Hơn 2,5 triệu mã số thuế ‘treo’, chi phí đóng cửa doanh nghiệp có thể lên tới 55 triệu đồng

Theo Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước có 2.518.440 người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06. Trong đó, 643.383 trường hợp ở trạng thái 03, tức ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; 1.875.057 trường hợp ở trạng thái 06, tức không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Đáng chú ý, có 529.041 người nộp thuế đã không hoạt động từ năm 2015 trở về trước, tương đương khoảng 21% tổng số trường hợp thuộc hai trạng thái nói trên. Đây là nhóm tồn tại kéo dài nhiều năm, gây khó khăn cho công tác quản lý thuế, cập nhật dữ liệu doanh nghiệp và xử lý các nghĩa vụ liên quan.

Chi phí đóng cửa doanh nghiệp có thể lên tới 55 triệu đồng

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng không hoàn tất thủ tục giải thể là các nghĩa vụ kê khai, tiền phạt và chi phí tuân thủ tích lũy qua nhiều năm.

Trong hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, Bộ Tài chính đưa ra ví dụ một doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh 10 năm, không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo quy định hiện hành, để hoàn tất thủ tục giải thể và chấm dứt hiệu lực mã số thuế, doanh nghiệp này phải bổ sung tối thiểu 40 hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng theo quý và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Các hồ sơ đều có chỉ tiêu kê khai bằng 0.

Ngoài việc hoàn thiện hồ sơ, doanh nghiệp còn phải xử lý tổng số tiền khoảng 55 triệu đồng, gồm 23 triệu đồng tiền phạt do chậm nộp hồ sơ khai thuế, 20 triệu đồng lệ phí môn bài và 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài.

Trong đó, khoản lệ phí môn bài được tính theo mức 2 triệu đồng/năm trong 10 năm. Tiền chậm nộp được tính theo mức 0,03%/ngày.

Bộ Tài chính cho rằng, với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu, không còn bộ máy kế toán, sổ sách, chứng từ hoặc không thể liên hệ với người đại diện, việc yêu cầu bổ sung hàng chục hồ sơ khai thuế và thanh toán các khoản tiền tích lũy là gánh nặng lớn.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã không còn hoạt động kinh doanh, không có doanh thu và cũng không có khả năng tài chính để thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ này. Vì vậy, thay vì quay lại hoàn tất thủ tục giải thể, một số doanh nghiệp tiếp tục để mã số thuế tồn tại trong hệ thống quản lý.

Đáng chú ý, lệ phí môn bài đã chấm dứt thu, nộp từ ngày 1/1/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Tuy nhiên, các khoản lệ phí phát sinh từ năm 2025 trở về trước vẫn được cơ quan thuế theo dõi, xử lý theo quy định.

Tình trạng này khiến số lượng người nộp thuế thuộc trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục tồn đọng, trong khi việc xử lý từng trường hợp đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực.

Đề xuất giảm 30-70% tiền phạt, miễn hồ sơ khai thuế trong thời gian ngừng hoạt động

Để tháo gỡ những vướng mắc trên, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng chính sách đặc thù về hồ sơ khai thuế đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06.

Theo đó, người nộp thuế được cơ quan thuế xác định thuộc hai trạng thái này sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với những kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan thuế.

Chính sách cũng được đề xuất áp dụng đối với người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong thời gian bị cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã, giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động hoặc văn bản tương đương.

Đối với nghĩa vụ liên quan đến hóa đơn, người nộp thuế cũng được đề xuất không phải lập, gửi thông báo, báo cáo về hóa đơn đối với thời kỳ trước khi Nghị định 123/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành khi quay lại thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Tuy nhiên, để được áp dụng chính sách, người nộp thuế phải cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế. Nội dung cam kết phải xác định cụ thể thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và những kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế, được thể hiện trong hồ sơ khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất giảm mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế của người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06.

Cụ thể, nếu hoàn thành việc nộp các hồ sơ khai thuế còn thiếu từ ngày Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, người nộp thuế chỉ phải chịu mức phạt bằng 30% mức phạt theo quy định hiện hành.

Trường hợp nộp hồ sơ từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt bằng 50%. Nếu nộp từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028, mức phạt bằng 70%.

Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, dự thảo đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, số tiền phạt dự kiến giảm tương ứng với ba giai đoạn trên lần lượt khoảng 12.670 tỉ đồng, 9.100 tỉ đồng và 5.600 tỉ đồng.

Các chính sách này không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế và sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Dự thảo cũng đề xuất trường hợp người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hoặc khôi phục mã số thuế trước ngày Nghị quyết có hiệu lực nhưng cơ quan thuế chưa ban hành thông báo hoàn tất thì được xem xét áp dụng chính sách đặc thù, trừ trường hợp đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Đối với hồ sơ khai thuế đã được tiếp nhận nhưng đang trong quá trình giải quyết, chưa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, người nộp thuế cũng được đề xuất áp dụng mức phạt theo chính sách mới.

Xóa nợ lệ phí môn bài, xử lý tiền chậm nộp có điều kiện

Ngoài việc giảm mức phạt và đơn giản hóa hồ sơ, Bộ Tài chính còn đề xuất xử lý các khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh trước năm 2026.

Theo số liệu đến ngày 31/12/2025, có hơn 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài với tổng số tiền khoảng 1.450 tỉ đồng. Đây là những khoản nợ đã được hạch toán, theo dõi trên hệ thống quản lý thuế.

Bộ Tài chính đề xuất xóa các khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 đã được hạch toán, theo dõi trên hệ thống, đồng thời xóa tiền chậm nộp tương ứng.

Đối với nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa kê khai, chưa được hạch toán, người nộp thuế cũng được đề xuất không phải thực hiện khai, nộp theo quy định chuyển tiếp.

Theo cơ quan soạn thảo, phương án này sẽ làm giảm khoảng 1.450 tỉ đồng nợ gốc lệ phí môn bài đang được theo dõi.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cho biết hiện có gần 2 triệu người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 chưa được hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động. Nếu toàn bộ số trường hợp này quay lại thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, số lệ phí môn bài có thể phát sinh ước tính khoảng 15.000 tỉ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhấn mạnh đây chỉ là con số giả định, không phải khoản nợ đã được ghi nhận hoặc số tiền chắc chắn có thể thu hồi.

Đối với tiền chậm nộp, dự thảo đề xuất xóa có điều kiện cho người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06. Điều kiện là người nộp thuế phải thanh toán đầy đủ khoản nợ thuế gốc còn phải nộp, đồng thời hoàn tất thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, việc xử lý tiền chậm nộp đối với hai nhóm này có thể làm giảm khoảng 9.715 tỉ đồng nợ đang được theo dõi. Đây chủ yếu là những khoản nợ khó thu do người nộp thuế đã ngừng hoạt động, không thể liên hệ, không còn tài sản hoặc nguồn thu.

Vì vậy, việc giảm số nợ đang theo dõi không đồng nghĩa ngân sách nhà nước mất đi khoản thu tương ứng. Cơ quan soạn thảo kỳ vọng chính sách sẽ khuyến khích người nộp thuế quay lại thanh toán nợ gốc, chuyển một phần nợ khó thu thành khoản thu thực tế và giảm chi phí quản lý nợ.

Doanh nghiệp ngừng hoạt động từ 10 năm được xem xét đóng mã số thuế

Một đề xuất khác nhằm xử lý số lượng lớn doanh nghiệp tồn đọng là cho phép chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với những trường hợp đã ngừng hoạt động kéo dài.

Theo đó, người nộp thuế đã ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, hoặc đã được cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ đủ 10 năm trở lên tính đến ngày Nghị quyết có hiệu lực, được xem xét chấm dứt hiệu lực mã số thuế nếu không còn nợ thuế và không thuộc diện thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.

Quy trình dự kiến là cơ quan thuế công khai thông tin về việc chấm dứt hiệu lực mã số thuế trên trang thông tin điện tử trong thời hạn 30 ngày. Nếu không có ý kiến phản đối hoặc đề nghị khôi phục, cơ quan thuế sẽ thực hiện chấm dứt hiệu lực mã số thuế và chuyển thông tin cho cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý theo thẩm quyền.

Với những trường hợp cá nhân bị mạo danh, sử dụng thông tin để đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh nhưng sau đó bỏ địa chỉ, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế bảo vệ.

Cụ thể, nếu cá nhân đã có đơn đề nghị cơ quan công an xử lý và cơ quan công an có văn bản tiếp nhận giải quyết, cơ quan thuế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với trường hợp này.

Trường hợp sau khi áp dụng chính sách mà phát hiện người nộp thuế thực tế có phát sinh nghĩa vụ thuế, cơ quan thuế sẽ khôi phục trạng thái mã số thuế, truy thu thuế, tiền chậm nộp và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống- Kỳ cuối: Xử lý ngay trường hợp bị mạo danh, sửa quy định để bảo vệ quyền lợi nạn nhân

Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống-Kỳ 3: Lỗ hổng khiến dữ liệu cá nhân bị đánh cắp, ‘xẻ thịt’

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng cơ chế đặc thù còn nhằm đáp ứng các khuyến nghị của Diễn đàn Toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF). Cơ quan này từng lưu ý tình trạng pháp nhân không hoạt động nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến tính chính xác, cập nhật và khả năng tiếp cận thông tin về quyền sở hữu, hồ sơ kế toán.

Việc xử lý các trường hợp không hoạt động kéo dài, cập nhật dữ liệu và bảo đảm thông tin pháp nhân được lưu giữ là một trong những yêu cầu được đặt ra trong quá trình hoàn thiện cơ chế quản lý.

Bộ Tài chính cho biết cần sớm giải quyết các khuyến nghị liên quan đến người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06, phục vụ kỳ đánh giá chuyên sâu dự kiến vào quý 2/2028 của Diễn đàn Toàn cầu.

Các chính sách trên hiện là đề xuất trong dự thảo Nghị quyết đang được lấy ý kiến.

N.Tuyết - M.Đình