CEO OpenAI: Chấp nhận một phần rủi ro để AI được tiếp cận rộng rãi
CEO OpenAI Sam Altman cho rằng giữa OpenAI và Anthropic vẫn tồn tại khác biệt căn bản về cách quản lí trí tuệ nhân tạo.
Dù OpenAI gần đây ủng hộ nhiều quy định an toàn chặt chẽ hơn, Altman vẫn bảo vệ quan điểm rằng xã hội phải chấp nhận một mức độ rủi ro nhất định để đổi lấy những lợi ích lớn hơn từ AI và quyền tự quyết của người dùng.
OpenAI và Anthropic vẫn khác nhau ở mức độ chấp nhận rủi ro
Mới đây, Sam Altman cho biết khoảng cách quan điểm giữa OpenAI và Anthropic về quản lí AI vẫn còn khá lớn. Khi được hỏi cụ thể về sự khác biệt với Dario Amodei, CEO Anthropic, Altman nói hai công ty “có rất nhiều điểm khác biệt”. Theo ông, OpenAI tin rằng thế giới nên chấp nhận một số điều xấu có thể xảy ra để đổi lấy lợi ích của công nghệ và quyền chủ động của con người.
Đây là một quan điểm đáng chú ý bởi OpenAI và Anthropic đều đang nằm trong nhóm những công ty phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất thế giới, nhưng từng theo đuổi cách tiếp cận chính sách không hoàn toàn giống nhau.
Anthropic từ lâu được xem là một trong những doanh nghiệp AI ủng hộ mạnh mẽ nhất việc tăng cường quản lí công nghệ. Công ty thường nhấn mạnh nhu cầu đặt ra các tiêu chuẩn an toàn đối với những mô hình AI tiên tiến nhất, đặc biệt khi năng lực của chúng ngày càng vượt xa các chatbot thế hệ đầu.
OpenAI trước đây có xu hướng ủng hộ cách tiếp cận nhẹ tay hơn, nhằm tránh để các quy định quá nghiêm ngặt cản trở đổi mới. Tuy nhiên, khoảng cách này đã phần nào thu hẹp trong những tháng gần đây.
OpenAI đã ủng hộ một số luật cấp bang tại Mỹ với yêu cầu an toàn AI chặt chẽ hơn so với lập trường trước đây. Công ty cũng ủng hộ một đề xuất lưỡng đảng tại Hạ viện Mỹ, theo đó các công ty AI lớn có thể phải sử dụng đơn vị đánh giá an toàn độc lập bên ngoài.
Altman thậm chí đồng tình với lời kêu gọi gần đây của Amodei về việc làm chậm quá trình phát triển những mô hình AI tiên tiến nhất.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh chính ngành AI phải đối mặt với những rủi ro ngày càng rõ ràng. Các mô hình AI không chỉ tạo ra nội dung sai lệch mà còn có khả năng thực hiện những chuỗi hành động phức tạp hơn, trong đó có một số vụ tấn công mạng tự động gây chú ý. Điều đó khiến câu hỏi về trách nhiệm pháp lí và giới hạn an toàn trở nên cấp thiết hơn.
Nhưng dù có sự hội tụ về một số chính sách, Altman vẫn muốn phân biệt OpenAI với Anthropic ở một điểm cốt lõi: AI nên được quản lí để giảm những rủi ro nghiêm trọng, nhưng không nên bị kiểm soát đến mức lợi ích của công nghệ chỉ nằm trong tay một số ít tổ chức.
CEO OpenAI không chấp nhận “AI an toàn tuyệt đối”
Một trong những phần đáng chú ý nhất trong phát biểu của Altman là cách ông đặt bài toán an toàn AI trong mối quan hệ với quyền tiếp cận công nghệ.
Theo CEO OpenAI, ông hiểu lập luận của những người cho rằng AI sẽ trở nên quá mạnh và nguy hiểm, đến mức chỉ nên giao công nghệ cho một số phòng thí nghiệm lớn để họ kiểm soát và quyết định cách phân phối lợi ích.
Nhưng Altman gọi sự đánh đổi như vậy là “hoàn toàn không thể chấp nhận”. Ông cho rằng cách tiếp cận này đi ngược với quan điểm quản lí nhẹ tay hơn mà OpenAI ủng hộ.
Lập luận của Altman xuất phát từ một phép cân bằng giữa rủi ro và lợi ích. Ông không tin rằng xã hội có thể loại bỏ hoàn toàn những vấn đề như các vụ tấn công, hành vi lạm dụng, lừa đảo hay những cách sử dụng AI gây hậu quả xấu.
Thay vào đó, ông cho rằng nếu AI được phổ biến rộng rãi, những điều tốt mà con người có thể làm với công nghệ này sẽ lớn hơn rất nhiều so với những tác động tiêu cực. Đây là khác biệt quan trọng trong cách nhìn về quản lí AI.
Một bên có thể đặt trọng tâm vào việc giảm thiểu rủi ro trước khi công nghệ đạt đến năng lực cao hơn. Bên còn lại, như cách Altman mô tả, chấp nhận rằng một số rủi ro là khó tránh khỏi và tìm cách kiểm soát những rủi ro nghiêm trọng nhất, thay vì tìm kiếm một trạng thái an toàn tuyệt đối.
Tuy nhiên, Altman cũng đặt ra một ranh giới. Ông nói không chấp nhận những rủi ro mang tính thảm họa, trong đó có khả năng AI đạt đến tình trạng con người mất quyền kiểm soát nghiêm trọng đối với hệ thống.
Điều này cho thấy lập trường của Altman không phải là “AI càng ít quản lí càng tốt”. Thay vào đó, ông đang phân biệt giữa những rủi ro có thể được xã hội chấp nhận và những rủi ro có thể đe dọa trực tiếp đến khả năng kiểm soát công nghệ.
Vấn đề khó nằm ở chỗ xác định ranh giới giữa hai nhóm này. Một vụ lừa đảo bằng AI có thể gây thiệt hại cho một số người. Một cuộc tấn công mạng tự động có thể ảnh hưởng đến một tổ chức hoặc hệ thống. Nhưng một hệ thống AI mất kiểm soát ở quy mô lớn lại là câu chuyện hoàn toàn khác.
Do đó, tranh luận hiện nay không chỉ là có nên quản lí AI hay không. Câu hỏi ngày càng nghiêng về các vấn đề như quản lí đến đâu, đối tượng nào cần chịu quy định và ai có quyền xác định mức rủi ro mà xã hội được phép chấp nhận?
Anthropic nói quy định chỉ nhắm vào AI tiên tiến
Anthropic phản hồi quan điểm của Altman bằng cách nhấn mạnh rằng những đề xuất quản lí của công ty chỉ áp dụng cho các mô hình AI tiên phong, tức những hệ thống có năng lực cao nhất.
Điều này nhằm bác bỏ lo ngại rằng các quy định do Anthropic ủng hộ có thể tạo lợi thế cho những công ty lớn bằng cách dựng thêm rào cản đối với các doanh nghiệp nhỏ.
Trước đó, Amodei từng phản bác những chỉ trích về nguy cơ “bắt giữ chính sách” (regulatory capture), tức tình trạng các quy định được thiết kế theo hướng có lợi cho chính những doanh nghiệp lớn đang chịu sự quản lí.
Theo CEO Anthropic, công ty cố gắng xây dựng các đề xuất khiến các doanh nghiệp AI tiên phong phải chậm lại, trong khi tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những đối thủ nhỏ.
Sự khác biệt này rất quan trọng trong bối cảnh cuộc đua AI ngày càng cần nhiều vốn, dữ liệu và năng lực tính toán. Nếu chỉ những tập đoàn lớn mới có đủ nguồn lực đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, quy định có thể vô tình làm tăng lợi thế của các công ty dẫn đầu.
Ngược lại, nếu quy định quá nhẹ tay, các hệ thống AI mạnh có thể được triển khai nhanh hơn khả năng đánh giá và kiểm soát rủi ro của xã hội. Đây chính là bài toán mà các nhà lập pháp Mỹ đang phải đối mặt.
OpenAI hiện không còn giữ hoàn toàn lập trường phản đối các yêu cầu an toàn nghiêm ngặt như trước. Công ty đang ủng hộ đánh giá an toàn từ bên thứ ba và một số quy định cấp bang. Nhưng Altman vẫn muốn duy trì nguyên tắc rằng AI không nên trở thành công nghệ chỉ được kiểm soát bởi một số ít phòng thí nghiệm.
Cuộc tranh luận vì thế đang chuyển từ câu hỏi “OpenAI hay Anthropic muốn quản lí AI?” sang một vấn đề phức tạp hơn: ai sẽ được hưởng lợi từ AI, ai chịu trách nhiệm khi công nghệ gây hại và xã hội sẵn sàng chấp nhận bao nhiêu rủi ro để đổi lấy đổi mới?
Với OpenAI, câu trả lời của Altman là không thể đánh đổi quyền tiếp cận rộng rãi chỉ để theo đuổi mục tiêu giảm mọi rủi ro về bằng không. Nhưng chính những sự cố gần đây cũng cho thấy quan điểm này sẽ ngày càng khó bảo vệ nếu năng lực tự hành của AI tiếp tục tăng nhanh.
Trong những năm tới, cuộc cạnh tranh giữa OpenAI và Anthropic vì thế có thể không chỉ diễn ra ở chất lượng mô hình. Nó còn là cuộc cạnh tranh về triết lí quản trị AI: Một bên nhấn mạnh khả năng tiếp cận và lợi ích đại chúng trong khi chấp nhận một mức rủi ro có kiểm soát; bên kia đặt trọng tâm lớn hơn vào việc thiết lập các rào chắn cho những hệ thống AI mạnh nhất.
Và khi AI ngày càng có khả năng tự đưa ra quyết định, tự thực hiện nhiệm vụ và tác động trực tiếp tới thế giới thực, câu hỏi về mức độ rủi ro mà con người nên chấp nhận sẽ không còn là tranh luận riêng của các phòng thí nghiệm công nghệ. Nó sẽ trở thành một trong những vấn đề chính sách quan trọng nhất của nền kinh tế số.