Ngân hàng Nhà nước tính dùng AI 'soi' rủi ro tổ chức tín dụng
Chiều 7/10, tại họp báo quý III/2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ở Hà Nội, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê, cho biết thanh tra ngân hàng sẽ chuyển sang dùng AI để nhận diện sớm tổ chức tín dụng yếu kém.
Đáng chú ý, các ngân hàng trong nước đang dành tối thiểu khoảng 15% chi đầu tư công nghệ thông tin cho bảo mật, theo ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin.
Hướng thanh tra mới là một trong 5 nhóm giải pháp NHNN đặt ra để thực hiện Quyết định 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026. Quyết định này phê duyệt Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lí tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đến năm 2030, NHNN phải trở thành ngân hàng trung ương hiện đại, phân tích, dự báo và ra quyết định dựa trên dữ liệu số.
Điều hành dựa trên dữ liệu
Ông Lân cho biết NHNN sẽ phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, các hệ thống thông tin cốt lõi và một hệ thống dữ liệu toàn ngành đồng bộ. Trên nền dữ liệu đó, cơ quan này tiếp tục xây dựng các mô hình dự báo kinh tế và mô hình cảnh báo sớm để phục vụ điều hành chính sách tiền tệ.
Ở mảng thanh toán, đề án hướng tới dữ liệu lớn, AI, điện toán đám mây và giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API). Đây là cổng kết nối chuẩn, cho phép ứng dụng bên thứ ba dùng dịch vụ ngân hàng khi khách hàng đồng ý.
Theo nội dung quyết định được Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đăng tải, NHNN phải hoàn thiện khung quy định về dữ liệu dùng chung trong giai đoạn 2026-2027. Năm 2028, NHNN nghiên cứu tiền kĩ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC); đến quý IV/2029 triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng.
Sinh trắc học phải chống được 'mặt giả'
Ở phía các ngân hàng, ông Quang cho biết đến ngày 2/10, số hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học đã đạt 100% số tài khoản có giao dịch trên kênh số. Việc đối chiếu chạy trên ba kênh: ứng dụng điện thoại đọc căn cước gắn chip (96 tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán); thiết bị đọc tại quầy (64 tổ chức); ứng dụng VNeID (29 tổ chức).
Công nghệ chống giả mạo sinh trắc học của ngân hàng phải đạt tiêu chuẩn quốc tế ISO 30107 cấp độ 2, ông Quang lưu ý. Đây là chuẩn đánh giá khả năng phát hiện ảnh in, video phát lại hay mặt nạ được dùng để đánh lừa hệ thống nhận diện khuôn mặt.
Mức chi khoảng 15% cho bảo mật được ông Quang đánh giá là tỉ lệ tương đối cao. Khung pháp lí cho việc này nằm ở các Thông tư 09, 50 và 77 của NHNN, vốn yêu cầu ngân hàng phân loại hệ thống theo cấp độ, thường xuyên diễn tập ứng cứu sự cố và kiểm thử xâm nhập.
Vốn chảy nhanh vào doanh nghiệp công nghệ
Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng, tín dụng cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã tăng 39,62% so với cuối năm 2025. Mức này nhanh gấp khoảng 3,4 lần mức tăng 11,59% của toàn hệ thống.
Trong khi đó, gói 500.000 tỉ đồng cho hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược có 21 ngân hàng tham gia nhưng mới có dư nợ khoảng 16.910 tỉ đồng đến cuối tháng 8. Ông Bắc cho biết các ngân hàng đã sẵn sàng nguồn vốn và sẽ xem xét cho vay khi các dự án lớn phát sinh nhu cầu.
Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cũng cho biết NHNN đang mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới sang các quốc gia khác. Hiện Việt Nam đã thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với 6 nước là Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, theo Tạp chí Kinh tế Tài chính. Riêng với Đề án 1809, NHNN cho biết sẽ ban hành kế hoạch hành động để triển khai trong toàn ngành thời gian tới.
.jpg)
