Vì sao bác sĩ nước ngoài sang Việt Nam học nghề trị đột quỵ?
Tại Hội nghị WFITN 2026, TS.BS Trần Chí Cường tiết lộ lý do bất ngờ khiến các chuyên gia quốc tế chọn Việt Nam làm trung tâm học thực hành điều trị đột quỵ.
Từ những ca đột quỵ phức tạp đến khát vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm đào tạo can thiệp mạch thần kinh của thế giới, y học Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế bằng chính năng lực điều trị thực tiễn. Tại Hội nghị Can thiệp Mạch thần kinh Thế giới (WFITN 2026) đang diễn ra ở Busan, Hàn Quốc (từ 11/10 đến 15/10), các bác sĩ Việt Nam không chỉ tham dự để cập nhật tri thức mà còn mang đến những nghiên cứu, kinh nghiệm lâm sàng và kĩ thuật chuyên sâu được đúc kết từ thực tiễn điều trị trong nước.
Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, TS.BS Trần Chí Cường – Phó Chủ tịch Hội Can thiệp Mạch thần kinh Việt Nam (VNVIS) – chia sẻ về dấu ấn của đoàn y tế Việt Nam tại diễn đàn y khoa quốc tế, giá trị của những báo cáo chuyên môn được giới khoa học quan tâm và cơ hội để Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ can thiệp mạch thần kinh toàn cầu.
Đằng sau những thành tựu ấy là hành trình hội nhập bền bỉ, khát vọng nâng cao chất lượng điều trị đột quỵ và mục tiêu đưa kinh nghiệm thực hành của bác sĩ Việt Nam trở thành nguồn tri thức có giá trị đối với cộng đồng y khoa quốc tế.
Vị thế mới của đoàn y tế Việt Nam trên trường quốc tế
- Thưa TS.BS Trần Chí Cường, ông có thể chia sẻ rõ hơn về tầm vóc của Hội can thiệp mạch thần kinh thế giới (WFITN)?
- TS.BS Trần Chí Cường: Hội can thiệp thần kinh thế giới (WFITN), có một lịch sử hình thành rất đáng tự hào. Tổ chức này được thành lập vào khoảng năm 1994, nghĩa là tính đến nay thời gian phát triển đã rất lâu dài rồi. Tiền thân của hội xuất phát từ Châu Âu, nhưng trải qua mỗi giai đoạn, số lượng thành viên đã phát triển không ngừng và lan rộng ra toàn thế giới.
Hiện nay, tôi nghĩ số lượng thành viên chính thức đã vượt qua con số 2.000 người, bao gồm những chuyên gia hàng đầu từ khắp các châu lục. Đây được công nhận là một trong những tổ chức uy tín hàng đầu trên thế giới về chẩn đoán, điều trị các bệnh lí mạch máu não và đột quỵ. Sự kiện hội nghị toàn thể của hội được tổ chức đều đặn mỗi hai năm một lần. Cách đây 2 năm, chúng tôi đã có một sự kiện rất thành công tại thành phố New York của Mỹ.
Năm nay, vào thời điểm hiện tại, hội nghị đang diễn ra tại thành phố Busan ( Hàn Quốc). Bản thân tôi đã tham gia với tư cách là thành viên chính thức của hội từ năm 2007. Từ cột mốc đó cho đến nay, gần như tôi tham dự đầy đủ tất cả các sự kiện lớn nhỏ của WFITN, trải qua hành trình học thuật ở rất nhiều quốc gia từ Châu Âu, Châu Á cho tới Châu Phi và nước Mỹ.
- Nhiều người thắc mắc tại sao năm nay hội nghị lại được tổ chức vào năm chẵn và việc tham gia một tổ chức hàng đầu như vậy mang lại lợi ích cụ thể nào cho nền y tế nước nhà?
- TS.BS Trần Chí Cường: Đây là một câu chuyện hậu trường chuyên môn khá thú vị liên quan đến các hiệp hội quốc tế. Trên thế giới hiện có hai hiệp hội can thiệp thần kinh lớn ảnh hưởng sâu sắc đến khu vực của chúng ta.
Thứ nhất là Hội can thiệp thần kinh thế giới WFITN và thứ hai là Hội can thiệp thần kinh Á Úc, viết tắt là AFITN. Trước đây, quy ước tổ chức của hai hội này được phân chia rất rõ ràng nhằm tránh chồng chéo lịch trình. Hội can thiệp mạch thần kinh thế giới WFITN sẽ tổ chức hai năm một lần vào các năm lẻ, còn Hội can thiệp mạch thần kinh Á Úc AFITN cũng tổ chức hai năm một lần nhưng vào các năm chẵn.
Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 xuất hiện đã làm đảo lộn mọi kế hoạch. Lẽ ra WFITN phải tổ chức vào năm lẻ 2021 nhưng do dịch bệnh nên buộc phải trì hoãn. Sau khi dịch bệnh được kiểm soát, lịch trình bị đẩy lùi và trật tự cũ đã bị đảo ngược hoàn toàn. Do đó, bắt đầu từ giai đoạn này, Hội can thiệp thần kinh thế giới chuyển sang tổ chức vào các năm chẵn như năm nay tại Busan. Còn Hội can thiệp thần kinh Á Úc sẽ tổ chức vào các năm lẻ, và cụ thể là năm sau chúng tôi sẽ tham dự hội nghị Á Úc tại Ấn Độ.
Về mặt chuyên môn khoa học, việc tham gia vào môi trường này mang lại những giá trị vô cùng to lớn cho Việt Nam. Đến với hội nghị, các bác sĩ của chúng ta sẽ học hỏi được tất cả những vấn đề tiên tiến nhất liên quan tới chuyên ngành can thiệp mạch thần kinh trên toàn thế giới. Những kiến thức này trải dài từ quy trình chẩn đoán cho tới các phương pháp điều trị bệnh lí mạch máu não, đi kèm với các kĩ thuật can thiệp hiện đại.
Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý rằng chương trình đào tạo hay hội thảo tại WFITN không nghiêng về huấn luyện kĩ năng thực hành. Ban tổ chức chủ yếu tập trung vào phần lý thuyết, các bài giảng mang tính hàn lâm và thảo luận sâu về các ca lâm sàng phức tạp. Tôi có thể khẳng định đây là một trong những môi trường học thuật chuẩn mực nhất trên thế giới nếu xét dưới góc độ toàn cầu.
Chính vì chúng ta làm chủ được kĩ thuật thực chiến trên lượng bệnh nhân lớn, rất nhiều quốc gia đã cử các bác sĩ trẻ sang Việt Nam để học tập. Ngay tại thời
điểm diễn ra hội nghị này, chúng tôi đang trực tiếp đào tạo cho một bác sĩ đến từ Malaysia. Ban chấp hành WFITN cũng kì vọng và định hướng trong tương lai, Việt Nam sẽ chính thức trở thành trung tâm đào tạo toàn cầu về kĩ năng can thiệp lấy huyết khối, chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao như MRI, CT, cũng như quy trình vật lí trị liệu phục hồi chức năng toàn diện sau đột quỵ.TS.BS Trần Chí Cường
- Được biết đoàn Việt Nam tham dự kì hội nghị này với số lượng thành viên rất đông đảo, ông có thể phác họa bức tranh toàn cảnh về sự hiện diện của chúng ta tại sự kiện mang tầm vóc quốc tế này?
- TS.BS Trần Chí Cường: Tôi rất tự hào khi thấy đoàn Việt Nam năm nay lên đường với lực lượng hùng hậu khoảng trên dưới 50 thành viên. Điều này chứng tỏ sự lớn mạnh và khát khao hội nhập của ngành can thiệp mạch nước nhà. Chúng ta có sự đại diện đầy đủ từ Bắc đến Nam, quy tụ những bệnh viện lớn hàng đầu cả nước như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Bạch Mai, các bệnh viện lớn ở khu vực miền Trung như Huế, và tại TP.HCM là Bệnh viện Đại học Y Dược.
Đặc biệt, hệ thống bệnh viện SIS đóng góp lực lượng đông nhất với 7 bác sĩ trực tiếp tham gia. Không chỉ đến để lắng nghe, đoàn Việt Nam nói chung và SIS nói riêng tham gia với tư cách là những chủ thể chủ động. Chúng ta mang đến 4 bài báo cáo chuyên sâu tại các phiên lớn, đồng thời chính thức đặt nền móng cho chiến dịch vận động đăng cai tổ chức Hội nghị WFITN vào năm 2030. Sự xuất hiện này khẳng định vị thế mới của Việt Nam, không còn là vùng trũng y tế mà đã trở thành một đối tác có tiếng nói mạnh mẽ.
- Việc mang chuông đi đánh xứ người tại một diễn đàn lớn như WFITN mang lại những giá trị thực tiễn gì cho các bác sĩ trẻ và cho sự phát triển chuyên môn y khoa trong nước, thưa ông?
- TS.BS Trần Chí Cường: Tham gia vào một tổ chức hàng đầu thế giới mang lại những lợi ích vô giá về mặt khoa học. Bản thân tôi đã đồng hành liên tục với hội từ năm 2007, trải qua rất nhiều kì hội nghị ở khắp các châu lục từ Âu, Á, Phi cho đến Mỹ. Tôi nhận ra rằng đây là cơ hội lớn nhất để các bác sĩ Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, cọ xát với những kiến thức kinh điển từ giải phẫu chức năng đến các lí thuyết cập nhật nhất.
Tôi luôn khuyến khích và tạo mọi điều kiện để các bác sĩ tham gia viết bài, nộp các báo cáo lâm sàng hoặc poster. Khi bước ra biển lớn, họ được luyện tập tư duy phản biện, trao dồi kiến thức chuyên môn chuẩn quốc tế. Những tinh hoa học thuật này khi mang về nước sẽ được ứng dụng trực tiếp vào việc cứu sống bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam. Việc hội nhập không chỉ nâng tầm cá nhân bác sĩ mà là đòn bẩy nâng cấp toàn bộ hệ thống can thiệp nội mạch của cả quốc gia.
Giải mã 4 bài báo cáo đột quỵ khiến giới y khoa thế giới kinh ngạc
- Thế giới vốn nổi tiếng với những tiêu chuẩn học thuật khắt khe, vậy bằng cách nào mà các bác sĩ Việt Nam có thể giành được suất báo cáo chính thức tại các phiên toàn thể của hội nghị?
- TS.BS Trần Chí Cường: Đúng là không hề dễ dàng để chen chân vào danh sách báo cáo tại một hội nghị tầm cỡ thế giới, nơi các chuyên gia hàng đầu chấm điểm cực kì nghiêm ngặt. Để được chấp nhận, bài báo cáo phải có chất lượng vượt trội và sở hữu những điểm nhấn độc đáo. Đó phải là những nghiên cứu dựa trên số lượng bệnh nhân cực kì lớn, các kĩ thuật mới đột phá đã được chứng minh hiệu quả, hoặc những trường hợp lâm sàng cực khó có cách giải quyết sáng tạo.
Hội đồng khoa học thế giới đánh giá rất cao tính xác thực và độ tin cậy trong các dữ liệu điều trị từ Việt Nam. Khi chúng tôi nộp bài, họ nhìn thấy những giá trị thực tiễn mà các quốc gia phát triển đôi khi không có được. Uy tín này không phải ngày một ngày hai mà có, nó được xây dựng từ lịch sử lâu dài khi các bác sĩ Việt Nam chứng minh được năng lực điều trị thực tế tương đương, thậm chí vượt trội ở một số kĩ thuật khó so với các trung tâm lớn trên thế giới.
- Ông có thể tiết lộ nội dung của 4 bài báo cáo từ Việt Nam tại hội nghị lần này có gì đặc biệt khiến các giáo sư quốc tế phải trầm trồ kinh ngạc?
- TS.BS Trần Chí Cường: Bốn bài báo cáo của chúng tôi xuất phát hoàn toàn từ thực tế lâm sàng sinh động tại Việt Nam và được đánh giá là rất xuất sắc. Chúng tôi mang đến những ca bệnh khó mà thế giới cực kì hiếm gặp hoặc rất ít trung tâm có thể xử lí thành công. Một trong những điểm nhấn là nghiên cứu về tình trạng đề kháng thuốc trong điều trị nội khoa đột quỵ – một hiện tượng y văn thế giới chưa từng ghi nhận một cách hệ thống trước đây.
Riêng cá nhân tôi được ban tổ chức đặt cách mời báo cáo một chuyên đề rất sâu về kĩ thuật lấy huyết khối tĩnh mạch nội sọ. Đây là một chủ đề cực khó, đòi hỏi kĩ thuật đỉnh cao mà hiện tại rất ít trung tâm y tế toàn cầu có thể triển khai thành thục. Trong khi nhiều nước phát triển mạnh về lí thuyết nhưng thiếu thực hành, Việt Nam lại có lợi thế áp đảo về số lượng ca bệnh thực tế.
Giấc mơ trở thành trung tâm đào tạo toàn cầu
- Nhiều người ngạc nhiên khi biết Việt Nam đang trở thành một cái rốn đào tạo y khoa của khu vực, thực hư câu chuyện các bác sĩ nước ngoài phải sang nước ta học nghề là như thế nào, thưa ông?
- TS.BS Trần Chí Cường: Đây hoàn toàn là sự thật và là niềm tự hào lớn của y tế Việt Nam. Thương hiệu điều trị đột quỵ và mạch máu não của chúng ta hiện đã lan tỏa ra toàn cầu. Hiện tại, thế giới chia làm hai trường phái đào tạo: các hội nghị lớn như WFITN chủ yếu mạnh về lí thuyết, trong khi các khóa học như Link Paris ở Pháp hay hệ thống đào tạo thực hành SIS Intervention High School của Việt Nam lại được thế giới đánh giá cao nhất về kĩ năng thực hành.
Chính vì chúng ta làm chủ được kĩ thuật thực chiến trên lượng bệnh nhân lớn, rất nhiều quốc gia đã cử các bác sĩ trẻ sang Việt Nam để học tập. Ngay tại thời điểm diễn ra hội nghị này, chúng tôi đang trực tiếp đào tạo cho một bác sĩ đến từ Malaysia. Ban chấp hành WFITN cũng kì vọng và định hướng trong tương lai, Việt Nam sẽ chính thức trở thành trung tâm đào tạo toàn cầu về kĩ năng can thiệp lấy huyết khối, chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao như MRI, CT, cũng như quy trình vật lí trị liệu phục hồi chức năng toàn diện sau đột quỵ.
Bốn bài báo cáo của chúng tôi xuất phát hoàn toàn từ thực tế lâm sàng sinh động tại Việt Nam và được đánh giá là rất xuất sắc. Chúng tôi mang đến những ca bệnh khó mà thế giới cực kì hiếm gặp hoặc rất ít trung tâm có thể xử lí thành công. Một trong những điểm nhấn là nghiên cứu về tình trạng đề kháng thuốc trong điều trị nội khoa đột quỵ – một hiện tượng y văn thế giới chưa từng ghi nhận một cách hệ
thống trước đây.TS.BS Trần Chí Cường:
-Đứng ở góc độ một chuyên gia được mời vào ban chấp hành của hội nghị qua nhiều kì, ông nhận thấy thế giới đang kì vọng gì ở tương lai của ngành can thiệp mạch Việt Nam?
- TS.BS Trần Chí Cường: Một điều khiến tôi vô cùng tâm đắc và tự hào là bản thân đã được tín nhiệm mời vào ban chấp hành của hội nghị trong rất nhiều năm, xuyên suốt qua các kỳ đại hội. Qua các cuộc thảo luận cấp cao, tôi nhận thấy các giáo sư và đồng nghiệp quốc tế đều bày tỏ sự kỳ vọng rất lớn vào Việt Nam. Mọi người mong đợi rằng trong tương lai không xa, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trong những trung tâm đào tạo lớn của khu vực Châu Á cũng như trên toàn cầu.
Sự kỳ vọng này tập trung vào việc chúng ta đứng ra đào tạo các kỹ năng thực hành lâm sàng, đặc biệt là huấn luyện chuyên sâu về kỹ thuật lấy huyết khối trong điều trị đột quỵ cấp. Ngoài ra, thế giới cũng đánh giá cao khả năng của chúng ta trong việc đào tạo chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao như các hệ thống MRI, CT tiên tiến, cũng như các kỹ thuật về vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sau đột quỵ. Mục tiêu là hướng tới việc chuyển giao toàn bộ quy trình kỹ thuật chuyên sâu về điều trị đột quỵ một cách toàn diện nhất.
- Sau những ngày làm việc căng thẳng tại Busan, trực tiếp lắng nghe và thảo luận tại các phòng nghị sự, ông và các bác sĩ trẻ đã thu hoạch được những giá trị cốt lõi nào?
- TS.BS Trần Chí Cường: Tôi luôn nhìn nhận việc tham gia hội nghị là một hành trình dài, và hành trình này chính là sự hội nhập. Tại đây, chúng ta không chỉ ngồi nghe thụ động mà thực hiện việc giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm thực tế một cách sòng phẳng giữa các bác sĩ trẻ trên toàn thế giới.
Trong quá trình đó, chúng ta sẽ được các thầy lớn, các chuyên gia đầu ngành đưa ra những ý kiến phân tích, những bài tham luận phản biện mang tính gợi mở. Điều này giúp chúng ta nhìn nhận lại quy trình của mình, học hỏi thêm được rất nhiều điều nếu bản thân có những điểm làm chưa hoàn toàn chuẩn xác. Ở chiều ngược lại, chúng ta cũng có cơ hội lớn để chia sẻ kinh nghiệm quý báu của Việt Nam cho các nước bạn.
Đặc biệt là khi họ chưa từng gặp hoặc chưa có cách xử lí đối với những ca bệnh khó và hiếm gặp. Đây thực sự là một cơ hội lớn để y tế Việt Nam khẳng định vị thế, nâng tầm chuyên môn đạt tới các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt khi chúng ta nói về mô hình bệnh viện quốc tế ngay tại Việt Nam.
- Xin trân trọng cảm ơn TS.BS Trần Chí Cường về cuộc trò chuyện đầy cảm hứng này!
