Dùng AI thiết kế homestay, xây tour trải nghiệm từ tài nguyên bản địa
Theo ông Phan Duy Quang, Giám đốc Công ty CBT Travel, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi giúp người dân nâng cao năng lực làm du lịch, kết nối được với thị trường và tạo ra thu nhập bền vững.
AI giúp người dân vùng cao thiết kế homestay, giảm chi phí làm du lịch nông thôn
Từ mô phỏng cải tạo homestay, thiết kế trải nghiệm đến phân tích tuyến tham quan và quảng bá điểm đến, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách làm mới cho du lịch cộng đồng nông thôn.
Tuy nhiên, theo ông Phan Duy Quang, Giám đốc Công ty CBT Travel, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi giúp người dân nâng cao năng lực làm du lịch, kết nối được với thị trường và tạo ra thu nhập bền vững.
Phóng viên Tạp chí Một Thế Giới đã có cuộc trò chuyện với ông Phan Duy Quang, Giám đốc Công ty CBT Travel, về những ứng dụng thực tiễn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát triển du lịch cộng đồng.
- Nhiều địa phương có cảnh quan đẹp, văn hóa đặc sắc, sản phẩm nông nghiệp phong phú nhưng vẫn loay hoay trong phát triển du lịch cộng đồng. Theo ông, đâu là điểm nghẽn lớn nhất hiện nay?
- Ông Phan Duy Quang: Theo kinh nghiệm của chúng tôi, có tài nguyên không đồng nghĩa với có sản phẩm du lịch; có homestay cũng không đồng nghĩa với có khách. Để một điểm du lịch cộng đồng hoạt động hiệu quả, cần nhiều yếu tố cùng lúc, từ cơ sở vật chất, chất lượng dịch vụ, kỹ năng đón tiếp đến khả năng xây dựng trải nghiệm và kết nối thị trường.
Đặc biệt, tại nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số, người dân có lợi thế về cảnh quan, văn hóa và đời sống sản xuất nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm tổ chức dịch vụ. Nếu chỉ tập huấn bằng lý thuyết hoặc tài liệu chữ nghĩa, họ có thể khó hình dung cần thay đổi điều gì trong căn nhà, bữa ăn hay cách đón khách.
Vì vậy, chúng tôi cho rằng cần có phương pháp hướng dẫn trực quan, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ gia đình. Công nghệ số, trong đó có AI, đang mở ra thêm những công cụ hữu ích để giải quyết vấn đề này.
- Vậy AI đang được CBT Travel ứng dụng như thế nào để hỗ trợ người dân làm du lịch?
- Ông Phan Duy Quang: Có thể hình dung AI như một trợ lý hỗ trợ người dân và đơn vị tư vấn trong nhiều công đoạn. Công nghệ này có thể giúp tổng hợp thông tin về tài nguyên địa phương, gợi ý thiết kế chương trình trải nghiệm, dịch thuật, xây dựng nội dung quảng bá, biên soạn tài liệu đào tạo và mô phỏng phương án cải tạo không gian lưu trú.
Một ứng dụng khá trực quan là sử dụng AI để mô phỏng căn phòng homestay từ ảnh chụp hiện trạng. Thay vì chỉ nói với người dân rằng cần bổ sung rèm, bố trí lại giường, thêm đèn ngủ hay đặt ổ cắm ở vị trí thuận tiện, chúng tôi có thể tạo hình ảnh minh họa để họ hình dung rõ hơn phương án sau cải tạo.
Người dân nhìn vào chính không gian của mình để hiểu cần làm gì. Thợ địa phương và đơn vị tư vấn cũng dễ trao đổi, thống nhất phương án trước khi triển khai. Điều này có thể giúp hạn chế những sai lệch trong quá trình thi công và giảm nguy cơ phải sửa chữa do chưa hiểu đúng yêu cầu ban đầu.
Từ bản đồ số đến tour trải nghiệm: AI đánh thức tài nguyên bản địa
- Đây có phải là lợi thế lớn nhất của AI đối với những hộ làm du lịch ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận chuyên gia còn hạn chế?
- Ông Phan Duy Quang: Tôi cho rằng đây là một lợi thế đáng chú ý. Trước đây, khi muốn hướng dẫn một hộ dân cải thiện phòng nghỉ, đơn vị tư vấn có thể phải đến tận nơi nhiều lần. Việc đi lại, khảo sát và điều chỉnh phương án đều tốn thời gian, chi phí.
Trong khi đó, AI có thể hỗ trợ chuyển ảnh hiện trạng, bản phác thảo hoặc bản dựng không gian đơn giản thành hình ảnh mô phỏng trực quan hơn. Các bên có thể trao đổi từ xa, thử nhiều phương án về màu sắc, vật liệu, ánh sáng và cách bố trí nội thất trước khi quyết định.
Tuy nhiên, hình ảnh mô phỏng không thay thế được khảo sát thực tế. Các yếu tố như kích thước, kết cấu, an toàn điện, vệ sinh và khả năng thi công vẫn phải được kiểm tra. AI giúp việc trao đổi thuận lợi hơn, chứ không thể quyết định thay người có chuyên môn hoặc thay thế hoàn toàn sự hỗ trợ trực tiếp khi cần thiết.
- Ngoài cải tạo homestay, AI có thể giúp một địa phương biến những tài nguyên sẵn có thành sản phẩm du lịch cụ thể ra sao?
- Ông Phan Duy Quang: Một địa phương có thể có cảnh quan đẹp, vùng sản xuất nông nghiệp, nghề thủ công, món ăn truyền thống và những câu chuyện văn hóa đặc sắc. Nhưng nếu các yếu tố này chỉ tồn tại riêng lẻ thì chưa chắc đã tạo thành một sản phẩm đủ sức hấp dẫn du khách.
AI có thể hỗ trợ tổng hợp thông tin, phân nhóm tài nguyên và gợi ý cách tổ chức thành các chương trình trải nghiệm phù hợp. Chẳng hạn, hoạt động làm giấy thủ công có thể được thiết kế thành chương trình gồm giới thiệu câu chuyện nghề, quan sát quy trình, thực hành và mang sản phẩm về nhà.
Tương tự, việc thu hái nông sản, chế biến món ăn địa phương hay tìm hiểu quy trình sản xuất chè có thể trở thành những trải nghiệm dành cho khách gia đình, học sinh hoặc du khách quốc tế.
Khi kết hợp AI với dữ liệu bản đồ, GPS và hệ thống thông tin địa lý (GIS), đơn vị tư vấn còn có thể phân tích vị trí các điểm tài nguyên, khoảng cách giữa các điểm dừng và gợi ý cách tổ chức tuyến tham quan. Nhờ đó, địa phương có thêm cơ sở xây dựng hành trình ngắn ngày, tour trải nghiệm sâu hoặc chương trình lưu trú qua đêm.
Dĩ nhiên, các gợi ý của AI cần được kiểm chứng bằng khảo sát thực địa và hiểu biết của cộng đồng. Công nghệ không tự tạo ra giá trị văn hóa, mà hỗ trợ chúng ta nhận diện, sắp xếp và chuyển hóa những giá trị sẵn có thành sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
- Với những hộ dân chưa quen sử dụng công nghệ, việc đưa AI vào hoạt động du lịch liệu có tạo thêm một rào cản?
- Ông Phan Duy Quang: Nếu đào tạo AI theo hướng quá kỹ thuật, người dân có thể cảm thấy khó tiếp cận. Vì vậy, theo tôi, nên bắt đầu từ chính những công việc họ cần làm hằng ngày.
Ví dụ, người dân có thể học cách sử dụng AI để viết bài giới thiệu homestay, mô tả món ăn, trả lời câu hỏi của khách, dịch thực đơn sang tiếng Anh, lập danh sách kiểm tra vệ sinh phòng nghỉ hoặc xây dựng một chương trình trải nghiệm đơn giản.
Chúng tôi cũng định hướng xây dựng các tài liệu hướng dẫn, cẩm nang và bộ câu lệnh mẫu để người dân dễ thực hành. Thay vì phải hiểu sâu về công nghệ, họ cần biết cách cung cấp thông tin chính xác, đặt câu hỏi phù hợp và kiểm tra lại kết quả.
Điều quan trọng là AI không thể thay thế sự hiếu khách, hiểu biết văn hóa và khả năng phục vụ của người dân. Nếu nội dung quảng bá được tạo ra rất hấp dẫn nhưng trải nghiệm thực tế không đáp ứng kỳ vọng, điểm đến vẫn khó giữ chân khách.
Đưa AI về làng quê, làm du lịch thông minh nhưng không mất bản sắc
- Một vấn đề được nhiều địa phương quan tâm là làm thế nào để ứng dụng công nghệ nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa bản địa. Ông nhìn nhận điều này ra sao?
- Ông Phan Duy Quang: Theo tôi, đây là nguyên tắc rất quan trọng. Phát triển du lịch cộng đồng không có nghĩa là biến các bản làng thành những nơi giống nhau về kiến trúc, dịch vụ hay cách tổ chức.
Mỗi cộng đồng cần tìm được giá trị riêng của mình, từ kiến trúc nhà ở, món ăn, nghề truyền thống đến tri thức sản xuất và phong tục địa phương. Công nghệ chỉ nên hỗ trợ làm nổi bật những giá trị ấy, giúp chúng được giới thiệu rõ ràng và tiếp cận nhiều du khách hơn.
Chẳng hạn, khi sử dụng AI để mô phỏng cải tạo homestay, cần cân nhắc vật liệu, phong cách kiến trúc và điều kiện sinh hoạt tại địa phương, thay vì áp dụng máy móc một mẫu thiết kế hiện đại. Khi xây dựng nội dung quảng bá, thông tin cũng phải dựa trên câu chuyện có thật do cộng đồng cung cấp.
AI có thể hỗ trợ thể hiện bản sắc tốt hơn, nhưng không thể tạo ra bản sắc thay người dân.
- Theo ông, cần làm gì để AI không chỉ giúp quảng bá điểm đến mà thực sự tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân?
- Ông Phan Duy Quang: Công nghệ chỉ là một phần của bài toán. Muốn du lịch cộng đồng phát triển bền vững, cần đồng thời giải quyết vấn đề chất lượng dịch vụ, thiết kế sản phẩm, liên kết doanh nghiệp lữ hành và khả năng tiếp cận thị trường.
Một điểm đến có thể quảng bá rất tốt trên mạng, nhưng nếu giao thông khó khăn, dịch vụ chưa đạt yêu cầu hoặc không có chương trình trải nghiệm rõ ràng thì khó duy trì lượng khách ổn định.
Do đó, doanh nghiệp lữ hành cần tham gia ngay từ khâu xây dựng sản phẩm, giúp cộng đồng xác định nhóm khách hàng, nhu cầu trải nghiệm và mức chi trả phù hợp. Người dân cũng cần được hỗ trợ duy trì chất lượng, cải thiện dịch vụ và kết nối với các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, làng nghề xung quanh.
Khi những điều kiện này được đáp ứng, AI có thể hỗ trợ giảm bớt một số chi phí tư vấn, nâng cao hiệu quả truyền thông và giúp sản phẩm tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Từ đó, người dân có cơ hội tăng nguồn thu không chỉ từ lưu trú mà còn từ ẩm thực, hướng dẫn, nông sản và các hoạt động trải nghiệm.
- Trong giai đoạn 2026–2030, ông kỳ vọng AI sẽ đóng vai trò như thế nào trong phát triển du lịch cộng đồng nông thôn Việt Nam?
- Ông Phan Duy Quang: Tôi kỳ vọng AI sẽ dần trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực đối với các hộ làm du lịch, đặc biệt là những cộng đồng còn hạn chế về nguồn lực và khả năng tiếp cận chuyên gia.
Tuy nhiên, không nên chạy theo công nghệ hoặc xem AI là giải pháp cho mọi vấn đề. Điều cần làm là lựa chọn những ứng dụng phù hợp, dễ sử dụng, có thể giải quyết nhu cầu thực tế và đem lại hiệu quả rõ ràng cho người dân.
Về lâu dài, chúng tôi mong muốn cộng đồng có thể chủ động hơn trong việc khảo sát tài nguyên, xây dựng sản phẩm, quảng bá và quản lý dịch vụ; đồng thời kết nối được với doanh nghiệp lữ hành để có nguồn khách ổn định.
Đích đến cuối cùng không phải là có bao nhiêu công cụ AI được sử dụng, mà là người dân có thêm việc làm, thu nhập được cải thiện, văn hóa bản địa được gìn giữ và các mô hình du lịch có thể vận hành lâu dài. Nếu được ứng dụng đúng cách, AI sẽ là một trợ lý hữu ích giúp du lịch cộng đồng nông thôn phát triển chuyên nghiệp hơn mà vẫn giữ được những giá trị riêng của mỗi vùng quê.
