HLV bóng đá dùng AI tạo ảnh gợi dục từ các cầu thủ nữ đối diện án 2 năm tù
Một HLV bóng đá nữ tại Canada đang đối mặt với đề nghị mức án hai năm tù sau khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo hình ảnh các nữ cầu thủ trẻ do mình huấn luyện.
Khi người đáng lẽ phải bảo vệ lại trở thành thủ phạm
Tại phiên điều trần tuyên án diễn ra hôm 30/10 ở thành phố Lethbridge, tỉnh Alberta (Canada), Justin Tillery, 39 tuổi, cúi đầu khi lắng nghe những lời kể về hậu quả mà hành vi của mình gây ra cho các nữ cầu thủ. Tillery từng là HLV một đội bóng đá nữ và đã sử dụng công nghệ AI để tạo ra những hình ảnh mang tính tình dục từ hình ảnh của một số cầu thủ do mình phụ trách.
Một trong ba nạn nhân trình bày tuyên bố tác động tại phiên tòa đã trực tiếp nói với Tillery về cảm giác bị xâm phạm danh tính và nhân phẩm.
“Đó là khuôn mặt tôi, tên tôi. Đó chính là tôi”, cô nói, nhấn mạnh rằng dù những hình ảnh được tạo ra bằng công nghệ, sự nhục nhã và nỗi sợ hãi mà cô phải chịu đựng là có thật.
Nạn nhân kể rằng cô cảm thấy buồn nôn, xấu hổ vì một việc bản thân không hề làm. Điều ám ảnh nhất là mỗi ngày cô đều tự hỏi liệu những hình ảnh đó còn tồn tại trên mạng hay không, liệu có ai đang xem chúng vào thời điểm đó hay không.
“Sự nhục nhã là có thật. Nỗi sợ hãi là có thật. Sự phản bội là có thật. Tôi cảm thấy ghê sợ và xấu hổ về một điều mà mình không hề làm”, cô chia sẻ.
Đằng sau những lời khai này là một nghịch lí đau lòng: người có trách nhiệm hướng dẫn, bảo vệ và tạo môi trường an toàn cho các nữ cầu thủ lại chính là người sử dụng hình ảnh của họ để sản xuất nội dung tình dục. Sự việc không chỉ xâm phạm quyền riêng tư mà còn phá vỡ niềm tin vốn rất quan trọng trong mối quan hệ giữa HLV và vận động viên trẻ.
Tillery bị truy tố vào năm 2025 với các cáo buộc liên quan đến việc sản xuất, phát tán, sở hữu và truy cập nội dung khiêu dâm trẻ em, cùng hành vi truyền tải hình ảnh thân mật khi chưa được sự đồng ý. Sau đó, người này nhận tội đối với các hành vi sản xuất, in ấn hoặc xuất bản nội dung khiêu dâm; sở hữu tài liệu xâm hại và bóc lột tình dục trẻ em; đồng thời truyền tải hình ảnh thân mật mà không có sự đồng thuận.
Theo bản tường trình sự việc được công tố viên đặc biệt Tara Hayes đọc tại tòa, Tillery còn chia sẻ những hình ảnh này với một người bạn lâu năm. Hai người trao đổi những bình luận khiếm nhã về các cô gái. Trong một tin nhắn, Tillery thậm chí viết: “Chắc chắn chúng ta sẽ xuống địa ngục, mang cả đôi ủng tẩm xăng theo”.
Chi tiết này cho thấy hành vi không chỉ là việc một cá nhân vọc vạch công nghệ AI thiếu suy nghĩ. Nó còn phản ánh thái độ coi thường nhân phẩm của các nạn nhân và mức độ nghiêm trọng của việc sử dụng hình ảnh người khác cho mục đích tình dục mà không có sự đồng ý.
Hai năm tù hay cơ hội cải tạo ngoài cộng đồng?
Tại phiên điều trần, công tố viên Tara Hayes đề nghị thẩm phán tuyên phạt Tillery hai năm tù giam, kèm theo ba năm quản chế sau khi chấp hành án. Phía công tố cho rằng tính chất hành vi, hậu quả đối với các nạn nhân và việc hình ảnh bị chia sẻ cho người khác cần được xem xét nghiêm túc khi quyết định hình phạt.
Trong khi đó, luật sư bào chữa Scott Hadford đề nghị tòa cân nhắc một hình thức thi hành án ngay trong cộng đồng thay vì phạt tù. Ông đưa ra những yếu tố có lợi cho thân chủ, bao gồm việc Tillery chưa có tiền án, tiền sự và đã nhận tội.
Một trong những lập luận đáng chú ý của luật sư Hadford là cần phân biệt giữa hành vi sản xuất nội dung khiêu dâm trẻ em bằng AI và việc sử dụng hình ảnh có sự tham gia thực tế của trẻ em.
“Xét cho cùng, vẫn có sự khác biệt giữa việc tạo ra nội dung khiêu dâm trẻ em bằng AI và nội dung được tạo ra từ những hình ảnh, sự việc có thật”, luật sư lập luận.
Đây cũng là một vấn đề pháp lí phức tạp mà nhiều quốc gia đang phải đối mặt khi công nghệ tạo sinh phát triển nhanh hơn các khuôn khổ quản lí truyền thống. Hình ảnh do AI tạo ra có thể không ghi lại một hành vi tình dục thực tế, nhưng vẫn sử dụng khuôn mặt, đặc điểm nhận dạng của một người thật để tạo ra nội dung xâm phạm nghiêm trọng danh dự và quyền riêng tư của họ.
Phiên tòa chưa đưa ra phán quyết cuối cùng. Vụ việc sẽ được đưa trở lại tòa vào ngày 6/11 để lựa chọn thời điểm tuyên án.
Hình ảnh giả nhưng sang chấn tâm lý là thật
Vụ án tại Alberta không phải một trường hợp cá biệt trong bối cảnh công nghệ deepfake ngày càng dễ tiếp cận. Chỉ với một bức ảnh chân dung, người dùng hiện nay có thể tạo ra hình ảnh hoặc video giả mạo mang nội dung tình dục mà không cần kiến thức chuyên môn hay kĩ năng xử lí hình ảnh phức tạp.
Kaitlynn Mendes, giáo sư xã hội học tại Đại học Western, đồng thời là giám đốc học thuật lâm thời của Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục về Bạo lực đối với Phụ nữ và Trẻ em, cho rằng nội dung khiêu dâm deepfake đang trở nên phổ biến hơn nhờ sự đơn giản và mức độ tinh vi của công nghệ hiện nay.
“Bạn không cần bất kỳ kĩ năng nào. Bạn chỉ cần khuôn mặt của một người, tải lên hệ thống và công nghệ có thể tạo ra hình ảnh, thậm chí cả video”, bà Mendes nhận định.
Theo chuyên gia này, các nghiên cứu mới nổi cho thấy dù sản phẩm được tạo ra là giả, những tổn thương tâm lí mà nạn nhân trải qua không hề giả tạo. “Tác động của nó cũng thật như thể hình ảnh đó là thật”, bà nhấn mạnh.
Một trong những nguyên nhân khiến deepfake tình dục gây tổn thương nghiêm trọng là nạn nhân gần như không thể biết ai đang nắm giữ những hình ảnh đó. Những người tiếp cận nội dung cũng có thể không biết chúng được tạo ra bằng AI, khiến thông tin sai lệch tiếp tục lan truyền và danh tính của nạn nhân bị gắn với những nội dung mà họ chưa từng tham gia.
Đối với các nữ cầu thủ trong vụ án, nỗi lo không dừng lại ở thời điểm phát hiện hình ảnh giả. Họ phải sống với sự bất an kéo dài, không biết liệu nội dung đã bị sao chép, lưu trữ hay chia sẻ cho những người khác hay chưa. Ngay cả khi hình ảnh gốc bị gỡ bỏ, những bản sao đã phát tán vẫn có thể tiếp tục tồn tại trên các nền tảng trực tuyến.
Đây là điểm khác biệt đáng kể giữa hành vi xâm phạm bằng deepfake và nhiều hình thức quấy rối thông thường. Nạn nhân có thể không kiểm soát được phạm vi phát tán, không biết ai đã xem và cũng không có cách chắc chắn để xác nhận nội dung đã biến mất hoàn toàn khỏi môi trường mạng.
Vụ việc còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của các nền tảng công nghệ trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lí nội dung tình dục giả mạo. Đặc biệt, các tổ chức thể thao, trường học và câu lạc bộ thanh thiếu niên cũng cần nhìn nhận đây là một dạng bạo lực trên môi trường số. Việc bảo vệ vận động viên không thể chỉ dừng ở sân tập hay phòng thay đồ, mà phải mở rộng đến hình ảnh và danh tính của họ trên không gian mạng.
Câu chuyện tại Alberta cho thấy AI có thể tạo ra một thế giới hình ảnh không có thật, nhưng hậu quả lại đổ lên những con người hoàn toàn có thật. Khi công nghệ cho phép bất kỳ ai biến một bức ảnh chân dung thành công cụ xâm phạm tình dục, ranh giới giữa sáng tạo và lạm dụng không còn là câu chuyện kĩ thuật. Đó là vấn đề về nhân phẩm, sự đồng thuận và trách nhiệm pháp lí mà xã hội không thể né tránh.