PNJ giải trình 5 phiên giảm sàn: 'Bom' công bố thông tin, tỉ lệ margin cộng hưởng xu hướng điều chỉnh của thị trường?

HoSE yêu cầu PNJ giải trình sau 5 phiên giảm sàn

Ngày 2/10, HoSE có văn bản yêu cầu Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) giải trình về việc giá cổ phiếu giảm sàn 5 phiên liên tiếp, từ ngày 28/9 đến ngày 2/10/2026. Đây là nội dung được HoSE công bố trong chiều cùng ngày khi chuỗi giảm sàn của PNJ kết thúc ở phiên thứ 5.

Theo diễn biến thị trường, PNJ đóng cửa ngày 2/10 tại 23.050 đồng/cổ phiếu, giảm hết biên độ phiên thứ 5 liên tiếp. So với mức 33.000 đồng/cổ phiếu cuối phiên 25/9, thị giá đã mất 30,2%. Đáng chú ý, phiên 2/10 ghi nhận thanh khoản tăng mạnh khi hơn 76 triệu cổ phiếu PNJ được giao dịch. Cổ phiếu có thời điểm thoát giá sàn, nhưng cuối phiên vẫn đóng cửa tại mức giá 23.050 đồng.

Sau yêu cầu của HoSE, PNJ đã công bố văn bản giải trình cũng trong ngày 2/10. Doanh nghiệp không xác định một nguyên nhân duy nhất mà đưa ra nhiều yếu tố được cho là đồng thời tác động đến diễn biến giá cổ phiếu.

PNJ và 13 thông tin được công bố dồn dập trong tháng 9

Một trong những điểm đáng chú ý trong văn bản giải trình là PNJ nhìn nhận tần suất và số lượng thông tin được công bố trong thời gian ngắn có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư.

Theo PNJ, trong giai đoạn từ ngày 4/9 đến 29/9, công ty và các cá nhân liên quan đã công bố nhiều thông tin phát sinh về hoạt động tài chính, quản trị, giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan, cũng như các nội dung dự kiến trình tại ĐHĐCĐ bất thường.

Cụ thể, chuỗi thông tin được PNJ công bố gồm:

PNJ nhấn mạnh các thông tin này được hình thành độc lập về mặt chủ thể, diễn ra ở từng thời điểm và được công bố theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, công ty cũng thừa nhận việc nhiều thông tin xuất hiện trong khoảng thời gian ngắn có thể tác động đến tâm lý nhà đầu tư.

Trong số này, thông tin công bố ngày 25/9 về việc điều chỉnh kế hoạch kinh doanh hợp nhất năm 2026 có tác động đáng kể đến triển vọng lợi nhuận. PNJ dự kiến trích lập dự phòng tổn thất từ chính sách thu đổi hàng hóa đã bán với giá trị ước tính 7.071,1 tỉ đồng.

Nguyên nhân 5 phiên giảm sàn

Trong văn bản gửi HoSE, PNJ cho rằng diễn biến giá cổ phiếu trong giai đoạn vừa qua chịu ảnh hưởng đồng thời bởi diễn biến chung của thị trường và các sự kiện mà công ty công bố trong tháng 9, đặc biệt là các thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Yếu tố đầu tiên được PNJ đề cập là thị trường chứng khoán chung đang trong xu hướng điều chỉnh, tâm lý nhà đầu tư còn thận trọng. Đây là yếu tố nằm ngoài doanh nghiệp nhưng tác động đến diễn biến giá cổ phiếu.

Yếu tố thứ hai là việc một số công ty chứng khoán điều chỉnh tỉ lệ cho vay ký quỹ (margin) đối với PNJ. Theo doanh nghiệp, thay đổi này có thể làm gia tăng áp lực bán cổ phiếu, đồng thời ảnh hưởng đến thanh khoản và diễn biến giá.

Yếu tố thứ ba là loạt thông tin doanh nghiệp được công bố trong tháng 9. PNJ cho rằng các thông tin về tài chính, quản trị, giao dịch cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan, tài liệu trình ĐHĐCĐ bất thường... xuất hiện với tần suất cao trong thời gian ngắn có thể ảnh hưởng tâm lý nhà đầu tư.

Đáng chú ý nhất là thông tin về khoản dự phòng 7.071,1 tỉ đồng. PNJ cho biết bối cảnh kinh doanh thay đổi do sự cố liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương phát sinh ngoài dự kiến trong năm 2026. Điều này tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện kế hoạch kinh doanh và tạo áp lực tài chính liên quan đến hoạt động mua lại hàng hóa đã bán.

Theo PNJ, công ty dự kiến thay đổi phương thức thu đổi sản phẩm, khiến tỉ lệ khách hàng bán lại sản phẩm đã mua tăng đáng kể. Qua đó, tỉ lệ tổn thất tính trên tổng lượng sản phẩm đã bán được ước tính cao hơn so với mức dự tính ban đầu. PNJ lưu ý khoản dự phòng 7.071,1 tỉ đồng là giá trị ước tính dựa trên các thông tin và giả định hiện có, chưa phải số tiền mặt thực tế đã chi ra. Giá trị trích lập chính thức sẽ được xác định dựa trên dữ liệu thực tế và các quy định, chuẩn mực kế toán tại thời điểm lập báo cáo tài chính.

Từ các yếu tố trên, PNJ kết luận diễn biến giá cổ phiếu trong giai đoạn vừa qua chịu ảnh hưởng đồng thời bởi thị trường chung và các sự kiện đã được công bố trong tháng 9, đặc biệt là các thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh.

AAS Research đánh giá gì về cách PNJ xử lý khủng hoảng?

Báo cáo của AAS Research thuộc Chứng khoán SmartInvest tập trung đánh giá cách PNJ xử lý cuộc khủng hoảng kim cương, với nhận định rằng doanh nghiệp đúng về nguyên tắc nhưng sai về trình tự và kênh truyền thông. Theo AAS Research, việc PNJ giữ cam kết thu đổi sản phẩm là phù hợp vì khách hàng khó tìm được nơi bán lại thuận tiện với mức giá tương đương. Tuy nhiên, nhóm phân tích cho rằng việc trong 20 ngày đầu tháng 7 PNJ mua lại bằng tiền mặt, trả ngay và chưa áp hạn mức đã khiến lượng mua lại lên khoảng 5.900 tỉ đồng, trong khi doanh thu cùng giai đoạn chỉ gần 1.590 tỉ đồng.

AAS Research cho rằng cách xử lý này có thể khiến mối lo ngại ban đầu về chất lượng kim cương chuyển thành lo ngại về khả năng chi trả của doanh nghiệp. Nhóm phân tích cũng cho rằng PNJ nên sớm tách thông tin dành cho khách hàng khỏi thông tin dành cho cổ đông; đồng thời kiểm định độc lập, ưu tiên đổi sản phẩm thay vì trả tiền mặt ngay và áp lịch, hạn mức thanh toán từ đầu.

Một điểm khác được AAS Research đề cập là thời điểm huy động vốn. PNJ dự kiến trích lập 7.071 tỉ đồng và huy động tối đa 8.000 tỉ đồng; ngày 30/9, HĐQT tiếp tục bổ sung phương án chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu. Theo nhóm phân tích, việc xử lý rủi ro kế toán là cần thiết, nhưng huy động vốn trong lúc giá cổ phiếu giảm mạnh đặt ra vấn đề về nguy cơ pha loãng.

AAS Research đề xuất nếu xử lý từ thời điểm khủng hoảng mới phát sinh, PNJ nên ưu tiên kiểm định và xử lý vấn đề sản phẩm trước, ổn định hoạt động thu đổi rồi mới tính đến phương án huy động vốn.

Như vậy, giữa giải trình của PNJ và đánh giá của AAS Research có một điểm giao nhau đáng chú ý: Áp lực lên cổ phiếu không chỉ đến từ diễn biến thị trường, mà còn gắn với cách nhà đầu tư tiếp nhận chuỗi thông tin về hoạt động kinh doanh, nghĩa vụ thu đổi và nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Thẩm Hồng Thụy