Lại rộ tranh cãi về thu phí tài khoản giao thông 6.600 đồng/tháng
Đề xuất thu 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp khi sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông tiếp tục vấp phải phản ứng từ nhiều chủ phương tiện.
Việc thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông của VETC và Viettel Money từng gây nhiều tranh luận khi được thông báo triển khai từ tháng 8/2026. Sau phản ứng của người dùng, các đơn vị đã tạm dừng chính sách này để rà soát, xây dựng phương án phù hợp hơn.
Mới đây, Bộ Xây dựng đã báo cáo Chính phủ về việc VETC và Viettel Money dự kiến thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông. Mức phí được công bố dự kiến là 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp.
Một khoản phí, nhiều câu hỏi
Theo Bộ Xây dựng, khoản thu mà các doanh nghiệp đề xuất là phí sử dụng phương tiện thanh toán, thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng. Đây không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý, duy trì tài khoản giao thông.
Bộ Xây dựng cũng dẫn từ giải trình của doanh nghiệp cho biết, khoản thu nhằm bù đắp chi phí đầu tư, vận hành hệ thống ví điện tử, định danh khách hàng, kết nối ngân hàng, xử lý và đối soát giao dịch, bảo đảm an toàn, bảo mật.
Tuy nhiên, chính cách tính phí cố định theo tháng đã gây tranh cãi và khiến nhiều người đặt câu hỏi thắc mắc. Chẳng hạn, một người thường xuyên đi cao tốc có thể sử dụng dịch vụ nhiều lần, nhưng người chỉ đi vài lần trong năm cũng có nguy cơ phải trả cùng mức phí nếu duy trì ví trong suốt thời gian đó.
Ví dụ, với mức 6.600 đồng/tháng, một khách hàng cá nhân sẽ trả 79.200 đồng/năm. Con số này đặt ra câu hỏi đáng chú ý: chi phí vận hành hệ thống là bao nhiêu, mức phí được xây dựng trên cơ sở nào và doanh nghiệp đã có những nguồn thu nào liên quan đến dịch vụ thanh toán?
Chưa có đủ dữ liệu để kết luận khoản phí dự kiến là cao hay thấp so với chi phí thực tế. Nhưng khi mức thu được áp dụng theo tháng, không gắn trực tiếp với số lượt giao dịch, việc công khai cơ sở tính phí càng trở nên cần thiết.
Người ít đi cao tốc phản ứng vì phải trả tiền cả khi không sử dụng
Phản ứng của người dùng không chỉ đến từ số tiền 6.600 đồng, mà còn từ cảm giác phải trả thêm cho một dịch vụ mà họ cho rằng mình gần như buộc phải sử dụng.
Anh Vinh, một chủ xe ở TP.HCM cho biết có khi 4-5 tháng mới đi cao tốc một lần nhưng vẫn lo khoản phí bị trừ hằng tháng. Đây là điều không hợp lý.
Trong khi đó, anh Minh Hà, một tài xế thường xuyên chạy trên cao tốc, đặt vấn đề rằng thu phí không dừng giúp doanh nghiệp BOT giảm chi phí nhân lực. Vậy đơn vị cung cấp dịch vụ ETC có thể tính phí với doanh nghiệp vận hành trạm theo tỷ lệ doanh thu, thay vì thu trực tiếp từ chủ xe hay không.
“Doanh nghiệp cần chỉ ra phần chi phí cố định, phần chi phí phát sinh theo giao dịch cũng như cách phân bổ giữa các nhóm khách hàng. Nếu một người đi cao tốc hằng ngày và một người vài ba tháng, thậm chí bốn năm tháng mới sử dụng dịch vụ một lần đều trả cùng mức phí, doanh nghiệp cần giải thích lợi ích và cơ sở của cách tính đó”, anh Hà nhấn mạnh
Cần xem xét mức phí và cách thu
Luật sư Nguyễn Văn Được, Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng việc thu phí quản lý tài khoản ETC là cần thiết, nhưng vấn đề cần xem xét là mức phí bao nhiêu và cách thức thu như thế nào cho hợp lý.
Theo ông Được, nếu đây là phí quản lý tài khoản phục vụ thanh toán tự động thì có thể xem xét tương tự phí duy trì tài khoản ngân hàng. Việc quản lý tài khoản và duy trì dịch vụ có thể phát sinh chi phí ngay cả khi khách hàng không thực hiện giao dịch trong một khoảng thời gian.
Ông cũng cho rằng việc pháp luật yêu cầu sử dụng một dịch vụ và việc thu phí đối với dịch vụ đó là hai vấn đề khác nhau. Khi sử dụng phần mềm, tài nguyên hoặc công cụ do đơn vị khác cung cấp, người dùng có thể phải trả phí; điều cần quan tâm là mức thu có hợp lý hay không.
Quan điểm này giúp nhìn nhận vấn đề ở cả hai phía. Doanh nghiệp không nhất thiết phải cung cấp miễn phí mọi dịch vụ thanh toán, nhưng cũng không thể chỉ viện dẫn chi phí vận hành để mặc nhiên xác lập mức thu.
Một câu hỏi khác là liệu khoản phí có thực sự cần được thu theo tháng hay có thể chuyển sang cách tính khác phù hợp hơn với mức độ sử dụng. Đây cũng là hướng mà Bộ Xây dựng đề nghị các doanh nghiệp nghiên cứu sau khi rà soát.
Đã có lựa chọn thanh toán, nhưng cần so sánh rõ ràng
Theo kết quả rà soát được Bộ Xây dựng công bố, hệ thống VETC hỗ trợ 5 phương tiện thanh toán, gồm ví điện tử VETC, ví trả sau TPBank, ví trả sau BIDV và thẻ tín dụng của hai ngân hàng này. Hệ thống VDTC (ePass) hỗ trợ 11 phương tiện thanh toán, gồm MoMo, Viettel Money, 8 ngân hàng và cổng thanh toán FPT Pay.
Tại thời điểm rà soát, ví VETC, Viettel Money và hình thức trích nợ tự động của Vietcombank được ghi nhận miễn phí; một số phương thức khác áp dụng phí cố định hoặc tính phí theo giá trị giao dịch.
Điều này có nghĩa, việc một đơn vị cung cấp ví điện tử áp dụng phí dịch vụ không đồng nghĩa người dân phải trả phí để duy trì tài khoản giao thông. Chủ phương tiện có thể hủy liên kết với phương tiện thanh toán hiện tại, chuyển sang lựa chọn khác phù hợp hơn. Việc thay đổi này không làm chấm dứt hay ảnh hưởng đến việc duy trì tài khoản giao thông.
Nói một cách dễ hiểu, người dân không hoàn toàn chỉ có một lựa chọn. Song, các phương thức thanh toán có chính sách phí khác nhau, nên việc có nhiều phương án trên danh sách chưa đủ để bảo đảm người dùng dễ dàng lựa chọn phương án phù hợp.
Bộ Xây dựng cũng nhìn nhận cách thông tin, giải thích trước đó chưa làm rõ đầy đủ bản chất khoản phí và quyền lựa chọn của khách hàng. Khi người dân đang chuyển đổi từ tài khoản thu phí sang tài khoản giao thông, việc đồng thời thông báo thu thêm phí ví điện tử dễ khiến họ hiểu rằng đây là khoản tiền bắt buộc để duy trì dịch vụ.
Để tránh hiểu lầm, doanh nghiệp cần công khai bảng so sánh giữa các phương thức thanh toán, gồm mức phí, cách tính, điều kiện áp dụng cũng như các trường hợp được miễn phí. Người dùng cũng cần được hướng dẫn rõ việc thay đổi phương tiện thanh toán không làm chấm dứt tài khoản giao thông.
Về phía cơ quan quản lý, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu các phương án như thu phí theo lượt giao dịch, tính theo tỷ lệ giá trị giao dịch hoặc miễn phí với phương tiện ít sử dụng.
Chẳng hạn, nếu thu theo lượt, doanh nghiệp cần công khai mức phí cho mỗi giao dịch và tổng chi phí dự kiến theo tần suất sử dụng. Nếu thu theo tỷ lệ giá trị giao dịch, cần giải thích vì sao giá trị giao dịch tăng thì phí cũng tăng, trong khi chi phí xử lý một giao dịch không nhất thiết tăng tương ứng.
Một phương án khác là miễn phí trong tháng không phát sinh giao dịch, hoặc áp dụng mức phí thấp hơn cho nhóm sử dụng ít. Cách làm này có thể giải quyết phần nào băn khoăn của những người hiếm khi đi cao tốc, đồng thời vẫn để doanh nghiệp có nguồn thu từ nhóm khách hàng sử dụng thường xuyên.
Dù chọn phương án nào, điều quan trọng là phải công khai cơ sở tính phí, thông báo trước khi áp dụng, bảo đảm người dùng có thời gian chuyển đổi nếu không đồng ý với mức thu mới.
Xét cho cùng, doanh nghiệp có quyền tính toán chi phí để duy trì dịch vụ; người dân có quyền biết mình trả tiền cho điều gì và có phương án nào khác hay không.
Khi những câu hỏi đó được trả lời bằng dữ liệu rõ ràng, tranh luận về khoản phí mới có thể chuyển từ phản ứng cảm tính sang một cuộc trao đổi thực chất hơn về chi phí và chất lượng dịch vụ.
