Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống- Kỳ cuối: Xử lý ngay trường hợp bị mạo danh, sửa quy định để bảo vệ quyền lợi nạn nhân

Đằng sau những trường hợp bất ngờ đứng tên doanh nghiệp là một câu hỏi cần lời giải từ hệ thống quản lý: làm thế nào để ngăn việc sử dụng trái phép thông tin cá nhân, đồng thời giúp người bị mạo danh sớm được xác minh và bảo vệ quyền lợi?

Phản hồi của Bộ Tài chính và ngành thuế cho thấy các cơ quan đang rà soát hồ sơ, phối hợp xác minh và nghiên cứu những giải pháp tăng cường kiểm soát danh tính.

Rà soát hồ sơ, nghiên cứu sửa đổi quy định

Bà Trịnh Thị Hương, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), lý giải việc đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường, trong đó có đăng ký thành lập doanh nghiệp theo cơ chế tự kê khai, tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, nhằm tạo thuận lợi cho người dân khởi nghiệp và hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, cơ chế thông thoáng cũng có thể bị một số đối tượng lợi dụng để sử dụng trái phép thông tin cá nhân của người khác.

Bên cạnh đó, công nghệ phát triển nhanh và tình trạng lộ, lọt thông tin cá nhân đặt ra nhiều khó khăn cho việc xác minh, xử lý các trường hợp sử dụng trái phép thông tin để đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Theo bà Hương, Trung tâm Thông tin doanh nghiệp thuộc Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đã tiếp nhận thông tin các trường hợp mạo danh do cơ quan thuế cung cấp, đồng thời phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh tại các tỉnh, thành phố và cơ quan thuế để rà soát, xác minh hồ sơ.

Về giải pháp lâu dài, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu áp dụng công nghệ nhằm tăng cường kiểm soát, xác thực thông tin; đồng thời nghiên cứu, đề xuất bổ sung các nội dung ngăn chặn mạo danh vào dự thảo sửa đổi Luật Doanh nghiệp.

Đại diện Bộ Tài chính cũng cho biết theo khoản 3 Điều 68 Nghị định 168 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp, Sở Tài chính các địa phương là đầu mối tiếp nhận phản ánh của người dân về việc bị giả mạo thông tin để đăng ký doanh nghiệp.

Sau khi tiếp nhận, Sở Tài chính phối hợp với cơ quan giám định hoặc cơ quan công an xác minh trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị.

“

Cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu áp dụng công nghệ nhằm tăng cường kiểm soát, xác thực thông tin; đồng thời nghiên cứu, đề xuất bổ sung các nội dung ngăn chặn mạo danh vào dự thảo sửa đổi Luật Doanh nghiệp.

Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống -Kỳ 4 Đừng để người bị hại phải chờ đợi mỏi mòn, gánh hậu quả nặng nề

Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống -Kỳ 5: Bịt kín lỗ hổng khiến dữ liệu cá nhân bị lợi dụng bằng cách nào?

Nói thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Trung, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân (Bộ Tài chính), cho biết khi cơ quan đăng ký kinh doanh nhận được xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc bị giả mạo, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thực hiện thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định và chuyển thông tin xác nhận sang cơ quan thuế để thực hiện các thủ tục liên quan.

Trong khi đó, bà Hương cho biết cơ quan đăng ký kinh doanh đang phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền xác minh để kết luận có hay không hành vi mạo danh. Khi có kết luận và đáp ứng điều kiện theo quy định, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thực hiện các bước xử lý, trong đó có việc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Bà cũng cho biết cơ quan quản lý đang nghiên cứu sửa đổi Luật Doanh nghiệp nhằm hạn chế tình trạng sử dụng trái phép thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp.

Ngành thuế tăng rà soát và hướng dẫn người dân

Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), trước đây, việc đăng ký doanh nghiệp qua mạng được thực hiện theo hướng tạo thuận lợi, người đăng ký không phải đến trực tiếp và chưa yêu cầu xác thực sinh trắc học ngay từ đầu.

Khi kết hợp với tình trạng thông tin cá nhân bị lộ, lọt, cơ chế này có thể bị lợi dụng để đăng ký đứng tên doanh nghiệp hoặc kê khai thu nhập, tiền lương, tiền công không đúng thực tế, làm phát sinh nghĩa vụ thuế.

Vì vậy, Cục Thuế cho biết đã bổ sung trên ứng dụng eTax Mobile chức năng để cá nhân chủ động tra cứu danh sách doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình đang được ghi nhận là chủ sở hữu, chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật. Người dân có thể gửi phản ánh khi phát hiện thông tin có dấu hiệu bị sử dụng trái phép hoặc vai trò của mình tại doanh nghiệp không còn phù hợp với thực tế.

Trên cơ sở phản ánh, cơ quan thuế rà soát thông tin thuộc phạm vi quản lý, cung cấp cho người dân thông tin về tình trạng hoạt động và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh có liên quan; hướng dẫn người dân liên hệ cơ quan đăng ký kinh doanh và công an để xác minh, xử lý theo thẩm quyền. Cơ quan thuế cũng trao đổi thông tin với các cơ quan liên quan khi cần thiết.

“Khi xác định một cá nhân bị mạo danh, cơ quan thuế địa phương được yêu cầu rà soát hồ sơ, thông tin và nghĩa vụ thuế phát sinh trên hệ thống, phân biệt nghĩa vụ thực tế của người bị mạo danh với nghĩa vụ phát sinh từ hành vi sử dụng trái phép thông tin cá nhân”, đại diện Cục Thuế khẳng định.

“

Ngành thuế cho biết đang phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh và Bộ Công an để tăng cường xác thực danh tính

Đối với trường hợp thông tin cá nhân bị sử dụng để kê khai thu nhập trong khi thực tế không phát sinh trả thu nhập, Cục Thuế hướng dẫn người dân gửi phản ánh trực tuyến trên eTax Mobile, tại chức năng “Tra cứu thông tin quyết toán”, mục “Hỗ trợ quyết toán thuế TNCN”.

Cơ quan thuế sẽ kiểm tra, xác minh, hướng dẫn xử lý theo quy định và cập nhật kết quả để người nộp thuế theo dõi. Nếu phản ánh chính xác, cơ quan thuế đề nghị tổ chức liên quan kê khai, điều chỉnh lại thông tin thu nhập cho phù hợp thực tế.

Với trường hợp thông tin bị sử dụng để thành lập doanh nghiệp rồi doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế hướng dẫn người dân trình báo cơ quan đăng ký kinh doanh và công an để xác minh, điều tra. Tùy tính chất vụ việc, cơ quan thuế phối hợp với các đơn vị liên quan để xử lý thông tin và nghĩa vụ thuế trên cơ sở kết luận của cơ quan có thẩm quyền cùng tài liệu người dân cung cấp.

Ngành thuế cũng cho biết đang phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh và Bộ Công an để tăng cường xác thực danh tính. Cơ quan thuế đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử để xác thực số định danh cá nhân, thông tin sinh trắc học, qua đó nâng cao độ chính xác của thông tin người nộp thuế.

Cục Thuế đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, công an và các cơ quan liên quan; tăng cường xác thực bằng dữ liệu định danh, sinh trắc học, nhất là với người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh và cá nhân liên quan đến đăng ký, sử dụng hóa đơn điện tử.

Đồng thời, cần hoàn thiện quy trình phối hợp xử lý trường hợp có dấu hiệu mạo danh, kịp thời điều chỉnh dữ liệu khi xác định người dân là nạn nhân, xử lý tổ chức, cá nhân thực hiện hoặc tiếp tay cho hành vi vi phạm và tăng cường bảo mật, phân quyền truy cập dữ liệu.

Khoảng 4.000 phản ánh đang được phối hợp xử lý

Theo Cục Thuế, trong chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”, thông qua đường dây nóng và eTax Mobile, ngành thuế đã ghi nhận khoảng 4.000 phản ánh về việc thông tin cá nhân bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp. Thông tin các trường hợp này đã được chuyển sang cơ quan đăng ký kinh doanh để phối hợp xử lý.

Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và cơ quan đăng ký kinh doanh đang phối hợp rà soát, đồng thời làm việc với cơ quan có thẩm quyền để xác minh từng trường hợp. Cơ quan chức năng nhấn mạnh cần có kết luận xác minh trước khi thực hiện các bước xử lý theo quy định.

“

Ngành thuế đang hoàn thiện quy trình phối hợp xử lý trường hợp có dấu hiệu mạo danh, kịp thời điều chỉnh dữ liệu khi xác định người dân là nạn nhân

Bất ngờ thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống - Kỳ 1: Nghỉ làm thuê, đột ngột thành… ông chủ công ty

Bất ngờ biến thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống Kỳ 2: Gánh nhiều hệ luỵ từ… trên trời rơi xuống

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã yêu cầu xử lý kịp thời các trường hợp bị mạo danh. Ông cho biết nếu người bị mạo danh đã gửi thông tin đến cơ quan chức năng nhưng quá 6 tháng chưa được xử lý, có thể gửi thông tin để Bộ Tài chính vào cuộc.

“Nếu để kéo dài, sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của những người bị mạo danh. Chúng tôi cho rằng đây là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và cần phối hợp giải quyết kịp thời”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.

Người bị mạo danh cần làm gì?

Cơ quan thuế khuyến nghị người dân khi phát hiện mình có dấu hiệu bị mạo danh cần kịp thời thông báo cho cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh, cung cấp tài liệu chứng minh mình không thực hiện hoạt động hoặc giao dịch liên quan. Nếu vụ việc có dấu hiệu sử dụng giấy tờ giả, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân để vi phạm pháp luật, người dân cần trình báo cơ quan công an.

Luật sư Võ Mộng Thu khuyến nghị người dân lưu giữ chứng cứ ngay khi phát hiện bất thường. Có thể chụp lại thông tin doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ, chức danh được ghi nhận trên hệ thống; gửi văn bản đề nghị kiểm tra hồ sơ đến Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính nơi doanh nghiệp đặt trụ sở; đồng thời thông báo cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

Người dân nên trình báo công an nếu có dấu hiệu giả mạo chữ ký, giấy tờ hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân. Trong quá trình xác minh, cần giữ lại giấy tiếp nhận, văn bản phản hồi và kết quả làm việc; cung cấp tài liệu cho thấy mình không ký hồ sơ, không ủy quyền, không góp vốn và không tham gia điều hành doanh nghiệp. Nếu cần thiết, có thể đề nghị xác minh dữ liệu giao dịch điện tử hoặc giám định tài liệu.

Thuế TP.HCM cho biết cơ quan thuế sẽ ghi nhận, theo dõi riêng các trường hợp phản ánh bị mạo danh để rà soát thông tin đăng ký thuế, tình trạng mã số thuế, hóa đơn, nghĩa vụ thuế và lịch sử giao dịch của doanh nghiệp liên quan. Cơ quan này khẳng định người bị mạo danh không mặc nhiên phải gánh các nghĩa vụ phát sinh từ doanh nghiệp được xác định có hồ sơ giả mạo.

Theo Thuế TP.HCM, khi cơ quan có thẩm quyền kết luận hồ sơ giả mạo và cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy xác nhận thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, cơ quan thuế sẽ rà soát, xử lý dữ liệu hóa đơn, nợ thuế và các nghĩa vụ tài chính liên quan. Việc bảo vệ người bị mạo danh cần được tách bạch với quá trình xử lý doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm.

Tuy nhiên, cơ quan thuế cũng lưu ý việc cá nhân tự khẳng định mình không thành lập doanh nghiệp hoặc không đăng ký làm người đại diện theo pháp luật, khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền, chưa đủ căn cứ pháp lý để cơ quan thuế xử lý. Vì vậy, người dân cần chủ động gửi phản ánh, cung cấp tài liệu và theo dõi quá trình xác minh.

Những giải pháp được cơ quan chức năng nêu ra cho thấy việc xử lý cần sự phối hợp giữa nhiều đầu mối: cơ quan đăng ký kinh doanh xác minh hồ sơ và thực hiện thủ tục đăng ký; công an xác minh dấu hiệu vi phạm; cơ quan thuế rà soát dữ liệu, nghĩa vụ thuế và điều chỉnh theo kết quả xác minh.

Thách thức là làm sao để các quy trình ấy kết nối hiệu quả, có đầu mối rõ ràng và không khiến người bị hại phải chờ đợi kéo dài.

Đề nghị cấm dùng AI để mạo danh, tạo tin giả, gây chia rẽ

Mạo danh định danh điện tử có thể bị phạt tới 100 triệu đồng