Trẻ nhập viện do bệnh hô hấp tăng vọt: Bác sĩ cảnh báo những sai lầm của phụ huynh
Bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2 cảnh báo những sai lầm thường gặp khi phụ huynh tự ý dùng thuốc cho trẻ trong mùa giao mùa, đồng thời chỉ ra 3 nhóm dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay để tránh nguy cơ suy hô hấp.
Hiện nay tại TP.HCM, số lượng trẻ mắc bệnh hô hấp nhập viện đang tăng vọt khiến các bệnh viện nhi rơi vào tình trạng quá tải. Sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm thời gian này đã tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút đường hô hấp phát triển. Để bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh, phụ huynh cần nhận biết sớm các dấu hiệu chuyển nặng và tránh những sai lầm khi chăm sóc trẻ tại nhà.
Những nhóm trẻ dễ tổn thương trước bệnh hô hấp
Sự thay đổi đột ngột của thời tiết trong giai đoạn giao mùa có thể tác động đến hệ miễn dịch còn non nớt của trẻ nhỏ. Trong đó, trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh lý nền luôn thuộc nhóm nguy cơ cao. Những trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ cũng có nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng cao hơn.
Phân tích về vấn đề này, BSCKII Nguyễn Hoàng Phong, Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2, cho biết sự thay đổi thời tiết tác động đáng kể đến sức đề kháng của trẻ. Đặc biệt, trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sinh non, nhẹ cân, trẻ có bệnh lý nền hoặc chưa được tiêm chủng đầy đủ luôn nằm trong nhóm có nguy cơ cao.
Không chỉ yếu tố thời tiết, không gian sống chật hẹp, thiếu thông thoáng, ô nhiễm khói bụi hay thói quen hút thuốc lá của người lớn cũng có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo ở trẻ nhỏ.
Phần lớn các bệnh hô hấp cấp tính ở trẻ em khởi đầu bằng những biểu hiện khá quen thuộc như sốt nhẹ, ho, sổ mũi và nghẹt mũi. Chính sự phổ biến của những triệu chứng này dễ tạo tâm lý chủ quan, khiến nhiều phụ huynh cho rằng con chỉ bị cảm lạnh thông thường do thời tiết.
Tuy nhiên, bệnh lí đường hô hấp ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh và khó lường. Một tổn thương nhẹ ở đường hô hấp trên có thể nhanh chóng lan xuống phế quản và nhu mô phổi nếu trẻ không được theo dõi và xử trí đúng cách.
Việc đưa trẻ đi khám sớm là yếu tố quan trọng giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. “Phụ huynh cần ngay lập tức đưa con đến cơ sở y tế gần nhất khi phát hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo. Đầu tiên là những bất thường về nhịp thở như trẻ thở nhanh, khó thở, lồng ngực co lõm sâu khi hít vào hoặc xuất hiện tình trạng xanh tím quanh môi và đầu ngón tay”, bác sĩ Phong cho biết.
Theo bác sĩ, tình trạng sốt cao liên tục, khó hạ kèm biểu hiện lừ đừ, mệt mỏi nhiều, quấy khóc liên tục hoặc ngủ gà, khó đánh thức cũng là những tín hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm trùng hô hấp nghiêm trọng. “Cuối cùng, việc trẻ đột ngột bỏ ăn, bú kém, từ chối uống nước và có biểu hiện mất nước rõ rệt là những lí do bắt buộc phải can thiệp y tế khẩn cấp”, bác sĩ Phong nhấn mạnh.
Sai lầm nguy hiểm từ thói quen tự làm bác sĩ tại nhà
Theo BSCKII Nguyễn Hoàng Phong, một thực trạng đáng báo động tại nhiều gia đình là thói quen tự ý ra hiệu thuốc mua kháng sinh hoặc thuốc kháng vi rút ngay khi thấy trẻ có biểu hiện ho, sốt.
“Đây là một sai lầm rất tai hại bởi phần lớn các trường hợp viêm đường hô hấp trong mùa giao mùa đều do vi rút gây ra, trong khi kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với vi rút. Việc lạm dụng thuốc không theo chỉ định chẳng những không giúp trẻ khỏi bệnh mà còn vô tình làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh, đồng thời khiến trẻ phải đối mặt với các tác dụng phụ có thể gây hại cho gan và thận. Bất kì loại thuốc điều trị nào cũng cần được sử dụng sau khi trẻ được thăm khám và có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa”, bác sĩ Phong nhấn mạnh.
Đối với những trẻ mắc bệnh ở mức độ nhẹ và được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, phụ huynh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc chăm sóc. Phòng ngủ của trẻ cần sạch sẽ, thông thoáng và tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với gió lùa.
Chế độ ăn uống nên ưu tiên các loại thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng. Phụ huynh có thể chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa để hạn chế tình trạng nôn trớ khi trẻ lên cơn ho.
Bên cạnh đó, bổ sung đủ nước giúp làm loãng đờm và bù lượng dịch mất đi do sốt. Trẻ đang bú mẹ cần được duy trì tần suất bú bình thường. Các dung dịch bù nước như Oresol chỉ nên được sử dụng khi thật sự cần thiết và phải pha đúng tỉ lệ theo hướng dẫn trên bao bì.
Khi vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lí hoặc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ, phụ huynh cần kiểm tra kĩ nhãn sản phẩm, liều lượng và hạn sử dụng để tránh những sai sót đáng tiếc.
Đối với việc hạ sốt, bác sĩ Nguyễn Hoàng Phong cho biết khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên có thể sử dụng Paracetamol với liều lượng 10-15 mg/kg cân nặng. Khoảng cách giữa các lần dùng thuốc cần từ 4-6 giờ và không được vượt quá liều tối đa trong ngày.
Trong suốt quá trình chăm sóc, cha mẹ cần theo dõi sát tình trạng của trẻ, đặc biệt là nhịp thở, đồng thời đưa trẻ đi cấp cứu khi xuất hiện bất kì dấu hiệu chuyển nặng nào.
Chủ động phòng bệnh khi giao mùa
Các bệnh lí đường hô hấp có thể lây truyền qua đường không khí và phát tán nhanh trong không gian kín. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, đa dạng, phù hợp với từng độ tuổi để hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ.
Song song đó, việc hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm chủng trong chương trình tiêm chủng mở rộng và duy trì tiêm vắc xin cúm hằng năm giúp tạo hàng rào bảo vệ, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng hô hấp.
Trong sinh hoạt hằng ngày, cha mẹ nên hạn chế đưa trẻ đến những nơi tập trung đông người trong thời điểm dịch bệnh gia tăng, đồng thời giữ khoảng cách với những người đang có triệu chứng ho, sốt.
Việc rèn cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi cũng góp phần quan trọng trong việc hạn chế sự lây lan của vi rút trong cộng đồng.
Bệnh hô hấp ở trẻ em tuy phổ biến nhưng nếu được nhận biết sớm, chủ động phòng ngừa và xử trí kịp thời, nguy cơ biến chứng có thể được hạn chế, giúp trẻ an toàn hơn trong giai đoạn giao mùa.
