướt đẹp tự nhiên như trước, tôi đành phải cắt tóc, nhưng trước khi cắt, tôi đi chụp bộ ảnh tóc dài còn trinh, giữ lại làm kỷ niệm. Và tôi cũng thả lỏng, để mỗi khi muốn làm duyên, làm điệu, mà tóc không còn đẹp, thì tôi chải duỗi tóc, nhuộm tóc chút đỉnh. Dĩ nhiên việc đó hãn hữu thôi.
Về sau, tôi nghĩ ra một cách ứng xử riêng với mái tóc. Mỗi khi tóc dài quá, vướng víu không chịu nổi, tôi mới đi cắt ngắn. Nhưng thay vì bỏ đi, tôi cẩn thận giữ lại phần tóc dài vừa cắt như một kỷ niệm. Tôi gọi đó là "tu tóc", một chu trình tự nhiên: để dài, cắt giữ lại, rồi lại nuôi tiếp. Những lọn tóc kỷ niệm ấy, tôi dự định sau này sẽ đem hiến tặng cho các bệnh nhân ung thư hoặc làm một việc gì đó thực sự ý nghĩa.
Có thể trong mắt nhiều người, hai hành vi "tu tiền" và "tu tóc" của tôi có phần lập dị, khác người. Nhưng mặc ai nghĩ sao, tôi vẫn thấy vô cùng hiệu quả và bình yên. Bởi lẽ, hai chữ "tu" ấy góp phần mang lại cho tôi niềm hạnh phúc trọn vẹn, giúp tôi tiết kiệm thời gian, bảo toàn năng lượng sống, để rồi chắt lọc lại qua thời gian là những trang viết đẹp đẽ cùng những lọn tóc lưu giữ từng chặng đường đời đã qua.
