Cấm P2P, khóa chặt đường về ví riêng: Nga 'siết vòng kim cô' với tiền mã hóa, vì sao?
Nga sẽ chấm dứt giao dịch P2P tiền mã hóa trực tiếp giữa các cá nhân từ ngày 1/7/2027. Hoạt động mua bán thông thường khi đó phải đi qua trung gian được Ngân hàng Trung ương cấp phép hoặc ghi danh.
Cá nhân cũng không được rút tiền số từ tài khoản lưu kí trong nước về ví tự quản lí, đúng lúc các ngân hàng lớn bắt đầu bước vào thị trường hợp pháp.
Nga chặn giao dịch P2P tiền mã hóa như thế nào
Thông tin không đến từ một sắc lệnh mới. Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đưa nó vào mục hỏi đáp trên trang chính thức, cập nhật ngày 12/10. Được hỏi người dân có được mua bán tiền số trực tiếp với nhau không, cơ quan này đáp gọn. Được, nhưng chỉ đến ngày 1/7/2027.
Giao dịch P2P (viết tắt của Peer-to-Peer, hay giao dịch ngang hàng) là hình thức mua bán, trao đổi tài sản, tiền tệ hoặc dịch vụ trực tiếp giữa hai cá nhân với nhau, hoàn toàn không thông qua các tổ chức trung gian truyền thống như ngân hàng, công ty chứng khoán hay các sàn giao dịch tập trung đóng vai trò giữ tiền/khớp lệnh truyền thống.
Căn cứ là Điều 30 Luật Liên bang 282-FZ về tiền số và quyền số, do Tổng thống Vladimir Putin kí ngày 4/8/2026. Từ 1/7/2027, người cư trú tại Nga chỉ được giao dịch tiền số qua, hoặc với, công ty môi giới có giấy phép của CBR hay tổ chức trao đổi có tên trong danh sách đăng kí của cơ quan này. Luật chừa vài ngoại lệ, như dùng tiền số trong hợp đồng ngoại thương hay giao dịch với thợ đào nước ngoài bằng tiền họ khai thác được. Giao dịch giữa hai cá nhân không nằm trong số đó.
CBR cũng khẳng định cá nhân không được chuyển tiền mã hóa từ tài khoản số sang ví không lưu kí (non-custodial) của chính mình, dẫn khoản 9 Điều 31. Theo trang vc.ru, đơn vị lưu kí chỉ được thực hiện lệnh chuyển khi địa chỉ nhận do một tổ chức được phép quản lí ví của người khác vận hành. Ví tự quản lí, nơi người dùng tự giữ khóa riêng, nằm ngoài nhóm này.
Nga không cấm cá nhân sở hữu ví tự quản lí. Thứ bị chặn là đường rút thẳng từ hạ tầng lưu kí trong nước. Kommersant hồi tháng 7 cho rằng ai muốn tự giữ tài sản sẽ phải chuyển qua một ví lưu kí ở nước ngoài trước. CBR không nhắc đến bước rút tiếp về ví riêng, nên chưa thể coi đây là lối đi chắc chắn hợp pháp.
Phần lớn Luật 282-FZ đã có hiệu lực từ 1/9/2026. Nhà đầu tư không chuyên chỉ được mua tối đa 300.000 rúp (khoảng 3.600 USD) mỗi năm tại mỗi trung gian. Thanh toán hàng hóa, dịch vụ bằng tiền mã hóa vẫn bị cấm.
Sberbank vào cuộc, thị trường hợp pháp dần thành hình
Lời giải thích của CBR xuất hiện cùng tuần Sberbank, ngân hàng lớn nhất Nga, được đưa vào danh sách tổ chức trao đổi tiền số. Ngày 6/10, Sber đã có tên trong nhóm đơn vị lưu kí số đầu tiên. Ngân hàng đang thử nghiệm mua, bán, nạp và rút tiền mã hóa trên ứng dụng SberBank Online. Dịch vụ cho Bitcoin, Ether và USDT dự kiến ra mắt ngày 1/12/2026, nhưng chính Sberbank nói lịch này còn chờ văn bản hướng dẫn của CBR.
Danh sách tăng từ bốn tổ chức trao đổi ngày 6/10 lên 12 vào ngày 15/10, theo đài BFM. BFM lưu ý các đơn vị này chưa có sản phẩm tiền mã hóa nào cho khách hàng. Họ có hạn đến 1/9/2027 để đáp ứng đủ yêu cầu của luật.
Một động lực lớn khiến Moscow siết P2P là dòng tiền khó giám sát. Bộ Tài chính Nga ước tính giao dịch tiền mã hóa trong nước khoảng 50 tỉ rúp mỗi ngày, gần 600 triệu USD. Theo báo cáo ổn định tài chính của CBR, số dư ước tính của người Nga trên các sàn tập trung đạt bình quân 720 tỉ rúp mỗi tháng trong quý IV/2025 và quý I/2026. Đến cuối tháng 3, con số này còn khoảng 580 tỉ rúp. Khoản đầu tư vào công cụ trong nước gắn với giá tiền mã hóa, như trái phiếu cấu trúc hay hợp đồng tương lai, chỉ là 3,8 tỉ rúp vào đầu tháng 4.
Theo ForkLog, sau năm 2022, P2P trở thành cách chính để người Nga mua bán tiền mã hóa bằng thẻ ngân hàng trong nước. Kênh này cũng bị tội phạm lợi dụng để luân chuyển tiền bẩn qua tài khoản thuê mượn. Gom giao dịch về trung gian được cấp phép giúp nhà chức trách thấy rõ danh tính hai bên và nguồn tiền.
Cấm P2P có khiến giao dịch ngầm biến mất?
Lệnh cấm có công cụ pháp lí đi kèm. Ngày 8/7, Duma Quốc gia thông qua ở lần đọc thứ nhất dự luật 1209607-8, bổ sung Điều 171.7 về tội tổ chức lưu thông tiền số trái phép vào Bộ luật Hình sự. Theo dự thảo, hành vi gây thiệt hại hoặc thu lợi trên 3,5 triệu rúp có thể bị phạt tù đến 4 năm. Mức án tăng lên 7 năm nếu do nhóm có tổ chức thực hiện, hoặc thiệt hại hay thu lợi vượt 13,5 triệu rúp. Nếu được thông qua, điều khoản này có hiệu lực cùng ngày 1/7/2027.
Trang pháp lí PPT.ru lưu ý việc mua tiền mã hóa cho nhu cầu cá nhân không thuộc phạm vi điều chỉnh. Người bán P2P quy mô lớn, vốn hoạt động gần như một điểm đổi tiền, mới là nhóm dễ bị nhắm tới.
Giới chuyên gia Nga vẫn hoài nghi. Ông Dmitry Machikhin, nhà sáng lập công ty phân tích giao dịch BitOK, nói với BFM rằng cấm thì được, còn giám sát việc chuyển tiền về ví lạnh gần như không thể. Theo ông, “điểm vào và điểm ra mới là yếu tố quyết định”, tức lúc bitcoin được đổi thành rúp. Ông giải thích ví lạnh không gắn với sàn nào nên khó truy nguồn tiền, và vì không kiểm soát được, nhà chức trách chọn cấm cho chắc.
Ấn phẩm Post-, được Verstka dẫn lại, dự báo người mua bán sẽ ngụy trang giao dịch thành quà tặng hoặc khoản trả nợ. Một phần thị trường P2P khi đó trôi sang vùng xám thay vì biến mất.
Năm 2023, ông Samson Mow, CEO công ty Jan3, từng nói với Cointelegraph rằng sàn P2P “chống chịu các đợt siết quản lí tốt hơn nhiều so với sàn tập trung”. Ông Stepan Uherik, giám đốc tài chính SatoshiLabs (công ty đứng sau ví Trezor), nhận định năm 2022 rằng lệnh cấm ví chỉ gỡ được ứng dụng khỏi kho di động, còn ví phần cứng thì không.
Ông Evan Golovanov, người sáng lập câu lạc bộ tài chính Multiplikator, nhìn khác. Theo ông, nhà đầu tư nghiêm túc đã rời xa P2P từ lâu. Luật mới còn mở thêm lối đi hợp pháp nên mảng đầu tư không bị ảnh hưởng.
Trung Quốc cấm mọi giao dịch tiền mã hóa từ năm 2021. Moscow đi đường khác, cho phép mua bán qua tổ chức được giám sát rồi khép dần các kênh ngoài hệ thống. Sberbank, VTB và các tổ chức trao đổi mới còn hơn tám tháng để chứng minh dịch vụ chính thức đủ rẻ, đủ tiện. Với dòng tiền 50 tỉ rúp mỗi ngày, bao nhiêu phần chịu dời vào hệ thống có quản lí vẫn là ẩn số lớn nhất.
