Việt Nam sẽ xuất khẩu năng lượng tái tạo qua tuyến cáp ngầm dưới biển?
Dự án xuất khẩu năng lượng tái tạo Việt Nam - Malaysia - Singapore (VMS) được ông Aimy Zairin Mohamed, Tổng giám đốc PETRONAS Việt Nam, đề cập như một minh chứng về sự kết nối và hợp tác hướng đến bảo đảm an ninh năng lượng khu vực ASEAN.
Tại sự kiện “Đồng hành thúc đẩy sự phát triển của Việt Nam” (Powering Vietnam's Progress, Together) diễn ra tại TP.HCM ngày 20/10, một trong những nội dung được ông Aimy Zairin Mohamed đề cập chính là dự án VMS.
Đây là dự án phát triển và kết nối lưới điện giữa Việt Nam, Malaysia và Singapore, nhằm thúc đẩy trao đổi năng lượng tái tạo xuyên biên giới và tăng cường liên kết hạ tầng năng lượng trong khu vực ASEAN.
Tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào của Việt Nam
Nguồn điện chủ lực cung cấp cho dự án chính là tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào của Việt Nam, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.
Các bên tham gia gồm phía Malaysia là MY Energy Consortium, liên danh do Tenaga Nasional Bhd (TNB) và PETRONAS thành lập, hợp tác với liên danh gồm PTSC (đơn vị thành viên Petrovietnam) và Sembcorp Utilities, công ty con của Sembcorp Industries (Singapore). Biên bản Thỏa thuận Phát triển chung (JDA) đã được trao tại Kuala Lumpur vào tháng 5/2025.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 5–10 GW điện sang Singapore, Malaysia và các đối tác khác vào năm 2035. Trong khi đó, Singapore muốn nhập khẩu khoảng 6 GW điện carbon thấp vào năm 2035, tương đương khoảng một phần ba nhu cầu năng lượng dự kiến của quốc gia này tại thời điểm đó.
Về phía Malaysia, quốc gia này đóng vai trò trung chuyển, với mục tiêu tăng cường an ninh năng lượng khu vực thông qua việc hình thành một trung tâm trung chuyển điện theo tầm nhìn Lưới điện ASEAN.
Tính đến thời điểm này, các bên đã hoàn tất hồ sơ đề xuất đưa VMS vào danh sách dự án ưu tiên của Lưới điện ASEAN (APG) và gửi lên Trung tâm Năng lượng ASEAN. VMS được xem là một biểu tượng hợp tác kết nối năng lượng khu vực, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Lưới điện ASEAN.
Việt Nam và Singapore cũng đã thống nhất phối hợp ở cấp kỹ thuật để xây dựng khung pháp lý, tài chính và kỹ thuật cho dự án, đồng thời tìm hiểu khả năng thiết lập các thỏa thuận kết nối giữa ba nước.
Lượng điện tái tạo xuất khẩu chiếm bao nhiêu công suất lắp đặt dự kiến?
Đến cuối năm 2025, theo số liệu từ EVN, Việt Nam có khoảng 24.453 MW công suất lắp đặt từ các nguồn điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối, chiếm 27,9% tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, quy mô các nguồn điện tái tạo sẽ tiếp tục được mở rộng trong những năm tới.
Theo đó, đến năm 2030, công suất điện gió trên bờ và gần bờ dự kiến đạt 26.066-38.029 MW, điện mặt trời đạt 46.459-73.416 MW. Điện sinh khối được quy hoạch ở mức 1.523-2.699 MW, điện sản xuất từ rác đạt 1.441-2.137 MW, trong khi điện địa nhiệt và các nguồn năng lượng mới khác vào khoảng 45 MW.
Cộng các nhóm nguồn này, tổng công suất dự kiến đạt khoảng 75.534-116.326 MW, tương đương 75,5-116,3 GW.
Quy mô công suất của các nguồn điện được nêu trong quy hoạch, chưa bao gồm thủy điện và điện gió ngoài khơi. Riêng điện gió ngoài khơi được định hướng đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035, với công suất 6.000-17.032 MW, tương đương từ 6-17,032 GW.
Như vậy, mục tiêu xuất khẩu điện ra khu vực ASEAN với việc dựa chủ yếu vào nguồn năng lượng tái tạo đến năm 2025 chiếm tỉ trọng không quá 10% so với quy mô nguồn điện tái tạo dự kiến phát triển trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, lượng điện xuất khẩu cần dựa trên công suất lắp đặt và khả năng truyền tải trên thực tế.
Việt Nam có nguồn tài nguyên gió đẳng cấp thế giới
Tại sự kiện, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với ông Aimy Zairin Mohamed, Tổng giám đốc PETRONAS Việt Nam, về ý nghĩa chiến lược của dự án VMS cũng như tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam.
- Dự án xuất khẩu năng lượng tái tạo Việt Nam – Malaysia – Singapore (VMS) hướng tới kết nối lưới điện Việt Nam – Malaysia – Singapore. Theo ông, giá trị chiến lược lớn nhất của dự án đối với an ninh năng lượng khu vực là gì?
- Ông Aimy Zairin Mohamed: Đây là một dự án có ý nghĩa đối với ASEAN, liên quan đến ba quốc gia Việt Nam, Malaysia và Singapore. Nói một cách ngắn gọn, VMS là dự án phát triển nguồn điện từ Việt Nam. Việt Nam có nguồn tài nguyên gió đẳng cấp thế giới.
Chúng tôi hy vọng cùng nhau khai thác nguồn tài nguyên ấy để phát triển điện xanh. Sau khi được phát triển, nguồn điện sẽ được chuyển tới các trung tâm có nhu cầu tại Malaysia và Singapore.
Dự án phát điện tại Việt Nam, Malaysia đóng vai trò kết nối và là bên mua điện. Tôi nói dự án có ý nghĩa với ASEAN vì dòng năng lượng sẽ đi qua Việt Nam, Malaysia và Singapore, tác động tới người dân về mặt cung cấp năng lượng.
Dự án còn tạo tác động kinh tế - xã hội từ khâu phát triển tại Việt Nam, kết nối tới Malaysia, đến khâu mua điện cuối cùng tại Singapore. Chúng tôi mong VMS sớm trở thành một dự án thuộc Lưới điện ASEAN.
- Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu 5–10 GW năng lượng tái tạo sang Singapore, Malaysia và các đối tác khác vào năm 2035, trong khi Singapore hướng tới nhập khẩu khoảng 6 GW điện carbon thấp vào cùng thời điểm đó. Xin ông cho biết VMS có thể đáp ứng bao nhiêu trong nhu cầu này và ông đánh giá thế nào về tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam?
- Ông Aimy Zairin Mohamed: Như tôi đã đề cập, Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên gió đẳng cấp thế giới. Theo một số báo cáo tôi đã đọc, riêng điện gió ở Việt Nam có thể tạo ra hơn 400 GW điện.
Vì vậy, nguồn tài nguyên này rất dồi dào. Nếu hình dung nguồn điện ấy được phân phối khắp ASEAN, Việt Nam có thể đóng vai trò rất lớn trong việc góp phần bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.
Tuy nhiên, điều này đòi hỏi cả hệ sinh thái cùng phối hợp, giữa các chính phủ và các đối tác phát triển dự án. Với VMS, chúng tôi muốn chứng minh rằng dự án có thể thực hiện được, rằng chúng ta có thể cùng nhau làm được. Khi đã có một trường hợp để chứng minh, phần tiềm năng còn lại có thể tiếp tục được phát triển dựa trên dự án đầu tiên ấy.
Dòng điện sẽ được truyền tải qua tuyến cáp ngầm dưới biển xuyên biên giới
- Malaysia đóng vai trò trung chuyển, vậy điện từ Việt Nam được chuyển tới Malaysia rồi Singapore bằng cách nào? Xin ông giải thích rõ hơn.
- Ông Aimy Zairin Mohamed: Sáng kiến này tập trung chính vào tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam, với phương án truyền tải điện thông qua một tuyến cáp ngầm dưới biển mới, được kết nối vào hệ thống lưới điện quốc gia tại bán đảo Malaysia.
Nói ngắn gọn như sau: nguồn điện phát tại Việt Nam từ các tuabin gió sẽ được truyền qua tuyến cáp ngầm dưới biển. Một phần của dự án sẽ đi dưới biển, xuyên quốc gia.
Khi tới Malaysia, dòng điện sẽ được nối vào lưới điện trên đất liền đã được Malaysia đầu tư, rồi được truyền tải tới các trung tâm có nhu cầu ở Malaysia cũng như Singapore. Đó là cách chúng tôi truyền tải điện.
- Xin cảm ơn ông!