Hội An trong tranh, cuộc gặp mới tại TP.HCM
Triển lãm Hoài Phố cảm tác đưa những sáng tác về Hội An đến TP.HCM, nơi ký ức phố cổ được nhìn qua hội họa và trải nghiệm của người xem.
Sau chặng trưng bày tại Hội An vào tháng 9/2026, triển lãm Hoài Phố cảm tác tiếp tục được giới thiệu tại Annam Gallery, TP.HCM, với tác phẩm của ba nghệ sĩ Phạm Thủy Tiên, Lâm Gia Huấn và Phan Anh Thư. Sự thay đổi địa điểm mang đến trải nghiệm thưởng lãm khác khi những sáng tác bắt nguồn từ phố cổ được đặt trong không gian của một đô thị lớn.
Tại Hội An, người xem dễ dàng bắt gặp những cảnh vật, công trình kiến trúc và sinh hoạt được nghệ sĩ đưa vào tranh. Nhưng khi đến TP.HCM, các tác phẩm không còn được đặt cạnh những hình ảnh ngoài đời thực. Công chúng tiếp cận Hội An qua màu sắc, chất liệu, bố cục và câu chuyện mà từng nghệ sĩ lựa chọn thể hiện.
Hội An bước vào không gian thưởng lãm mới
Hoài Phố cảm tác khởi nguồn từ chương trình lưu trú sáng tác tại Anmira Hội An, TP.Đà Nẵng, vào tháng 5/2026. Bốn nghệ sĩ Phạm Thủy Tiên, Một Quả Tắc, Lâm Gia Huấn và Phan Anh Thư đã tìm hiểu kiến trúc, tiếp xúc với nghệ nhân, trò chuyện với cư dân và quan sát đời sống địa phương trước khi hoàn thiện tác phẩm.
Triển lãm chặng đầu diễn ra tại Hội An trong tháng 9. Chặng hai tại TP.HCM giới thiệu sáng tác của ba nghệ sĩ Phạm Thủy Tiên, Lâm Gia Huấn và Phan Anh Thư, theo danh sách do đơn vị tổ chức công bố.
Sự dịch chuyển này đem lại cách nhìn khác đối với tranh về di sản. Một bức tranh về Hội An không nhất thiết phải được đánh giá qua mức độ giống với phong cảnh thực tế. Người xem có thể quan tâm nhiều hơn đến phương pháp tạo hình, cách xử lý màu sắc hoặc những liên tưởng mà tác phẩm khơi gợi.
TP.HCM quy tụ công chúng có xuất thân và trải nghiệm văn hóa đa dạng. Một mái nhà cũ, bóng cây hay hình ảnh người lao động trong tranh Hội An có thể khiến người xem nhớ đến quê nhà hoặc những nơi từng đi qua. Cảm giác thân thuộc không đòi hỏi họ phải từng sống ở phố cổ.
Ở chiều ngược lại, khi những hình ảnh quen thuộc được đưa vào không gian triển lãm, chúng cũng được nhìn nhận như những lựa chọn nghệ thuật. Điều đáng khám phá không chỉ là cảnh vật được vẽ, mà còn là lý do nghệ sĩ chú ý đến cảnh vật đó và thể hiện nó ra sao.
Ba cách cảm nhận di sản qua hội họa
Phạm Thủy Tiên sử dụng sơn dầu với bảng màu mạnh, khai thác những dấu vết của đời sống đang thay đổi. Trong Cót két, những hình ảnh gắn với cư dân phố cổ hiện lên như ký ức dần mờ, gợi suy nghĩ về những điều bình dị có nguy cơ mất đi giữa sự phát triển đô thị.
Ở Dưới bóng cây, nữ họa sĩ đề cập một nghịch lý: con người hiện đại tìm đến không gian cổ xưa để kiếm tìm ký ức và cảm giác thuộc về, dù đôi khi đó là ký ức chưa từng thuộc về họ. Một người ở TP.HCM vẫn có thể tìm thấy sự gần gũi trong tranh Hội An bởi màu sắc, hình ảnh có thể gợi lại trải nghiệm cá nhân.
Trong khi đó, Lâm Gia Huấn quan tâm đến chất liệu và kỹ thuật tạo hình. Anh sử dụng gouache trên lụa, kết hợp thếp vàng, bạc để tạo hiệu ứng ánh sáng. Ở tác phẩm Dạ Bạch, lớp bạc mỏng phía sau lụa giúp thể hiện ánh trăng mờ trên dòng Thu Bồn, xuyên qua tán cây trong không gian đêm.
Với Hội hè, nghệ sĩ xử lý vàng, bạc ở cả mặt trước và sau lụa để tái hiện ánh sáng buổi sớm trên cảnh quan làng quê miền Trung. Kỹ thuật này gợi liên tưởng đến hiệu quả thị giác của sơn mài, nhưng được thể nghiệm trên chất liệu lụa. Các mảng chạm trên chùa, hội quán hay hình tượng mắt cửa cũng trở thành nguồn tư liệu để anh phát triển ngôn ngữ hội họa riêng.
Phan Anh Thư chọn màu nước, hướng sự quan tâm đến những con người bình thường. Cô đến các xưởng nghệ thuật, gặp người dân, tìm hiểu câu chuyện đời sống rồi chuyển những cuộc gặp ấy thành tác phẩm.
Má Nông được hình thành sau chuyến thăm xưởng Tái Sinh của nghệ sĩ Nguyễn Quốc Dân. Nhân vật trong tranh là người mẹ đã đồng hành, ủng hộ con trai thực hành nghệ thuật. Qua hình ảnh người phụ nữ bình dị, họa sĩ gợi lên vai trò của tình cảm gia đình và sự đóng góp thầm lặng phía sau quá trình sáng tạo.
Một tác phẩm khác, Những lá thư đã cũ, bắt đầu từ hình ảnh người phụ nữ lớn tuổi ngồi xem những lá thư trong buổi sớm. Phan Anh Thư không biết nội dung thư, nhưng khoảnh khắc đó khiến cô liên tưởng đến ký ức, những mối quan hệ và sự thay đổi của phố cổ theo thời gian.
Ba nghệ sĩ sử dụng những chất liệu khác nhau, song cùng xem Hội An là nơi có con người, ký ức và đời sống đang tiếp diễn, thay vì chỉ là tập hợp những công trình kiến trúc lâu đời.
Khi di sản tiếp tục sống trong nghệ thuật
Các chương trình lưu trú sáng tác tạo điều kiện để nghệ sĩ tiếp xúc trực tiếp với môi trường văn hóa, tìm hiểu đời sống cộng đồng và phát triển tác phẩm từ trải nghiệm thực tế. Nhưng giá trị của những sáng tác này không dừng ở việc ghi chép hoặc tái hiện một địa danh.
Khi tác phẩm rời nơi khởi nguồn, người xem có thể tiếp cận chúng từ những kinh nghiệm khác nhau. Câu chuyện về người thợ thủ công tại Hội An có thể gợi liên tưởng đến những làng nghề ở nhiều địa phương. Hình ảnh người mẹ hay một cư dân lớn tuổi cũng có thể tạo sự đồng cảm mà không cần người xem hiểu rõ lịch sử phố cổ.
Ở chặng trưng bày tại TP.HCM, những tác phẩm về Hội An được đặt trong một không gian nghệ thuật mới, nơi công chúng có thể thưởng thức tranh mà không bị chi phối bởi cảnh quan thực tế. Mỗi tác phẩm mang đến một cách cảm nhận riêng về phố cổ, qua màu sắc, chất liệu và những câu chuyện đời sống được nghệ sĩ lựa chọn thể hiện.
Với Hoài Phố cảm tác, Hội An không chỉ hiện diện qua những mái nhà cổ, con phố hay công trình kiến trúc quen thuộc. Những người thợ thủ công, người mẹ, những sinh hoạt bình dị cũng trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo. Qua hội họa, vẻ đẹp của vùng di sản được tiếp tục khám phá và giới thiệu đến công chúng bằng những cách thể hiện mới.
