Elon Musk và Jensen Huang khác quan điểm về hạ tầng AI, Trung Quốc có vượt bão bong bóng?

Khi nỗi lo bong bóng AI ngày càng gia tăng, Elon Musk (Giám đốc điều hành SpaceX) và Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) đã đưa ra những nhận định trái ngược về khả năng tồn tại của các nhà cung cấp hạ tầng điện toán đám mây chuyên phục vụ AI (neocloud) đang gánh những khoản nợ ngày càng lớn.

Trong khi Elon Musk cảnh báo về nguy cơ sụp đổ và làn sóng hợp nhất sắp xảy ra với hơn 200 doanh nghiệp chuyên cho thuê năng lực tính toán AI bằng bộ xử lý đồ họa (GPU), hay còn gọi là neocloud, Jensen Huang vẫn giữ thái độ lạc quan. Giám đốc điều hành Nvidia khẳng định rằng nhu cầu thị trường mạnh mẽ sẽ khơi thông nguồn vốn cần thiết để duy trì hoạt động cho lĩnh vực này.

Sự bất đồng này cho thấy áp lực thiếu hụt thanh khoản ngày càng lớn với các nhà cung cấp hạ tầng AI trên toàn cầu, gồm cả Trung Quốc.

Các tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp chuyên phát triển trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc đang cam kết đầu tư hàng chục tỉ USD để xây dựng năng lực tính toán, ngay cả khi các lộ trình tạo ra lợi nhuận vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Hôm 26/10, Elon Musk viết trên mạng xã hội X rằng: “Trong vài tuần qua, thị trường nợ gần như đã hoàn toàn ngừng cấp vốn cho những công ty không có nguồn doanh thu đáng kể độc lập với các trung tâm dữ liệu AI. Điều đó có nghĩa hơn 200 neocloud sẽ chứng kiến làn sóng đào thải khốc liệt, trong đó nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể chết yểu và thị trường trải qua quá trình hợp nhất. Một số công ty sẽ trụ lại, nhưng không nhiều”.

Sau đó, Elon Musk nói SpaceX sẽ không mua lại bất kỳ neocloud nào, gọi việc này là “vô nghĩa”.

Jensen Huang đưa ra đánh giá hoàn toàn trái ngược vài ngày trước đó. Trả lời kênh CNBC tại hội nghị Nvidia GTC Berlin hôm 22/10, Giám đốc điều hành Nvidia mô tả nhu cầu với dịch vụ neocloud là “cao chưa từng thấy”. Dù thừa nhận ngành này đang đối mặt với tình trạng thiếu vốn trong ngắn hạn, Jensen Huang bác bỏ lo ngại rằng khó khăn sẽ lan rộng và khẳng định: “Vấn đề đó sẽ được giải quyết”.

Tháng 8/2026, Nvidia công bố hợp tác với 6 tổ chức tài chính lớn gồm Apollo Global Management, Blackstone, BlackRock, Brookfield Asset Management, Goldman Sachs và KKR nhằm thành lập các nền tảng huy động vốn độc lập, hướng tới thu hút hơn 500 tỉ USD vốn từ bên thứ ba để phát triển hạ tầng AI trong dài hạn. Theo Nvidia, các tổ chức tài chính sẽ trực tiếp thẩm định và cung cấp nguồn vốn cho những dự án đủ điều kiện.

Trong khuôn khổ kế hoạch này, Nvidia cho biết có thể bảo đảm một phần giá trị còn lại của GPU dùng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay, với mức hỗ trợ tối đa dự kiến lên tới 125 tỉ USD, tương đương 25% quy mô các giao dịch tiềm năng. Nói cách khác, Nvidia cam kết hỗ trợ tài chính nếu giá trị thiết bị khi thu hồi hoặc bán lại không đạt mức kì vọng theo thỏa thuận.

Bên cạnh đó, Nvidia còn góp vốn với tư cách đối tác hữu hạn vào các quỹ đầu tư tư nhân.

Dòng tiền là bài toán sống còn của các neocloud

Các neocloud đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt dòng tiền nghiêm trọng. Họ buộc phải chi hàng tỉ USD để mua các bộ xử lý cao cấp và xây dựng không gian trung tâm dữ liệu từ nhiều tháng hoặc nhiều năm trước khi có thể bắt đầu thu phí cho thuê. Sự chậm trễ trong quá trình xây dựng có thể khiến nguồn thu bị trì hoãn lâu hơn, trong khi chi phí lãi vay vẫn tăng lên.

Áp lực này đã thể hiện rõ ở những doanh nghiệp dẫn đầu thị trường. Công ty nghiên cứu Bernstein Research ước tính trong tuần này rằng CoreWeave, neocloud hàng đầu tại Mỹ, cần huy động thêm từ 18 tỉ đến 42 tỉ USD để thực hiện các hợp đồng đã kí có tổng giá trị khoảng 129 tỉ USD. Bernstein Research cảnh báo về chi phí huy động vốn CoreWeave ngày càng tăng trong bối cảnh công ty chuyển sang các hợp đồng thuê có thời hạn ngắn hơn.

Doanh thu quý II của CoreWeave tăng hơn gấp đôi so với cùng kì năm trước, lên 2,6 tỉ USD. Tuy nhiên, chi phí lãi vay ròng cũng tăng vọt, từ 267 triệu USD lên 640 triệu USD trong cùng kì.

Tháng 8, CoreWeave tiết lộ rằng một khoản vay có thời hạn khoảng 5 năm lại được bảo đảm bằng các hợp đồng khách hàng với thời hạn trung bình chỉ 3 năm. Công ty cho biết các hợp đồng ngắn hạn thường có mức giá cao hơn. Tuy nhiên, sự chênh lệch về thời hạn này khiến bên cho vay đối mặt với rủi ro doanh thu không chắc chắn sau khi những hợp đồng ban đầu hết hiệu lực.

Chi phí vay cao hơn hoặc giá cho thuê năng lực tính toán giảm có thể tiếp tục gây sức ép lên lợi nhuận và khả năng trả nợ của CoreWeave, ngay cả khi nhu cầu tổng thể về năng lực tính toán vẫn tiếp tục tăng trưởng.

Một số neocloud vẫn có thể tiếp cận các khoản vay, nhưng điều kiện tín dụng đang ngày càng phân hóa tùy theo mức độ uy tín và khả năng tài chính của bên vay.

Ngày 22/10, Nebius công bố khoản vay có bảo đảm trị giá 3,5 tỉ USD từ Citibank, với thời hạn 364 ngày. Nebius cho biết có thể tiếp tục huy động vốn dài hạn dựa trên các cam kết hợp đồng với khách hàng có xếp hạng tín nhiệm đạt mức đầu tư trở lên, tổng giá trị hơn 40 tỉ USD.

Tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley viết trong báo cáo hôm 25/10: “Nguồn vốn vẫn sẽ có, nhưng các điều kiện đi kèm sẽ ngày càng khác biệt tùy thuộc vào từng đối tượng vay”.

Các tập đoàn điện toán đám mây quy mô lớn (hyperscaler) của Mỹ như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta, cùng những gã khổng lồ Internet Trung Quốc, có lợi thế nhờ dòng tiền từ hoạt động kinh doanh hiện hữu. Nguồn tiền này giúp họ chống chịu trước biến động của thị trường vốn tốt hơn các doanh nghiệp chỉ tập trung vận hành trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, ngay cả những tập đoàn kinh doanh đa ngành cũng phải đối mặt với nhu cầu vốn rất lớn. Theo báo cáo tài chính, Alibaba, Tencent và Baidu đã chi tổng cộng 131,9 tỉ nhân dân tệ (19,8 tỉ USD) cho đầu tư tài sản cố định trong quý II, khiến cả ba đều ghi nhận dòng tiền tự do âm.

Tencent tạo ra 52,7 tỉ nhân dân tệ dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trong quý II. Công ty cho biết dòng tiền tự do lẽ ra vẫn dương ở mức 37,6 tỉ nhân dân tệ nếu không phải trả trước những khoản lớn để bảo đảm năng lực tính toán.

Trung Quốc có một số lợi thế, nhưng vẫn đối mặt rủi ro bong bóng AI

Các nhà phát triển cơ sở hạ tầng tại Trung Quốc có một số lợi thế vận hành so với đối thủ tại Mỹ, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến kết nối nguồn điện và xin cấp phép theo quy định.

Theo công ty nghiên cứu SemiAnalysis, một trung tâm dữ liệu công suất 100 megawatt tại Trung Quốc có thể được hoàn thành trong khoảng 12 tháng. Điều này giúp rút ngắn thời gian doanh nghiệp phải chi tiền trước khi bắt đầu có doanh thu từ dịch vụ cho thuê năng lực tính toán. Dù vậy, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip AI tiên tiến của Mỹ vẫn tạo ra những nút thắt riêng về nguồn cung thiết bị.

Chelsey Tam, nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại hãng nghiên cứu đầu tư Morningstar, cảnh báo mức định giá của các doanh nghiệp điện toán và trung tâm dữ liệu Trung Quốc có thể giảm theo xu hướng chung trên thị trường toàn cầu. Theo bà, chi phí đầu tư cao trong toàn ngành có khả năng sẽ tiếp tục kéo dài đến năm 2028 trước khi doanh thu bắt kịp.

Charlie Chai, Phó giám đốc nghiên cứu tại công ty tư vấn đầu tư 86Research, nhận định các doanh nghiệp AI Trung Quốc đang được hưởng điều kiện huy động vốn tương đối ổn định. Đây là lợi thế so với các neocloud phương Tây, vốn chịu ảnh hưởng từ những biến động của lợi suất trái phiếu.

Tuy nhiên, ông cho rằng rủi ro lớn hơn với ngành AI Trung Quốc nằm ở việc các doanh nghiệp và người tiêu dùng trong nước rất chú trọng chi phí và biên lợi nhuận. Điều này làm dấy lên nghi ngờ liệu khoản tiền người dùng cuối sẵn sàng trả để sử dụng các mô hình AI, thường tính dựa trên lượng dữ liệu đầu vào và đầu ra được xử lý, có đủ lớn để bù đắp những khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng hay không.

Dù vậy, Charlie Chai dự đoán chu kì đầu tư AI trên toàn cầu sẽ kết thúc bằng một cuộc hạ cánh mềm, thay vì sụp đổ đột ngột.

“Những hạn chế đặc biệt lớn với việc mở rộng công suất trên toàn chuỗi cung ứng AI có thể kiềm chế tình trạng đầu tư quá mức. Điều này khiến đợt bùng nổ hiện nay khác với những bong bóng đầu cơ trước đây”, ông nhận xét.

Charlie Chai nói thêm rằng còn quá sớm để kết luận Trung Quốc cũng đang đối mặt với nguy cơ bong bóng AI, bởi những căng thẳng địa chính trị còn làm trầm trọng thêm các hạn chế vốn có về năng lực sản xuất chip.

"Chỉ khi nhìn lại, chúng ta mới thấy rõ đó có phải là bong bóng hay không", ông Charlie Chai nhấn mạnh, nhắc lại nhận định thường được gắn với Alan Greenspan - cựu chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Sơn Vân